ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου

ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki

οδηγίες για τη διδασκαλία

Η δραστηριότητα αυτή είναι ένα ντιμπέιτ που θα πραγματοποιηθεί μέσα στην τάξη μεταξύ των παιδιών και πραγματεύεται από την μια για τις ευεργετικές προσφορές του ήλιου στο φυτικό και ζωικό βασίλειο, και από την άλλη για τις αρνητικές επιδράσεις του στην υγεία του ανθρώπου. Ο εκπαιδευτικός ξεκινάει την δραστηριότητα χωρίζοντας την τάξη σε τρεις ομάδες εργασίας. Η πρώτη ομάδα είναι οι υπέρμαχοι του ήλιου που υποστηρίζουν την ευεργετική σημασία του στο περιβάλλον, ενώ η δεύτερη ομάδα είναι οι αντίμαχοι του ήλιου που είναι επιφυλακτικοί για την επίδρασή του όσον αφορά την υγεία των ανθρώπων. Τέλος, η τρίτη ομάδα αποτελείται από τους απεσταλμένους του ήλιου που κατέφθασαν στη γη και παρακολουθούν τις απόψεις και τα επιχειρήματα της κάθε ομάδας.
Αφού γίνει η διανομή των ρόλων, ο δάσκαλος μοιράζει το υποστηρικτικό ή πληροφοριακό υλικό στις δύο πρώτες ομάδες(υπέρμαχοι-αντίμαχοι του ήλιου). Η Τρίτη ομάδα (απεσταλμένοι του ήλιου) παρακολουθεί και καταγράφει όσα διατυπώνονται και ύστερα γυρίζουν στον ήλιο και παραθέτουν τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς. Για να υπάρχει ισορροπία στην αντιπαράθεση, τα θέματα που έχουν επιλεγεί για συζήτηση φροντίζουμε να είναι στον ίδιο βαθμό φορτισμένα με πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Η κάθε ομάδα αναλαμβάνει να καταγράψει, να προετοιμάσει και να οργανώσει τις θέσεις, τις ερωτήσεις και τα επιχειρήματά της κάνοντας χρήση του υλικού.
Το ντιμπέιτ αρχίζει, κάθε ομάδα παρουσιάζει τις ερωτήσεις, τις θέσεις και τις απόψεις της. Γίνεται διάλογος κατά την διάρκεια του οποίου οι ομάδες επιχειρηματολογούν και έτσι διατυπώνονται οι προτάσεις, οι υποθέσεις ή οι υποθετικές λύσεις των ομάδων. Γίνεται κριτική και κατατίθενται αντιπροτάσεις. Οι ομάδες είναι υποχρεωμένες να τεκμηριώνουν τη θέση τους και να ασκούν γόνιμη κριτική. Δεν διαφωνούν για να διαφωνούν. Αλλά, θα πρέπει να προσπαθούν να πείσουν. Κάποτε μπορεί οι απόψεις να συγκλίνουν σε κάποιες θέσεις. Έτσι, επέρχεται η συμφωνία ή η υποχώρηση των διαφωνούντων.


διδακτικό υλικό

φυλλάδιο με τις οδηγίες του debate


Σενάριο για το παιχνίδι ρόλων

Φανταστείτε πως ο ήλιος πρόκειται να εξαφανιστεί για έναν μήνα και στέλνει απεσταλμένους του μόνον σε εσάς τα παιδιά. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι εμφανίζουν καρκίνο του δέρματος, φωτοδερματοπάθειες μελαχρωματικές βλάβες(πανάδες, κοκκινίλα, ηλιακό έγκαυμα κά.), πρόωρη γήρανση ακόμη και τύφλωση λόγω των βλαβερών ακτινοβολιών του. Οι επιστήμονες αναφέρουν πως η κατάσταση πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Έτσι, ο ήλιος απογοητευμένος ζητά από εσάς να διαχωρίσετε τις αρνητικές επιδράσεις και τις θετικές του προσφορές. Οι απεσταλμένοι του ακούν προσεκτικά τις απόψεις και τα επιχειρήματα των δύο ομάδων και μεταφέρουν τις προτάσεις στον Ήλιο. Χωρίς αμφιβολία, οι ακτίνες του ήλιου μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην υγεία και ποιότητα της ζωής μας αλλά μην ξεχνάμε πως πάνω από όλα ο ήλιος αποτελεί πηγή ζωής και πως υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης των αρνητικών του επιδράσεων. Έτσι, αφού κατατάξετε τα θετικά από τα αρνητικά του ήλιου θα αναγνωρίσετε την χρησιμότητα του στη ζωή μας και θα καταφέρετε να αλλάξετε την απόφαση του να εγκαταλείψει την γη!

Οι μαθητές χωρίζονται σε τρεις ομάδες:
·Υπέρμαχοι του ήλιου
·Αντίμαχοι του ήλιου
·Απεσταλμένοι του ήλιου

Στόχος της κάθε ομάδας είναι να πείσει τις υπόλοιπες πλευρές για την ορθότητα των επιχειρημάτων της και φυσικά, να αντικρούσει ή να αποδυναμώσει τα επιχειρήματα και τις θέσεις των διαφωνούντων.


πληροφοριακό υλικό για τις ομάδες


Απόσπασμα 1
O ήλιος έχει και... σκοτεινή πλευρά

Σήμερα οι γυναίκες μέσης ηλικίας, έπειτα από δεκαετίες ηλιοθεραπείας στρέφονται, στους ειδικούς αναζητώντας μαγικές λύσεις για να αντιμετωπίσουν τα σημάδια της φωτογήρανσης, την αντιαισθητική εικόνα που δημιουργεί η συχνή έκθεση στον ήλιο: δέρμα ξηρό, παχύ, κιτρινωπό, με βαθιές ρυτίδες και αυλακώσεις, γεμάτο καφέ κηλίδες. Διότι, εκτός από τη φωτεινή και ζωογόνο, υπάρχει και η «σκοτεινή πλευρά του ήλιου», όπως τη χαρακτηρίζει ο καθηγητής Δερματολογίας κ. Ανδρέας Kατσάμπας, ο οποίος είναι πρόεδρος της Ελληνικής Δερματολογικής Εταιρείας. O καθηγητής σημειώνει ότι το «παν μέτρον άριστον» εφαρμόζεται και στη σχέση του ήλιου με τον άνθρωπο και συνιστά να απολαμβάνουμε τις χαρές που μας προσφέρει, με λογική. «Τόσο για το μελάνωμα όσο και για τη φωτογήρανση έχει πολύ μεγάλη σημασία η πρόληψη», υπογραμμίζει «και μετά η αντιμετώπιση».
ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki


Απόσπασμα 2
Ο ήλιος προκαλεί πολύ σοβαρές ασθένειες.

Yπάρχουν, βέβαια, και οι φωτοδερματοπάθειες(ασθένειες του δέρματος λόγω της ακτινοβολίας του ήλιου) που οφείλονται αποκλειστικά στην ευαισθησία των ανθρώπων στον ήλιο και όχι στα φάρμακα, όπως έχουμε ευαισθησία στο κρύο ή στη ζέστη… Πολύ σοβαρότερες είναι, πάντως, οι χρόνιες επιδράσεις του ήλιου που αφορούν τη γήρανση και τον καρκίνο του δέρματος. Tο μελάνωμα είναι ένας πολύ επιθετικός καρκίνος, κρίσιμος για τη ζωή του ανθρώπου, εάν δεν διαγνωστεί εγκαίρως.


Απόσπασμα 3
Οι υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου είναι σοβαρή απειλή για την όραση μας και όλοι χρειαζόμαστε προστασία από τις βλαβερές επιδράσεις της.

Η παρατεταμένη έκθεση στις υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου, μπορεί να προκαλεί εγκαύματα στην επιφάνεια των ματιών. Τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από τους γονείς τους να υποστούν βλάβες στα μάτια από την υπεριώδη ακτινοβολία διότι περνούν περισσότερο χρόνο έξω. Ακόμη και μια έξοδος όταν ο ήλιος είναι πολύ έντονος, μπορεί να προκαλέσει βλάβη και μάλιστα σοβαρή, στα μάτια. Η έντονη υπεριώδης ακτινοβολία που μπορεί να αντανακλάται σε επιφάνειες άμμου, χιονιού, νερού, ασφάλτου, πεζοδρομίου, μπορεί να προκαλεί βλάβη στην επιφάνεια του ματιού. Η ακτινοβολία αυτή μπορεί να προκαλεί βλάβη ανάλογη με αυτή του εγκαύματος στην επιφάνεια του ματιού. Σε μια έως δύο μέρες το έγκαυμα υποχωρεί αλλά μπορεί να είναι αιτία περαιτέρω και μελλοντικών επιπλοκών.


Απόσπασμα 4
Η επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας στο δέρμα.

Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο είναι ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο του δέρματος. Φυσιολογικά ο ήλιος επιδρά θετικά στην υγεία μας βοηθώντας τον μεταβολισμό μας και συμβάλλοντας στην παραγωγή της βιταμίνης D. Μικρή μόνο ποσότητα υπεριώδους ακτινοβολίας αρκεί για να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία. Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο προκαλεί έγκαυμα που είναι ανάλογο με την ιδιαίτερη ευαισθησία του καθενός μας: Απλό ερύθημα (κοκκινίλα) που φέρνει πόνο, κάψιμο, φαγούρα, έως την δημιουργία φυσαλίδων.
Ακόμη παρουσιάζονται αντιαισθητικοί λεκέδες και μια εικόνα ταλαιπωρίας, πολύ πρόωρα σε σχέση με την πραγματική ηλικία του ατόμου. Είναι η λεγόμενη φωτογήρανση.

ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki
Απόσπασμα 5
ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

Ο ήλιος είναι απαραίτητος για :
Τη σωματική και συναισθηματική μας σταθερότητα,
Παραγωγή θερμότητας (αποτέλεσμα της υπέρυθρης ακτινοβολίας)
Σύνθεση βιταμίνης D στο δέρμα (αποτέλεσμα της UVB ακτινοβολίας - αρκεί ένα 10λεπτο την ημέρα)
Φωτοσύνθεση των φυτών.


Απόσπασμα 6
Ο ήλιος Πηγή Ζωής

Ο ήλιος παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή των ανθρώπων. Σ’ αυτόν χρωστάμε όλη μας τη ζωή. Είναι ένας αυτόφωτος πλανήτης. Δηλαδή έχει δικό του φως που το παίρνουν τα άστρα και το φεγγάρι που είναι ετερόφωτα. Επίσης το φως του μας δίνει την ευκαιρία να βλέπουμε. Οι ακτίνες του, που πέφτουν σε διάφορα σώματα γύρω μας αντανακλώνται, πέφτουν στα μάτια μας, και μας κάνουν να βλέπουμε τα γύρω πράγματα με το διαφορετικό τους χρώμα.
Το πιο σπουδαίο πράγμα επίσης που μας δίνει, είναι η θερμότητά του. Η θερμική ενέργειά του όπως ονομάζεται και που είναι πολύ χρήσιμη στη γη. Αυτήν εμείς την αξιοποιούμε σε διάφορα πράγματα που χρειαζόμαστε. Όπως είναι ο ηλιακός θερμοσίφωνας που την παίρνει και ζεσταίνει το νερό. Αν δεν υπήρχε η θερμότητα του ήλιου δεν θα υπήρχε ζωή στον πλανήτη μας γιατί μ’ αυτήν ζεσταινόμαστε και ζούμε. Εμείς όπως και όλα τα ζώα και τα φυτά που ομορφαίνουν τη γη.
ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki


ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki
«Υποστηρικτικό υλικό από το περιοδικό ΑΣΤΕΡΑΚΙ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ»

Απόσπασμα 7
Ο ρόλος του στην Ζωή

Αν έσβηναν τα άστρα, απλώς δε θα τα βλέπαμε, ενώ αν έσβηνε ο ήλιος, αυτόματα θα σταματούσε κάθε κίνηση και ζωή πάνω στη Γη. Ή και μόνο να άλλαζε θέση ο ήλιος, ή πιο κοντά στη Γη ή πιο μακριά, η επίδραση θα ήταν σημαντική για τη ζωή πάνω στη Γη.
Με τις φωτεινές και θερμικές ακτίνες του, τα πράσινα μέρη των φυτών, με τον πολύπλοκο μηχανισμό της φωτοσύνθεσης διασπάνε το διοξείδιο του άνθρακα της ατμόσφαιρας σε άνθρακα και σε οξυγόνο, κρατάνε τον άνθρακα και τρέφονται, ενώ το οξυγόνο επιστρέφει ελεύθερο στην ατμόσφαιρα. Χωρίς τις ηλιακές ακτίνες δε θα υπήρχαν δάση και βλάστηση, από όπου τρέφεται το ζωικό βασίλειο. Επίσης δε θα υπήρχε το κάρβουνο και το πετρέλαιο που δημιουργούνται από δέντρα που μένουν θαμμένα στο χώμα πάρα πολλά χρόνια. Η αδιάκοπη εξάτμιση των νερών των θαλασσών από τις ηλιακές ακτίνες τροφοδοτεί τις λίμνες και τα ποτάμια, που είναι πηγή υδροηλεκτρικής ενέργειας για τα εργοστάσια.
Οι ακτίνες θερμαίνουν το μισό μέρος της Γης, ενώ το άλλο μισό ψύχεται και δημιουργούνται οι άνεμοι.
Οι ηλιακές ακτίνες βοηθάνε και στην ομαλή ανάπτυξη του ανθρώπινου οργανισμού και μας απαλλάσσουν από πολλές αρρώστιες, γιατί σκοτώνουν πολλά μικρόβια. Οι επιστήμονες επίσης εξετάζουν τις δυνατότητες να βρουν τρόπους να χρησιμοποιούμε απευθείας την ηλιακή ενέργεια, σε περίπτωση που θα τελειώσουν οι άλλες μορφές ενέργειας (κάρβουνο, πετρέλαιο κλπ.).
ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki Αυτοκίνητο που κινείται με ηλιακή ενέργεια.


Απόσπασμα 8
Η λειτουργία της φωτοσύνθεσης

Ξέρουμε ότι τα φυτά παίρνουν τις ουσίες που χρειάζονται από το έδαφος και τον αέρα. Όμως όπως είναι οι ουσίες αυτές δεν μπορούν να τα θρέψουν. Μέσα από ορισμένες διεργασίες γίνονται κατάλληλες τροφές στα φύλλα του φυτού. Και πολύ σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η ενέργεια του ήλιου με την φωτοσύνθεση. Η διαδικασία της φωτοσύνθεσης χωρίζεται στα εξής στάδια:

Οι ρίζες από το έδαφος απορροφούν ουσίες(άλατα) διαλυμένες στο νερό.
Οι ουσίες αυτές ανεβαίνουν μέσα από λεπτούς σωλήνες στα φύλλα.
Τα φύλλα με τα στόματα που έχουν παίρνουν διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα.
Με την χλωροφύλλη τα φύλλα απορροφούν το φως του ήλιου(ενέργεια).
Το φυτό με την ηλιακή ενέργεια μετατρέπει τα άλατα, το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα σε ουσίες που είναι κατάλληλες για την τροφή του. Η λειτουργία αυτή λέγεται φωτοσύνθεση.
Η έτοιμη πια τροφή, που παρασκευάζεται από τα φύλλα, μεταφέρεται με άλλους λεπτούς σωλήνες σε όλα τα μέρη του φυτού και το τρέφει.
Κατά την φωτοσύνθεση τα φύλλα αφήνουν να φύγει στην ατμόσφαιρα οξυγόνο και ένα μέρος από το νερό που παίρνουν από το έδαφος.
Γίνεται έτσι αντιληπτό πως η ύπαρξη του ήλιου είναι απαραίτητη για την λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Και είναι προφανές πως η φωτοσύνθεση γίνεται μόνο κατά την διάρκεια της ημέρας(αφού είναι απαραίτητη η παρουσία του ήλιου).
ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki


ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki
«Υποστηρικτικό υλικό από το περιοδικό ΑΣΤΕΡΑΚΙ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ»


χρονική διάρκεια

Η παραπάνω δραστηριότητα θα διαρκέσει δύο διδακτικές ώρες (90 λεπτά).


δεξιότητες και στάσεις που καλλιεργούνται

Η συζήτηση στην τάξη θεμάτων των φυσικών επιστημών που έχουν περάσει στην καθημερινή ζωή και την επηρεάζουν με τρόπο καθοριστικό, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν θέμα συζήτησης στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, βοηθά στην ανάπτυξη τεχνικών επιχειρηματολογίας και στην άσκηση για λήψη αποφάσεων, εκπαιδεύοντας τον πολίτη να είναι ενεργό μέλος στη σύγχρονη δημοκρατία. Το παιχνίδι των ρόλων εκθέτει τις δεξιότητες του παιδιού στην επίλυση προβλημάτων, έτσι ώστε ο εκπαιδευτικός να μπορεί να ξέρει πως σκέπτεται, προγραμματίζει και οργανώνει. Το παιχνίδι παρέχει στο παιδί μια ελεύθερη , εύκολη, αυτοδύναμη και αληθινή εμπειρία. Στη συναισθηματική διάσταση, καλλιεργείται η στάση του ακροατή-συζητητή και επιχειρείται η διαμόρφωση μιας στάσης ευαισθησίας σε περιβαλλοντικά και κοινωνικά θέματα των μελλοντικών πολιτών μπροστά στις αποφάσεις κυβερνήσεων ή βιομηχανιών σε ότι αφορά θέματα ενέργειας και περιβάλλοντος. Οι πολίτες θα πρέπει να είναι ικανοί να παρακολουθούν και να εμπλέκονται και οι ίδιοι σε συζητήσεις επιστημονικού περιεχομένου που αφορούν την ποιότητα ζωής τους. Για να μπορούν να συμμετέχουν στις συζητήσεις αυτές, θα πρέπει να ασκηθούν στην τεχνική της συζήτησης: να ακούν προσεκτικά και να προσπαθούν να καταλάβουν τα επιχειρήματα με στόχο να πείσουν και όχι να επιβάλλουν την δική τους άποψη.

διαφορετικές θεματικές περιοχές που εμπλέκονται

Στην δραστηριότητα αυτή συνδέονται οι Φυσικές Επιστήμες με την Γλώσσα, την Λογοτεχνία, τις Κοινωνικές Επιστήμες και την Περιβαλλοντική Αγωγή.


χάρτης εννοιών
ένα παιχνίδι ρόλων για τις θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις του Ήλιου - atlaswiki




μια διδακτική πρόταση από τις Καραβέλη Μαριάννα, Ορδουλίδου Ελένη και Παπαδοπούλου Λεμονιά

More pages