ένα παιχνίδι ρόλων για την ραδιενέργεια

ένα παιχνίδι ρόλων για την ραδιενέργεια - atlaswikiένα παιχνίδι ρόλων για την ραδιενέργεια - atlaswiki

περίληψη

Σ’ αυτήν την δραστηριότητα θέλαμε να αναφερθούμε και σε μια άλλου είδους μόλυνση που προκαλείται από τη ραδιενέργεια. Ένα γεγονός πολύ σημαντικό που σημάδεψε η ζωή του πλανήτη και πρέπει να το γνωρίζουν τα παιδιά είναι η έκρηξη του πυρηνικού εργοστασίου του Τσερνόμπιλ. Το Τσερνόμπιλ αποτέλεσε το έναυσμα για τους ανθρώπους να δουν ανά τον κόσμο τις τραγικές συνέπειες της υπερεκμετάλλευσης των ενεργειακών πηγών. Η ραδιενέργεια αλλά και όλου του είδους οι ρύποι που προκαλούν τη ρύπανση του περιβάλλοντος και αποτελούν απειλή για την υγεία του ανθρώπου δίνουν ένα μάθημα στους ανθρώπους όσον αφορά την συμπεριφορά τους απέναντι στο περιβάλλον.


οδηγίες για την διδασκαλία

Στην αρχή δίνουμε στους μαθητές πληροφορίες και εικόνες για το τι ακριβώς συνέβη κοντά στην περιοχή της Ουκρανίας και συγκεκριμένα στο πυρηνικό εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ θέλοντας να κάνουμε γνωστή την ιστορία και να αναδείξουμε τις βλαβερές επιπτώσεις που αυτό προκάλεσε και στις γύρω ευρωπαϊκές περιοχές. Αυτή η ιστορική αναδρομή θα διαρκέσει μια διδακτική ώρα περίπου. Δίνουμε στην τάξη ένα πλαίσιο φανταστικής ιστορίας για να έχουν ένα πρότυπο, ώστε να διαμορφώσουν αντίστοιχους διαλόγους και ρόλους και μετά να τους υποδυθούν. Για το παιχνίδι ρόλων η τάξη θα χωριστεί σε 4 ομάδες, και μετά από κλήρωση θα μοιραστούν οι ρόλοι. Στην 1η ομάδα ρόλων θα ανήκει η οικογένεια και η γειτονιά του Ιμάρ, που ζουν ευχαριστημένοι δουλεύοντας στα εργοστάσιο. Η 2η ομάδα θα περιλαμβάνει τους οικολόγους που αντιδρούν στην ύπαρξη ενός τόσο επικίνδυνου εργοστασίου, ενώ στην 3η ομάδα θα ανήκουν οι εργοστασιάρχες που υποστηρίζουν ακράδαντα ότι το εργοστάσιο είναι κερδοφόρο και στηρίζει την οικονομία του κράτους, ενώ οι πιθανότητες ατυχήματος είναι ελάχιστες έως ανύπαρκτες. Τέλος, η 4η ομάδα θα αντιπροσωπεύει την νέα γενιά ανθρώπων, οι οποίοι είναι τα αθώα θύματα που παραμένουν μολυσμένα από ραδιενέργεια ακόμη και μετά από πολλά χρόνια, αφότου σημειώθηκε η έκρηξη του πυρηνικού αντιδραστήρα του εργοστασίου του Τσερνόμπιλ.


διδακτικό υλικό

εικόνες και κείμενα
ιστορία του Τσερνόμπ
ιλ

ένα παιχνίδι ρόλων για την ραδιενέργεια - atlaswiki ένα παιχνίδι ρόλων για την ραδιενέργεια - atlaswiki ένα παιχνίδι ρόλων για την ραδιενέργεια - atlaswiki

Το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνόμπιλ συνέβη στις 26 Απριλίου του 1986, στον αντιδραστήρα Νο. 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας του Τσερνόμπιλ της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος σήμερα βρίσκεται σε εδάφη της Ουκρανίας. Το ατύχημα ήταν το μέγιστο ατύχημα που μπορούσε ποτέ να συμβεί και το οποίο διατάραξε σοβαρότατα τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στις γύρω περιοχές και είχε σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία. Από το ατύχημα πέθαναν επιτόπου δυο από τους εργάτες του σταθμού. Ένας υπάλληλος του εργοστασίου που βρισκόταν ακριβώς πάνω από τον αντιδραστήρα της στιγμή της έκρηξης σκοτώθηκε ακαριαία και το πτώμα του δεν ήταν δυνατό να ανασυρθεί και ένας δεύτερος υπάλληλος τραυματίστηκε από συντρίμμια που έπεσαν πάνω του και εμφάνισε σοβαρά εγκαύματα. Απεγκλωβίστηκε άμεσα αλλά υπέκυψε λίγες ώρες αργότερα. Τα επίπεδα ραδιενέργειας στις πλέον μολυσμένες περιοχές του εργοστασίου έχει υπολογιστεί ότι εξαπλώνονταν πολύ γρήγορα και μεταδίδονταν δια μέσου του αέρα. Εντούτοις την ώρα της καταστροφής οι εργαζόμενοι δεν ήξεραν τα πραγματικά επίπεδα ραδιενέργειας. Μέσα σε τέσσερις μήνες, από τη ραδιενέργεια και από εγκαύματα λόγω της θερμότητας, πέθαναν 28 εκ των πυροσβεστών που έσπευσαν στο χώρο του ατυχήματος και διαπιστώθηκαν 19 επιπλέον θάνατοι ως το 2004. Επιπλέον, υπολογίζεται ότι επηρεάστηκε η υγεία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων εξαιτίας της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος με ραδιενέργεια. Οι ποσοστιαίες αυξήσεις των καρκίνων ήταν άνω του 15% στους πληθυσμούς που εκτέθηκαν, με χιλιάδες θανάτους από καρκίνο και λευχαιμία να συνδέονται με το ατύχημα.

επιπτώσεις

Το πυρηνικό ατύχημα στο Τσερνόμπιλ, είχε σημαντικές επιπτώσεις στους κατοίκους της Ουκρανίας. Σοβιετικοί και άλλοι επιστήμονες κατέγραφαν τα δεδομένα για τη μόλυνση του αέρα, των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, των προϊόντων της καλλιέργειας, των τροφίμων και των κατοικημένων περιοχών της Λευκορωσίας και της Ρωσίας. Ο συστηματικός έλεγχος για τη μόλυνση από ραδιενέργεια συνεχίστηκε και μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και συνεχίζεται και σήμερα.
Η χλωρίδα και η πανίδα στην περιοχή επηρεάστηκαν σημαντικά μετά το ατύχημα. Πευκοδάση στην περιοχή καταστράφηκαν από τη ραδιενέργεια, ενώ υπήρξαν αναφορές και για μεταλλάξεις σε ζώα, με μόνη επιστημονική καταγραφή τον μερικό αλμπινισμό στα χελιδόνια. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν αναφορές ότι η άγρια ζωή στην περιοχή γνωρίζει ιδιαίτερη ανάπτυξη λόγω της έλλειψης του ανθρώπινου παράγοντα. Εντούτοις επιστημονικές έρευνες αντικρούουν αυτές τις αναφορές, ισχυριζόμενες ότι τα επίπεδα ραδιενέργειας έχουν σημαντική επίπτωση σε άγρια ζώα και φυτά.
Η περιοχή είναι επίσης γεμάτη με νεκροταφεία οχημάτων (περισσότερα από 800) γεμάτα από μολυσμένα στρατιωτικά οχήματα και ελικόπτερα. Δεκάδες ποταμόπλοια και φορτηγίδες σκουριάζουν σε εγκαταλελειμμένα λιμάνια.

επιπτώσεις στην υπόλοιπη Ευρώπη
Το ατύχημα στο Τσέρνομπιλ είχε επιπτώσεις στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, με τη δυτική, ανατολική και βόρεια Ευρώπη να δέχεται το μεγαλύτερο ποσοστό ραδιενεργών στοιχείων. Πρώην Γιουγκοσλαβία, Φινλανδία, Σουηδία, Γερμανία, Βουλγαρία, Νορβηγία, Ρουμανία, Αυστρία και Πολωνία δέχθηκαν η κάθε μια εκατομμύρια ραδιενεργά σωματίδια. Υπολογίζεται ότι από τη συνολική δόση ραδιενέργειας που έλαβε ο πληθυσμός της γης λόγω του ατυχήματος, το 36% αντιστοιχεί στους κατοίκους Ρωσίας, Ουκρανίας και Λευκορωσίας και το 53% στους υπόλοιπους Ευρωπαίους.
Η ραδιενέργεια που διασκορπίστηκε προκαλεί αύξηση των περιπτώσεων καρκίνου του θυρεοειδούς και σύμφωνα με εκτιμήσεις, παρουσιάστηκε αύξηση αυτής της μορφής καρκίνου σε Ηνωμένο Βασίλειο και Τσεχία, χρειάζονται όμως περισσότερες έρευνες για να υπάρξει συνολική εικόνα για την Ευρώπη. Κάποιες άλλες μελέτες αναφέρουν επίσης αύξηση της παιδικής λευχαιμίας σε Δυτική Γερμανία, Ελλάδα και Λευκορωσία. Έχοντας υπόψη ότι τα περισσότερα είδη καρκίνου χρειάζονται 20 με 60 χρόνια μεταξύ έκθεσης στο αίτιο και εκδήλωσης της ασθένειας, είναι προφανές ότι είναι ακόμα νωρίς για να εκτιμήσουμε τις πραγματικές διαστάσεις των επιπτώσεων του ατυχήματος.

αναπαράσταση της ιστορίας του Τσέρνομπιλ

Σε μια γειτονιά κοντά στο σχολείο του Ιμάρ υπάρχει ένα εργοστάσιο εδώ και πάρα πολλά χρόνια, το οποίο δουλεύει πυρετωδώς όλη μέρα. Το εργοστάσιο είναι πυρηνικής ενέργειας και δουλεύει έχοντας ικανοποιητική παραγωγή και κέρδος φυσικά. Οι άνθρωποι της περιοχής είναι πολύ ευχαριστημένοι με την ύπαρξή του, μιας και που σ’ αυτό έχουν βρει δουλειά πολλοί κάτοικοι. Οι περισσότεροι από τους κατοίκους εργάζονται στο εργοστάσιο χωρίς να έχουν την παραμικρή ανησυχία μήπως η δουλειά τους είναι επικίνδυνη, ενώ οι υπόλοιποι ασχολούνται με την καλλιέργεια της γης και τη παραγωγή ξυλείας.

Αυτό, βέβαια, δε συμβαίνει και δεν ισχύει για τους οικολόγους της περιοχής, οι οποίοι αντιδρούν με την ύπαρξη του εργοστασίου. Υποστηρίζουν πως όχι μόνο είναι επικίνδυνο αλλά και αρκετά βλαβερό, και για τους ανθρώπους που δουλεύουν εκεί , αλλά και για τους υπόλοιπους της περιοχής και όχι μόνο. Έτσι με διάφορες απειλές και μηνύσεις οι οικολόγοι εναντιώνονται στους εργοστασιάρχες για το καλό του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής.
Οι εργοστασιάρχες υποστηρίζουν ότι το εργοστάσιο μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί εφόσον είναι πολύ κερδοφόρο για την περιοχή η οποία αναπτύσσεται ραγδαία, προσφέρει πολλές θέσεις εργασίας και υψηλούς μισθούς. Καθησυχάζουν τους οικολόγους ότι έχουν γίνει οι απαραίτητες ενέργειες και οι πιθανότητες να γίνει το εργοστάσιο επικίνδυνο είναι ελάχιστες.

Όταν, λοιπόν, κάποια στιγμή συμβαίνει τυχαία μια έκρηξη ενός πυρηνικού αντιδραστήρα του εργοστασίου πεθαίνουν όλοι οι εργαζόμενοι που βρίσκονται εκεί, καθώς και όσοι ήταν τριγύρω στην περιοχή και, βέβαια, οι συνέπειες δεν είναι μόνο αυτές. Μετά από μια βδομάδα σχεδόν εμφανίζονται πολλές αρρώστιες και ανεξήγητοι υψηλοί πυρετοί και θάνατοι. Έτσι, όχι μόνο βγήκαν σωστοί οι οικολόγοι και τα κινήματά τους, αλλά και οι ίδιοι οι εργοστασιάρχες κατηγόρησαν τελικά τον εαυτό τους για τη ρύπανση του περιβάλλοντος και γιατί έχασαν αγαπημένα τους πρόσωπα αλλά και γιατί μετά από χρόνια είδαν τις τραγικές επιπτώσεις της ραδιενέργειας. Τα εδάφη της περιοχής από γόνιμα, με πλούσια καλλιέργεια μετατράπηκαν σε άγονες εκτάσεις, καθώς η ραδιενέργεια πότισε μέχρι μέσα και μόλυνε τα φυτά και το νερό. Οι άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, για προστατεύσουν την υγεία τους. Όμως η ραδιενέργεια εξαπλώθηκε μέσω της ατμόσφαιρας σε όλες τις περιοχές. Με την πάροδο, λοιπόν, των χρόνων και την αλλαγή των γενεών και ενώ ο κόσμος θα έπρεπε να εξελίσσεται, παρατηρούνται ακόμα, συμπτώματα λόγω της ραδιενέργειας που μεταφερόταν με τον ατμοσφαιρικό αέρα. Γεννιούνται παιδιά με περισσότερα ή λιγότερα δάχτυλα, με δυο κεφάλια και γενικότερα με διάφορες γενετικές ανωμαλίες. Τέλος, από όλα αυτά καταλαβαίνουμε πως εμείς οι άνθρωποι πρέπει να αλλάξουμε τη συμπεριφορά μας και τον τρόπο σκέψης μας απέναντι στο περιβάλλον. Γιατί η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι απειλή για την ίδια μας η ζωή.


φύλλο εργασίας

1. Υποθέστε ότι βρίσκεστε στην Ουκρανία γύρω στο 1986. Διαβάστε την ιστορία που σας δόθηκε και προσπαθήστε αναπτύξετε τους ρόλους των ομάδων που κληρωθήκατε να ερμηνεύσετε. Οι ρόλοι – ομάδες που εμφανίζονται είναι οι εξής:
  • Στην 1η ομάδα ρόλων θα ανήκει η οικογένεια και η γειτονιά του Ιμάρ, που ζουν ευχαριστημένοι δουλεύοντας στα εργοστάσιο.
  • Η 2η ομάδα θα περιλαμβάνει τους οικολόγους που αντιδρούν στην ύπαρξη ενός τόσο επικίνδυνου εργοστασίου, ενώ
  • Στην 3η ομάδα θα ανήκουν οι εργοστασιάρχες που υποστηρίζουν ακράδαντα ότι το εργοστάσιο είναι κερδοφόρο και στηρίζει την οικονομία του κράτους, ενώ οι πιθανότητες ατυχήματος είναι ελάχιστες έως ανύπαρκτες.
  • Τέλος, η 4η ομάδα θα αντιπροσωπεύει την νέα γενιά ανθρώπων, οι οποίοι είναι τα αθώα θύματα που παραμένουν μολυσμένα από ραδιενέργεια ακόμη και μετά από πολλά χρόνια, αφότου σημειώθηκε η έκρηξη του πυρηνικού αντιδραστήρα του εργοστασίου του Τσερνόμπιλ.
2. αντλώντας στοιχεία και πληροφορίες από την φανταστική ιστορία που σας δόθηκε, την περιγραφή των γεγονότων που έγινε μέσα στην τάξη και από το αντίστοιχο βίντεο που παρακολουθήσατε, σκιαγραφήστε τα χαρακτηριστικά, τις σκέψεις και τα συναισθήματα αλλά και τις απόψεις- επιχειρήματα που εκπροσωπεί κάθε ομάδα που αναπαριστάται. Αφού συζητήσετε με τα μέλη της ομάδας γράψτε διαλόγους και δημιουργήστε μια θεατρική παράσταση, την οποί και θα παρουσιάσετε στην τάξη.


χρονική διάρκεια


Η ανάλυση αυτού του κειμένου και η σκιαγράφηση των ρόλων θα γίνουν με οδηγό το φύλλο εργασίας μέσα σε δυο ώρες. Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα, οι ομάδες θα συνεργαστούν ώστε να δημιουργήσουν τους διαλόγους μέχρι την επόμενη φορά του μαθήματος όπου θα γίνει και η δραματοποίηση της θεατρικής παράστασης σε μια διδακτική ώρα. Σύνολος 3 διδακτικές ώρες.


στάσεις και δεξιότητες

Σε αυτήν την δραστηριότητα τα διαθεματικά στοιχεία που εμπλέκονται είναι αρχικά γλώσσα, η οποία με την καλλιτεχνική έκφραση της ηθοποιίας, παραθέτουν μέσα από ένα κυριολεκτικό παιχνίδι ρόλων τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Οι κοινωνικές αφορμές και τα δήθεν οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα δε φαίνεται να πτοούν την υπερασπιστική στάση που πρέπει να έχουν τα παιδιά απέναντι στο μείζον πρόβλημα της ρύπανσης του περιβάλλοντος που είναι απειλή για την ίδια τους τη ζωή. Μ’ αυτό τον τρόπο οι μαθητές διαμορφώνουν μια συνειδητή προσωπικότητα που χαρακτηρίζεται από συλλογή των ιστορικών δεδομένων, καθώς και των γεωγραφικών περιοχών, όπου τυχαίνει να διαδραματίζονται τα γεγονότα. Μέσα από όλα αυτά καλλιεργείται μια στάση συνεργατικότητας μεταξύ των μαθητών, και με την αλληλεπίδραση και την διατύπωση ιδεών και προτάσεων για το θέατρο, ο μαθητής εκφράζει την προσωπική του άποψη, αναπτύσσοντας ολόπλευρα την προσωπικότητά του. Ευαισθητοποιείται ο ίδιος και αυτό θέλει να περάσει και στους υπόλοιπους θέλοντας να υπερτονίσει την αναγκαιότητα της επίλυσης του προβλήματος της ρύπανσης και με αυτόν τον τρόπο να αφυπνίσει τις συνειδήσεις και των άλλων παιδιών.


χάρτης εννοιών

ένα παιχνίδι ρόλων για την ραδιενέργεια - atlaswiki


μια διδακτική πρόταση από
την Παυλίδου Ζωή και τη Σουλιώτου Ευτυχία

More pages