ένα θεατρικό για την βαρύτητα

Ένα μήλο την ημέρα...



eleftherios - ο χώρος εργασιών

Οδηγίες για τον εκπαιδευτικό

Το θεατρικό έχει να κάνει με την έννοια της βαρύτητας και τον τρόπο που ανακαλύφθηκε από τον γνωστό Άγγλο μαθηματικό Νεύτωνα το 1687, ο οποίος και διατύπωσε τον νόμο της παγκόσμιας έλξης των σωμάτων.

Στο πρώτο στάδιο, ο/η εκπαιδευτικός διαλέγει τα παιδιά που θα υποδυθούν τους ρόλους ανάλογα με την διάθεσή τους να συμμετέχουν, διαφορετικά επιλέγει κάποιους μαθητές στην τύχη, ρωτώντας τους ρόλους που θα ήθελαν να υποδυθούν. Τους αφήνει να διαβάσουν τις σκηνές από μέσα τους για λίγα λεπτά…

Τα σκηνικά στα οποία θα δραματοποιηθεί το θεατρικό θα είναι δύο:

Σκηνή Α΄ : ένα δωμάτιό ή ο χώρος της τάξης που θα έχει διαμορφωθεί κατάλληλα και θα είναι το σπίτι της γιαγιάς και της εγγονής.

Σκηνή Β΄ : ένα πάρκο με δέντρα και φυτά.

Θα χρησιμοποιηθεί ένα μήλο που θα πέφτει από το δέντρο κάτω από το οποίο κάθεται ο Νεύτωνας. Στην σκηνή όπου απαιτείται να υπάρχει σκοτάδι (νύχτα) θα υπάρχει χαμηλός φωτισμός σκεπάζοντας τις κουρτίνες από τα παράθυρα. Παράλληλα, σε κάθε σκηνή θα υπάρχει και συνοδεία μουσικής.

Ο δάσκαλος οφείλει να είναι προετοιμασμένος όσον αφορά τα υλικά και τα μέσα που χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες του θεατρικού.

Διδακτικό υλικό:

  • Μήλο
  • Για τη γιαγιά: μαντήλι κεφαλιού, μαύρη κάπα
  • Για το Νεύτωνα: μούσι, σακάκι, γυαλιά και καπέλο
  • Αντίγραφα του θεατρικού.

Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια:

1. Ο/η δασκάλος/α στήνει σε πρώτη φάση τα σκηνικά (μουσικά- ηχητικά-σκηνικά μέσα) που απαιτούνται.

2. Παρουσιάζει μέσω συζήτησης, την δράση ( τα γεγονότα, τις συνθήκες , τα πρόσωπα, τον χώρο και τον χρόνο.)

3. Διανέμει τους ρόλους στα παιδιά και αναθέτει τις αρμοδιότητες ( μοιράζει τα ρούχα με τα οποία θα υποδηθούν τους ρόλους.)

4. Οι μαθητές αυτοσχεδιάζουν πάνω στο σενάριο που τους ανατίθεται.






Θέατρο

Σκηνή Α’

(Ανοίγει αργά η αυλαία)

ΑΦΗΓΗΤΗΣ:Ήταν κάποτε μια γιαγιά και μια εγγονή. Την γιαγιά την έλεγαν Άννα και την εγγονή Νεφέλη. Στη μία άκρη της σκηνής βρίσκεται η γιαγιά η κοκκινομάλλα να κάθεται σε μια άκρη και να διαβάζει ένα βιβλίο και η εγγονή τρέχει προς το μέρος της.

(Ο προβολέας πέφτει στην Νεφέλη και στην ασπρομάλλα γιαγιά της)

ΝΕΦΕΛΗ:
Γιαγιάκα όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω μπαλαρίνα και να χορέυω μπροστά σε πολύ κόσμο.
ΓΙΑΓΙΑ:
Ναι πουλάκι μου θα γίνεις… ήρθε όμως τώρα η ώρα να κοιμηθείς. θέλεις να σου πω ένα ωραίο παραμύθι;
ΝΕΦΕΛΗ: Ναι θέλω αλλά όχι πάλι εκείνο με το λύκο . . Δε μ’ αρέσει καθόλου που στο τέλος τρώει τη γιαγιά!!
ΓΙΑΓΙΑ: Καλά θα σου πω για μια κοπέλα, την Χιονάτη που έφαγε ένα κόκκινο δηλητηριασμένο μήλο. Τι λές;
ΝΕΦΕΛΗ: Μα γιαγιά το ξέρω αυτό το παραμύθι, το έχω δει και σε ταινία!!
ΓΙΑΓΙΑ: Χμμ εντάξει… θα σου πω τότε για ένα άλλο μήλο που άλλαξε τον κόσμο και έπεσε από ένα δέντρο κάπου στην Αγγλία …
ΝΕΦΕΛΗ: Ναιιιιι
ΓΙΑΓΙΑ: Λοιπόν… Κλείσε τα ματάκια σου κι εγώ θ’ αρχίσω .

(Για λίγο σκοτάδι, κι αμέσως μετά ο προβολέας πέφτει στην Νεφέλη και στην γιαγιά τής. Η μουσική χαμηλώνει σβήνει και η γιαγιά διηγείται το παραμύθι.)

Μια φορά κι ένα καιρό ήταν γύρω στο 1665 μετά Χριστόν και ο βασιλιάς της Αγγλίας λεγόταν Τσαρλς. Σε μια επαρχία της Αγγλίας, το Λινκονσάιρ, σε ένα κτήμα με οπωροφόρα, τα περισσότερα μηλιές, ζούσε μια καλή γυναίκα, η κυρία Νεύτωνα. Ήξερε να φτιάχνει πολύ ωραίες κομπόστες που άρεσαν ιδιαίτερα στο μοναχογιό της τον Ισαάκ.
(Μουσική)
ΓΙΑΓΙΑ: Μόλις που είχε περάσει τα είκοσι ο Ισαάκ ήταν ένα παράξενο παιδί που πάντα αναρωτιότανε για όσα συνέβαιναν γύρω του. Κι όχι μόνο για τα νερά που τρέχανε, για το φως που έπεφτε πάνω στα πράγματα, και για τις πεταλούδες που πετούσαν από δω κι από κει. Συχνά, ιδίως τα βράδια, σήκωνε προς τα πάνω το βλέμμα βάζοντας ερωτήματα και για εκείνα που συνέβαιναν στους ουρανούς.
(Μουσική)
ΓΙΑΓΙΑ: Εκείνη την ημέρα ήταν φθινόπωρο, έκανε καλό καιρό κι ο Ισαάκ καθόταν παρέα μ’ ένα φίλο του πίνοντας τσάι κάτω από μια μεγάλη μηλιά. Είχε αρχίσει να πέφτει το σούρουπο…
ουσική)
ΓΙΑΓΙΑ: Τα μήλα πάνω στο δέντρο ήταν ένα σωρό. Ένα όμως από αυτά θα έγραφε Ιστορία και για τους τρεις επόμενους αιώνες θα γινόταν σύμβολο. Ήταν κι αυτό όπως όλα τα μήλα . . . καρπός σαρκώδης και ψευδής που μέσα του κουβάλαγε τα σπέρματα κάποιας μελλοντικής μηλιάς, την υπόσχεση, μ’ άλλα λόγια, για μηλιές-εγγόνια και για μηλιές- δισέγγονα. Δεν πρέπει να ήταν φιρίκι ίσως και μήτε μπελφόρ.
ΝΕΦΕΛΗ:
Και γιατί ήταν τόσο σημαντικό μήλο; Είχε μαγικές δυνάμεις;
ΓΙΑΓΙΑ
: Όχι μικρή μου αλλά θα αποτελέσει την αφορμή για μια σπουδαία ανακάλυψη!
(Μουσική)
ΓΙΑΓΙΑ: Τα πράγματα δεν έγιναν ξαφνικά. Ο καρπός είχε δέσει από καιρό, το μήλο είχε βαρύνει, θα ζύγιζε κάπου διακόσια γραμμάρια και το μικρό κοτσάνι που το συγκρατούσε δεν άντεξε. Έσπασε και στην ηλικία πια της ωριμότητας, το αγγλικό εκείνο μήλο ξεκίνησε για το ταξίδι του από το κλαδί που μεγάλωσε, προς το χώμα της επαρχίας Λινκολναάιρ. Είχε έρθει ο καιρός του. . .
ΝΕΦΕΛΗ
: Ήταν ένα μήλο σαν αυτό που έφαγα το μεσημέρι;
ΓΙΑΓΙΑ: Ναι, ναι ένα τέτοιο κόκκινο μήλο.
(Μουσική)
ΓΙΑΓΙΑ: Όλα άρχισαν και τελείωσαν μέσα σε λιγότερο από μισό δευτερόλεπτο. Το μήλο ξεκίνησε κι αμέσως άρχισε να κινείται γρήγορα κι ύστερα ακόμα πιο γρήγορα, κι ολοένα πιο γρήγορα για να προσγειωθεί στο έδαφος δίπλα στα πόδια του Ισαάκ. Αιώνες βέβαια πριν από αυτό, δισεκατομμύρια, τρισεκατομμύρια ή δεν ξέρω πόσα μήλα είχαν πέσει από τις μηλιές του παρελθόντος κάνοντας παρόμοια βιαστικά ταξίδια για να συναντήσουν τη Γη. Το μήλο όμως αυτό έτυχε να πέσει μπροστά στα μάτια του Νεύτωνα.
ΝΕΦΕΛΗ
: Και γιατί έπεσε τελικά το μήλο;
ΓΙΑΓΙΑ
: Γιατί υπάρχει ο νόμος της βαρύτητας κόρη μου, αυτός κάνει τα πάντα να κινούνται προς το κέντρο της γης.Όσο το μήλο έλκει τη γη, άλλο τόσο η γη έλκει το μήλο.Αλλά αυτή την ιστορία θα σου τη συνεχίσω αύριο. Τώρα ήρθε η ώρα να κοιμηθείς…

(Η γιαγιά φεύγει, η Νεφέλη ξαπλώνει και γεμάτη απορίες από την αφήγηση της γιαγιάς την παίρνει σιγά - σιγά ο ύπνος. Ακούγεται απαλή μουσική και εμφανίζεται ξαφνικά το φάντασμα του Νεύτωνα στον ύπνο του κοριτσιού.
)


eleftherios - ο χώρος εργασιών



Σκηνή Β’

ΝΕΦΕΛΗ: Ποιος είσαι εσύ; Τι κάνεις εδώ;
ΝΕΥΤΩΝ:Ηρέμησε… δεν θέλω να σε τρομάξω. Είμαι ο Ισαάκ Νεύτων…
ΝΕΦΕΛΗ: Μα δεν σε ξέρω…
ΝΕΥΤΩΝ: Σήμερα με γνώρισες… Η γιαγιά σου μίλησε για μένα στο παραμύθι που σου έλεγε…. Θυμάσαι;
ΝΕΦΕΛΗ: Α ναι ναι!!Θυμάμαι! Εσύ είσαι που είδες αυτό το διάσημο μήλο που όπως λέει η γιαγιά μου άλλαξε τον κόσμο;
ΝΕΥΤΩΝ: Ναι…
ΝΕΦΕΛΗ: Μα πώς έγινε αυτό; Δεν το κατάλαβα και πολύ καλά…
ΝΕΥΤΩΝ: Το μήλο ξαφνικά έπεσε, κι εγώ απορούσα, γιατί ως τότε η μόνη θεωρία που ήξερα ήταν αυτή του Αριστοτέλη. Ο ίδιος πίστευε πως δεν υπήρχε δράση χωρίς αιτία και επομένως δεν υπάρχει κίνηση χωρίς κάποια δύναμη. Όμως το μήλο κινήθηκε, αφού έπεσε από το δέντρο χωρίς να το αγγίξω ή να προσπαθήσω να κουνήσω τα κλαδιά του. Έπεσε γιατί του ασκείται βαρύτητα.
ΝΕΦΕΛΗ: Αυτό είναι που δεν κατάλαβα. Τι είναι η βαρύτητα;
ΝΕΥΤΩΝ: Είναι μια δύναμη που υπάρχει σε όλα τα σώματα… Ολόκληρος ο πλανήτης Γη ασκεί στο μήλο δύναμη.
ΝΕΦΕΛΗ: Και πώς τα ξέρεις εσύ όλα αυτά… Ποιός είσαι, ο Αϊνστάιν ;
ΝΕΥΤΩΝ: Όχι όπως σου είπα είμαι ο Ισαάκ Νεύτων, ή μάλλον το φάντασμά του Νεύτωνα.
ΝΕΦΕΛΗ: Είσαι καλό ή κακό φάντασμα;
ΝΕΥΤΩΝ: Όπως το πάρει κανείς… χαχαχα. Είμαι εδώ για να σου λύσω όλες σου τις απορίες. Έλα μαζί μου…

(Ακολουθεί το όνειρο της Νεφέλης που είναι το παρελθόν,η σκηνή με τον Ισαάκ και το μήλο που πέφτει από το δέντρο. Η Νεφέλη παρακολουθεί τη σκηνή κι έπειτα προχωρά στο δάσος μαζί με το Νευτώνα όπου της εξηγεί τα συμβάντα.)

ΝΕΦΕΛΗ: Λοιπόν; Τι συνέβη τελικά με το αγγλικό εκείνο μήλο; Η γιαγιά μου, μου μιλούσε γι αυτό σαν να ήταν παραμύθι. Μου έλεγε πως εκείνο το απόγευμα πίνατε τσάι μ’ ένα φίλο κι ένα ώριμο μήλο έπεσε από τη μηλιά μπροστά στα μάτια σου.
ΝΕΥΤΩΝ: Έτσι έγινε, πράγματι. Εγώ άκουσα το θόρυβο, κατάλαβα, το κοίταξα κάτω στο χώμα κι αμέσως ανέβασα το βλέμμα… Κοίταξα πάνω προς τα κλαδιά... Πίσω τους διέκρινα το φεγγάρι… Ένα φεγγάρι απογεύματος… Τα κλαδιά της μηλιάς και στο βάθος το - σχεδόν γεμάτο- φεγγάρι. Δεν είμαι σίγουρος αλλά ίσως να ήταν εκείνη η πρώτη στιγμή που σκέφτηκα ότι το πέσιμο του μήλου και η κίνηση του φεγγαριού έχουν κάτι «ίδιο».
ΝΕΦΕΛΗ: Ναι αλλά το μήλο δεν είναι φεγγάρι… Το μήλο πέφτει, ενώ το φεγγάρι δεν πέφτει στη Γη.
ΝΕΥΤΩΝ: Σκέφτηκα ότι τα δύο αυτά φαινόμενα που δείχνουν τόσο διαφορετικά θα μπορούσα να τα εξηγήσω με την ίδια ιδέα.
ΝΕΦΕΛΗ: Και ποια ήταν η ιδέα;
ΝΕΥΤΩΝ: Ότι ο πλανήτης Γη ασκεί δύναμη και στο μήλο και στο φεγγάρι. Το έλκει, το τραβάει δηλαδή προς το μέρος της… Είναι η δύναμη της βαρύτητας… Αλλά ασκεί έλξη και στο φεγγάρι.
ΝΕΦΕΛΗ: Και πώς, αφού είναι η ίδια δύναμη, το ένα πέφτει και το άλλο δεν πέφτει;
ΝΕΥΤΩΝ: Όταν αφήνεις το μήλο που μέχρι τότε κρατούσες στο χέρι σου, η δύναμη που του ασκεί η Γη το κάνει να ξεκινήσει αλλά και του αυξάνει συνεχώς την ταχύτητα. Κινείται ίσια προς το έδαφος επειδή δεν έχει ταχύτητα. Το φεγγάρι περιφέρεται γύρω από τη Γη… Έχει ταχύτητα και η δύναμη της βαρύτητας δεν του αυξάνει την ταχύτητα αλλά το κάνει να στρίβει… Δεν το αφήνει δηλαδή να κινείται ίσια όπως θα συνέβαινε αν δεν υπήρχε βαρύτητα. Πώς να στο πω για να το καταλάβεις… Είναι σαν η Γη να το έχει δέσει με ένα αόρατο σκοινί και να το στριφογυρίζει.
ΝΕΦΕΛΗ: Θες να πεις ότι το φεγγάρι δεν πέφτει επειδή έχει ταχύτητα; Αν δηλαδή κάποιος σούπερμαν βάλει το χέρι του, το σταματήσει και το αφήσει το φεγγάρι θα πάει να πέσει πάνω στη Γη; και πως η βαρύτητα το κρατάει συνεχώς σε τροχιά όπως κάνει το τεντωμένο σκοινί σε μια πέτρα που του χουμε δέσει στην άκρη;
ΝΕΥΤΩΝ: Δεν ξέρω τι ακριβώς είναι ο σούπερμαν, αλλά αν για κάποιο λόγο η Σελήνη καθώς περιφέρεται γύρω από τη Γη, σταματήσει, θα πέσει στη Γη. Για να κάνεις το μήλο φεγγάρι πρέπει να το εκτοξεύσεις πάνω από την ατμόσφαιρα με πολύ μεγάλη ταχύτητα. Το μήλο επειδή ήταν ώριμο έπεσε, αφού το βάρος το άφησε να πέσει.

(Το κοριτσάκι ξυπνάει από έναν έντονο γδούπο. Πέφτει από το κρεβάτι καθώς στριφογυρίζει και τότε καταλαβαίνει…)

ΝΕΦΕΛΗ: Ώστε γι’ αυτό έπεσα κι εγώ! Η βαρύτητα φταίει… Γι’ αυτό, αυτό το πολυσυζητημένο μήλο άλλαξε τον κόσμο. Μ’ αυτά και μ’ εκείνα πείνασα.. Πάω να φάω… ένα μήλο!!!



Το παραπάνω θεατρικό αποτελεί διασκευή από < Το αγγλικό εκείνο μήλο> του Ανδρέα Ιωάννου Κασσέτα. Η διασκευή έγινε από τιςΜαυροφρύδη Κατερίνα, Παπουτσή Αντωνία, Τσαμουρτζή Ζωή και Χριστοπούλου Μαρία.


eleftherios - ο χώρος εργασιών



Φύλλο εργασίας

Δραστηριότητα 1η :

Οι μαθητές και οι μαθήτριες καλούνται να δραματοποιήσουν το θεατρικό δρώμενο, να γίνουν οι ίδιοι ηθοποιοί.

Δραστηριότητα 2η :


Οι μαθητές και οι μαθήτριες χωρίζονται σε ομάδες της επιλογής τους ή του ή της εκπαιδευτικού (3-4 άτομα) και τους ζητείται να εξηγήσουν τη θεωρία του Νεύτωνα με ένα δικό τους παράδειγμα. Επίσης, να είναι σε θέση να παρουσιάσουν το παράδειγμά τους στους συμμαθητές τους, με ένα θεατρικό, αναλαμβάνοντας ο καθένας και έναν μικρό ρόλο.


Η μουσική ανάμεσα στα λόγια του θεάτρου μπορεί να επιλεγεί ελεύθερα από τον την εκπαιδευτικό.


Το παρακάτω βίντεο είναι εκπαιδευτικό και προέρχεται από την σειρά Eureka της Καναδικής τηλεόρασης TVO. Είναι μεταγλωτισμένο από τη εκπαιδευτική τηλεόραση της ΕΡΤ. Έχει διάρκεια 4:35 δευτερόλεπτα και είναι κινούμενο σχέδιο. Περιέχει ένα σύνολο πληροφοριών και εξηγεί μέσα σε λίγα λεπτά το φαινόμενο της βαρύτητας.





Μία διδακτική πρόταση από την Μαυροφρύδη Κατερίνα, την Παπουτσή Αντωνία, την Τσαμουρτζή Ζωή και την Χριστοπούλου Μαρία.


More pages