αντιπαράθεση επιχειρημάτων για τα εργοστάσια πετρελαιοειδών


αντιπαράθεση επιχειρημάτων για τα εργοστάσια πετρελαιοειδών - atlaswiki αντιπαράθεση επιχειρημάτων για τα εργοστάσια πετρελαιοειδών - atlaswiki

debate

Στη δραστηριότητα αυτή μοιράζονται στη τάξη άρθρα από εφημερίδες τα οποία αναφέρονται στα προβλήματα που δημιουργούν τα εργοστάσια πετρελαιοειδών.
Με αφορμή το ατύχημα που συνέβη σε ένα εργοστάσιο πετρελαιοειδών και το οποίο περιγράφεται σε ένα από τα άρθρα που θα δοθούν στην τάξη ξεκινά μια συζήτηση.
Η δραστηριότητα αυτή μπορεί να ολοκληρωθεί στη διάρκεια μιας διδακτικής ώρας.
Η τάξη χωρίζεται σε τρεις ομάδες. Η μια ομάδα είναι οι κάτοικοι της περιοχής που απαιτούν το κλείσιμο του εργοστάσιου λόγω των προβλημάτων που
δημιουργούνται στην καθημερινή τους ζωή εξαιτίας της ρύπανσης που προκαλεί το εργοστάσιο κι η άλλη ομάδα θα αποτελείται από τους εργαζόμενους και
τη διοίκηση του εργοστάσιου οι οποίοι φοβούνται ότι θα χάσουν τις δουλειές τους και υπερασπίζονται τα δικαιώματα τους.
Τέλος κάποιοι μαθητές θα αναλάβουν το ρόλο των δημοσιογράφων οι οποίοι θα μεσολαβήσουν ανάμεσα στις αντιπαρατιθέμενες πλευρές.
Η κάθε ομάδα διαβάζει τον φάκελο με το υλικό που τους έχει δοθεί και καλείται να στηρίξει με επιχειρήματα τη θέση της.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης ο κάθε ομιλητής θα πρέπει να διατυπώνει ξεκάθαρα τόσο τη θέση του και τα επιχειρήματά του
όσο και τις ερωτήσεις που θα απευθύνει στους συνομιλητές του.
Όσον αφορά τη γνωστική πλευρά, οι μαθητές από αυτή τη δραστηριότητα μαθαίνουν τα θετικά και τα αρνητικά της ύπαρξης του πετρελαίου στη ζωή μας.
Ακόμη πετυχαίνεται η ανάπτυξη τεχνικών συζήτησης, δηλαδή, η ικανότητα επιχειρηματολογίας πάνω σε ένα θέμα και η ικανότητα λήψης αποφάσεων.
Από τη πλευρά των μεταγνωστικών δεξιοτήτων αναδεικνύεται ο τρόπος που οι τεχνολογικές εφαρμογές επηρεάζουν την ποιότητα ζωής μας.
Έτσι, με όλα αυτά συμβάλλουμε στη δημιουργία ενεργών και κοινωνικά ευαισθητοποιημένων πολιτών.









άρθρα για τους «κατοίκους»

αρθρο 1

Ημερομηνία: 9/2/2004
Σελίδα: 11
Τίτλος: Θεσσαλονίκη / χιλιάδες κάτοικοι ζουν με το φόβο ενός ατυχήματος στη βιομηχανική περιοχή

Χιλιάδες κάτοικοι ζουν με το φόβο ενός ατυχήματος στη βιομηχανική περιοχή Τέσσερα σενάρια τρόμου... Σύμφωνα με τα κριτήρια της οδηγίας Seveso II, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου στη Θεσσαλονίκη είναι πάνω από 30, ρεπορτάζ: Τάσος Τασιούλας
τέσσερα εφιαλτικά σενάρια είχαν καταθέσει προ διετίας οι οικολογικές οργανώσεις της Θεσσαλονίκης, με αφορμή τη συμπλήρωση 15 χρόνων από το τραγικό ατύχημα στις εγκαταστάσεις της Jet Oil στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης.

Oι χιλιάδες κάτοικοι της δυτικής Θεσσαλονίκης και οι εργαζόμενοι στις βιομηχανίες ζουν και εργάζονται εκεί με την απειλή ενός νέου ατυχήματος, δεδομένου ότι οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν αντιμετωπίζονται με προχειρότητα, όπως καταγγέλλεται.

Oι μελέτες ασφάλειας των εταιριών δεν είναι πλήρεις.

Τα μέτρα είναι ελλιπή, ενώ και οι κοινοτικές οδηγίες εφαρμόζονται με μεγάλη καθυστέρηση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το Σχέδιο Εκτάκτου Ανάγκης (ΣΑΤΑΜΕ) που βασίζεται στις παραδοχές της οδηγίας Seveso I άρχισε να εφαρμόζεται επί της ουσίας, όταν ήδη εφαρμοζόταν η Seveso II...

Σύμφωνα με τα κριτήρια της οδηγίας Seveso II, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου στη Θεσσαλονίκη είναι πάνω από 30.

Παρ’ όλα αυτά, το ΣΑΤΑΜΕ περιλαμβάνει 14 εγκαταστάσεις (22 επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων δε βρίσκεται η ΔΙΑΝΑ-NOVA).

Η βασική παραδοχή της Seveso ΙΙ είναι ότι δεν μπορεί ένα μεγάλο ατύχημα να αντιμετωπίζεται μόνο με καταστολή, γι’ αυτό και δίνει βάρος στην πρόληψη.

Πρέπει να παίρνονται υπόψη και κριτήρια επικινδυνότητας στο σχεδιασμό των χρήσεων γης, ακόμη και με περιορισμό των οικισμών και των εγκαταστάσεων, ώστε να μην υπάρχουν κίνδυνοι για τους πολίτες.

Προχτές, αποδείχτηκε ότι πρόληψη δεν υπάρχει...

Κριτήρια χωροθέτησης των εταιριών με επικίνδυνες ουσίες δεν υπάρχουν, οπότε αυτές συσσωρεύονται στη δυτική Θεσσαλονίκη, όπου και οι δήμοι επεκτείνουν τα πολεοδομικά τους σχέδια κατά το δοκούν, με αποτέλεσμα η κατάσταση να είναι χαώδης.

Δυστυχώς, ακόμη και το φαινόμενο του «ντόμινο» (αλυσιδωτή μετάδοση ενδεχόμενου ατυχήματος) είναι ορατό σε περίπτωση ατυχήματος.

Η περιοχή της Ιωνίας και του Καλοχωρίου μοιάζει με ξέφραγο αμπέλι, αν και ήδη έχουν συμβεί από τις 2 Μαρτίου 1986, που έσβησε η πυρκαγιά στη Jet Oil, άλλα δυο ατυχήματα στις εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών...

Το πάθημα δεν έγινε μάθημα Δεκαεπτά χρόνια πέρασαν από το μεγαλύτερο βιομηχανικό ατύχημα που γνώρισε η Θεσσαλονίκη και ολόκληρη η χώρα.

Στις 24 Φεβρουαρίου 1986 ξέσπασε η πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών της Jet Oil.

O ουρανός πάνω από το πολεοδομικό συγκρότημα είχε σκοτεινιάσει από τους καπνούς μέχρι τις 2 Μαρτίου.

Για μια εβδομάδα η πόλη απειλούνταν με ολοκληρωτική καταστροφή από τις φλόγες που έκαιγαν χιλιάδες τόνους πετρελαίου, ρύπαιναν την ατμόσφαιρα, μόλυναν τις καλλιέργειες και έσπειραν τον πανικό.

Η πόλη πιάστηκε τότε στον...

ύπνο, καθώς κανένας δεν είχε προετοιμαστεί για ένα τέτοιο ατύχημα.

Σήμερα, το ίδιο ατύχημα χαρακτηρίζεται «κοινό», όμως και πάλι εγείρονται ερωτήματα για την επαρκή ή μη θωράκιση της πόλης.

Oι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί και ήδη έχουν συμβεί άλλα δυο ατυχήματα συσχετιζόμενα με τις εγκαταστάσεις των εταιριών πετρελαιοειδών.

Το πρώτο στα αγκυροβόλια του Θερμαϊκού, όπου έχασαν τη ζωή τους τέσσερις ναυτεργάτες και το δεύτερο στις εγκαταστάσεις της πρώην ΕΚO, με τη φωτιά που εκδηλώθηκε το 1998.

Στην περιοχή, που γειτνιάζει άμεσα με τις βιομηχανίες στα δυτικά της πόλης, κατοικούν περίπου 35.000 άτομα και εργάζονται χιλιάδες άνθρωποι στα περίπου 1.700 εργοστάσια, που λειτουργούν εκεί.

Το ΣΑΤΑΜΕ Μια σημαντική υποχρέωση που επέβαλε η Seveso I ήταν και η εκπόνηση σχεδίων έκτακτης ανάγκης έξω από το φράχτη της επιχείρησης.

Πρόκειται για το Σχέδιο Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Εκτασης (ΣΑΤΑΜΕ), που ξεκίνησε για την περιοχή της Θεσσαλονίκης μόλις τον Αύγουστο του 1997, παρόλο που χρηματοδοτήθηκε από το Β΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, και ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 1999, αφού είχε αρχίσει να εφαρμόζεται η Seveso II...

Η ευθύνη της πολιτικής προστασίας σε επίπεδο νομού ανήκει στη νομαρχιακή αυτοδιοίκηση.

Δημιουργήθηκε και ένα νέο Συντονιστικό Νομαρχιακό Όργανο (ΣΝO), με πρόεδρο το νομάρχη Θεσσαλονίκης, ανάλογο με το όργανο που λειτουργεί σε περιπτώσεις του σχεδίου «Ξενοκράτης».

Η νομαρχία ολοκλήρωσε το ΣΑΤΑΜΕ και ενέταξε σε αυτό 14 επιχειρήσεις.

Μεταξύ αυτών ήταν και η ΔΙΑΝΑ.

Ακολούθως άρχισε η εξειδίκευση του ΣΑΤΑΜΕ ανά επιχείρηση.

Τότε -προ διετίας- η νομαρχία εξαίρεσε τη ΔΙΑΝΑ με το αιτιολογικό ότι θα μεταφέρονταν τα υλικά, τα οποία όμως δε μεταφέρθηκαν...

Εξάλλου, και να μην την είχε εξαιρέσει, θα γινόταν ό,τι και με τις υπόλοιπες επιχειρήσεις, δηλαδή ακόμη θα εκπονούσε το ΣΑΤΑΜΕ της καθεμιάς...

www.aggelioforos.gr



αντιπαράθεση επιχειρημάτων για τα εργοστάσια πετρελαιοειδών - atlaswiki

Άρθρο 2
ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙΣ
Οταν η πραγματικότητα κερδίζει το Οσκαρ...
Δεν είναι λίγες οι φορές που το θέαμα στην οποιαδήποτε μορφή του, είτε ως κινηματογράφος είτε ως τηλεόραση, δανείζεται στοιχεία από την πραγματικότητα. Ακριβώς για να μπορέσει να πείσει το κοινό…
Οπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση της Εριν Μπρόκοβιτς, της ανυπότακτης εκείνης Αμερικανίδας, η οποία βοήθησε τους κατοίκους μιας περιοχής στην Καλιφόρνια να κερδίσουν αποζημιώσεις ύψους 333 εκατομμυρίων δολαρίων από την εταιρεία «Pacific Gas and Electric» για τις ανεπανόρθωτες βλάβες που είχε προξενήσει στην υγεία τους η λειτουργία ενός εργοστασίου της.
Την περίπτωσή της, βέβαια, εκμεταλλεύθηκε το Χόλιγουντ και έτσι είδαμε την ομώνυμη ταινία του Στίβεν Σόντερμπεργκ με την Τζούλια Ρόμπερτς και τον Αλμπερτ Φίνεϊ, η οποία, ως γνωστόν, απέφερε ένα Οσκαρ στη Ρόμπερτς και εκατομμύρια δολάρια στους παραγωγούς.
Μαθαίνω, λοιπόν, ότι αυτή την περίοδο η αληθινή Εριν Μπρόκοβιτς βρίσκεται και πάλι στη δημοσιότητα, συνεχίζοντας τον αγώνα της κατά της μόλυνσης του περιβάλλοντος. Αυτή τη φορά μαζί με τον συνεργάτη της Εντ Μάσρι κατέθεσαν αγωγή κατά του δημοτικού συμβουλίου του Μπέβερλι Χιλς και του σχολικού οργανισμού της πόλης, υποστηρίζοντας ότι τα τοξικά αέρια από μια παλιά πετρελαιοπηγή ευθύνονται για την πρόκληση διαφόρων μορφών καρκίνου πρώην μαθητών του γυμνασίου της περιοχής.
Η μήνυση έγινε για λογαριασμό 23 ιδιωτών που φοίτησαν στο σχολείο, το οποίο είναι χτισμένο πάνω στην παλιά πετρελαιοπηγή, αφού περισσότεροι από 250 μαθητές, από το 1975 μέχρι το 1997, νοσηλεύτηκαν στο νοσοκομείο πάσχοντας από διάφορες μορφές καρκίνου, ποσοστό που είναι 20 φορές μεγαλύτερο από το μέσο όρο στις ΗΠΑ.
Πάμε στοίχημα ότι η Μπρόκοβιτς θα κερδίσει τη δίκη; Βλέπετε, υπάρχουν και κάποιες φορές που η πραγματικότητα, όταν χρησιμοποιεί τους κανόνες και τις μεθόδους τους θεάματος, κερδίζει κι αυτή τα δικά της Οσκαρ!..

Μιχάλης Βαλιανάτος

6/5/2003
www.aggelioforos.gr


άρθρο 3
Σταυροδρόμι των ρύπων η Ελλάδα, άκρως επικίνδυνο το κέντρο της Αθήνας, ανενημέρωτος ο πληθυσμός
Αναπνέουμε θάνατο!
«Ευρώπη των ρύπων» θα μπορούσε να ονομαστεί αλλιώς η Γηραιά Ηπειρος. Δεκαέξι εκατομμύρια Ευρωπαίοι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους από το μολυσμένο αέρα, ενώ άλλοι 240.000 πεθαίνουν από τα μικροσωματίδια, σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος. Η Ελλάδα είναι η πιο επιβαρημένη χώρα της Ευρώπης και τα μικρά παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από τον καθένα μας. Το Αιγαίο πέλαγος μάλιστα έχει χαρακτηριστεί ως «σταυροδρόμι ρύπων», αφού μεγάλο ποσοστό ρύπανσης προέρχεται από γειτονικές χώρες.
Τα συγκλονιστικά αυτά στοιχεία παρουσίασαν διακεκριμένοι επιστήμονες σε χθεσινή ημερίδα, που πραγματοποιήθηκε στο Ερευνητικό Κέντρο «Δημόκριτος». Τις ανησυχίες τους εντείνει ακόμα περισσότερο το γεγονός ότι η συγκέντρωση μικροσωματιδίων και όζοντος στην ατμόσφαιρα ξεπερνάει στη χώρα μας κατά πολύ τα επιτρεπτά όρια, που θεσπίστηκαν από την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Πρόσφατες μετρήσεις αναφέρουν ότι η συγκέντρωση μικροσωματιδίων όχι μόνο δεν μειώνονται, αλλά οι μέσες ετήσιες τιμές περνούν το όριο των 40 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο. Αλλά και το όζον ξεπερνά τα 60 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, φαινόμενο που εντείνεται ακόμα περισσότερο τους καλοκαιρινούς μήνες. Η Ελλάδα, καθώς και άλλες εννιά χώρες-μέλη της Ε.Ε., αδυνατούν να περιορίσουν και τις εκπομπές αερίων που ευθύνονται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ενώ τον Ιούλιο και Αύγουστο η συγκέντρωση διοξειδίου του θείου αυξάνει στη χώρα μας, λόγω της επίδρασης ρύπων άλλων γειτονικών χωρών.
Δραματική είναι η κατάσταση καθημερινά στο κέντρο της Αθήνας. Οι δύο κυρίαρχοι ρύποι που ταλαιπωρούν τους Αθηναίους είναι τα μικροσωματίδια και το όζον. «Τα μικροσωματίδια, λόγω του μικρού μεγέθους τους, παραμένουν για αρκετό διάστημα αιωρούμενα στο περιβάλλον. Εισέρχονται στους πνεύμονες και στο κυκλοφοριακό σύστημα, ενώ συχνά φτάνουν στο ήπαρ, τα νεφρά, το θυρεοειδή και προσβάλλουν το καρδιαγγειακό σύστημα», τόνισε ο διευθυντής ερευνών στο «Δημόκριτο» και αντιπρόεδρος Ελλήνων Χημικών κ. Νίκος Κατσαρός και συνέχισε: «Βασική πηγή προέλευσής τους είναι οι εξατμίσεις των αυτοκινήτων, η άσφαλτος, τα ελαστικά των αυτοκινήτων, τα υλικά των φρένων, τα δημόσια έργα, η καύση πετρελαίου και οι βιομηχανικοί ρύποι».
Η χρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται με την πρόκληση καρδιακών νοσημάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων. «Οι άνθρωποι είναι φτιαγμένοι για καθαρά περιβάλλοντα και δεν έχουν μηχανισμούς προστασίας από τους ρύπους», τόνισε η καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Πολυξένη Νικολοπούλου και συνέχισε: «Τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από όλους, αφού παίζουν έξω και τρέχουν, άρα εκτίθενται περισσότερο στη ρύπανση».
Αρνητικά επιδρά στα παιδιά και η μεγάλη συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα. «Η μέτρηση ρύπων σε 10 σχολεία της Αθήνας έδειξε ότι ο αέρας που αναπνέουν τα παιδιά είναι επικίνδυνος. Η εκπνοή τους περιέχει διοξείδιο του άνθρακα και η ατμόσφαιρα μέσα στην αίθουσα ξεπερνά έτσι τα επιτρεπτά όρια. Τότε, τα παιδιά κουράζονται και δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν», λέει στην «Α» ο αναπληρωτής καθηγητής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Παναγιώτης Σίσκος.
Οι περισσότερες ελληνικές περιοχές είναι πια τόσο επιβαρημένες, που δύσκολα μπορεί να επέλθει βελτίωση και ιδίως αναφορικά με τη μείωση του όζοντος. «Ακόμα και αν λάβουμε δρακόντεια μέτρα, μόλις το 10% του όζοντος θα μειωθεί, αφού το υπόλοιπο ποσοστό είναι εισαγόμενο. Οι εγχώριες προσπάθειες δεν αρκούν, απαιτούνται διακρατικές συμφωνίες», ανέφερε ο καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας του ΑΠΘ κ. Χρήστος Ζερεφός.
Οι ειδικοί προσανατολίζονται πια στη δυνατότητα επιχειρησιακής πρόγνωσης. «Η πρόγνωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι πλέον εφικτή. Αναπτύξαμε πιλοτικά προγράμματα που επιτρέπουν την πρόγνωση 24 έως 48 ώρες πριν, με επιτυχία 80%. Ετσι, θα μπορούμε να λάβουμε από νωρίς τα κατάλληλα μέτρα, αλλά και να προειδοποιήσουμε τον πληθυσμό», υπογράμμισε ο αν. καθηγητής στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσοβείου Πολυτεχνείου κ. Γιάννης Ζιώμας.
ΑΛΕΞΙΑ ΜΠΡΗ
3/6/2003
www.aggelioforos.gr

αντιπαράθεση επιχειρημάτων για τα εργοστάσια πετρελαιοειδών - atlaswiki αντιπαράθεση επιχειρημάτων για τα εργοστάσια πετρελαιοειδών - atlaswiki
άρθρα για τους «εργαζόμενους»

άρθρο 1
μεγάλα κέρδη από τη συμφωνία για τον Μπούργκας- Αλεξανδρούπολη

ο αγωγός που θα «θερμάνει» τη Βόρεια Ελλάδα

Iστορικής σημασίας συμφωνία στο χώρο της Ενέργειας υπεγράφη την Παρασκευή 5 Νοεμβρίου μεταξύ Ελλάδας - Ρωσίας - Βουλγαρίας και αφορά την κατασκευή του πετρελαιοαγωγού Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολης, εξέλιξη με σημαντικότατο γεωπολιτικό βάρος.
Η ιδέα ξεκίνησε πριν από 10 και πλέον χρόνια. Ωστόσο, τα τελευταία σχεδόν 3 χρόνια οι επαφές των τριών πλευρών είχαν επισήμως διακοπεί.
Από τον Ιούνιο του 2004, σε στενή συνεργασία, οι επικεφαλής των υπουργείων Εξωτερικών και Ανάπτυξης, κ.κ. Μολυβιάτης και Σιούφας, είχαν σειρά επαφών που κατέληξαν στη συνάντηση των Αθηνών της 4ης και 5ης Νοεμβρίου στο Ζάππειο, με αποτέλεσμα τη επίτευξη πολιτικής συμφωνίας και μονογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας.
Για τη χώρα μας η συμφωνία εγγυάται πολυεπίπεδα οφέλη. Η Ελλάδα καθίσταται σημαντικότατη συνιστώσα στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, αφού θα εξυπηρετεί τη μεταφορά πετρελαίων από τη Ρωσία και την Κεντρική Ασία προς την Ευρώπη και τις αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών. Συγχρόνως, ενισχύεται η διασύνδεση της χώρας μας με τη Ρωσία και τη Βουλγαρία, προωθώντας περαιτέρω τις ευρύτερες οικονομικές και εμπορικές συνεργασίες μεταξύ των τριών πλευρών, καθώς και τον κοινό στόχο της περιφερειακής ανάπτυξης και τη γεωστρατηγική συνεργασία.
Επίσης, έργα ύψους 354 εκατ. ευρώ, σε τιμές του 2001, θα λάβουν χώρα για την κατασκευή των 136 χλμ. του αγωγού που θα ανήκουν στο ελληνικό έδαφος. Από αυτά τα 125 εκατ. ευρώ αφορούν εγκαταστάσεις στην παραλία της Αλεξανδρούπολης (το αντλιοστάσιο, τους υποσταθμούς και τους μετρητές), καθώς επίσης και το κατασκευαστικό λιμενικό έργο.
Πέραν του ανωτέρω πλέγματος ωφελειών για τον τόπο, η χώρα θα αποκτήσει ετήσιο σταθερό έσοδο της τάξεως των 30 έως 35 εκατ. ευρώ (δηλαδή περίπου 100.000 ευρώ την ημέρα), το οποίο θα διατίθεται για την αναβάθμιση του περιβάλλοντος και της ζωής των κατοίκων στις περιοχές της Θράκης και της Ανατολικής Μακεδονίας. Στα οφέλη θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν τόσο στην περίοδο κατασκευής του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη όσο και σε αυτή της λειτουργίας στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.

9/11/2004
www.aggelioforos.gr

άρθρο 2

Eνέργεια, ο τομέας «κλειδί» για την ανάκαμψη
Mε δυνατοτητεσ για συνολικές επενδύσεις τουλάχιστον εννέα δισ. ευρώ στα επόμενα έξι χρόνια μπορεί να αποτελέσει την κινητήριο δύναμη της οικονομίας
Του Κ. Ν. Σταμπολη
Δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη ανάλυση ή αναφορά σε επιστημονικές εργασίες ή ειδικευμένα συγγράμματα για να γίνει αντιληπτή η σημασία που έχουν οι επενδύσεις για την πρόοδο μιας επιχείρησης ή την ανάπτυξη μιας οικονομίας. Χωρίς την πραγματοποίηση επενδύσεων σε συνεχή βάση και υποστήριξη από τις ανάλογες δημιουργικές δυνάμεις δεν θα ήτο δυνατή οιαδήποτε ανάπτυξη και η οικονομία, αλλά και οι πολίτες, αργά ή γρήγορα θα οδηγούντο στον απόλυτο μαρασμό. Για τομείς όπως είναι ο τουρισμός, η οικοδομή, η μεταποίηση, η βιομηχανία, η έννοια των επενδύσεων είναι λίγο πολύ ξεκάθαρη και καταληπτή αφού αυτή αναφέρεται στη δημιουργία νέων καταλυμάτων, τη διαμόρφωση χώρων, την κατασκευή νέων κτιρίων, την τοποθέτηση μηχανολογικού εξοπλισμού κ.λπ. Στην «ενέργεια» όπου το μεγαλύτερο μέρος της απαραίτητης υποδομής είναι σχεδόν αόρατο (π.χ. υπόγειοι σωλήνες, υπόγεια και εναέρια καλώδια), και οι περισσότερες παραγωγικές μονάδες ευρίσκονται σε απόμακρες τοποθεσίες, η αντίληψη του τι εννοούμε με τον όρο επένδυση είναι λιγότερη κατανοητή.
Aνανεώσιμες
Στον τομέα της παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικού ρεύματος οι επενδύσεις αναφέρονται στην κατασκευή ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων, (θερμικών, υδροηλεκτρικών ή και πυρηνικών) δικτύων διανομής (π.χ. πυλώνες, καλώδια) και συστημάτων διαχείρισης (π.χ. υποσταθμοί, μετασχηματιστές, ηλεκτρονικοί ελεγκτές). Εδώ σημαντικό ρόλο έχει η εξόρυξη και μεταφορά λιγνίτη, η βασική πρώτη ύλη μέχρι σήμερα παραγωγής ηλεκτρισμού στη χώρα μας, καθώς και η αξιοποίηση του υδροδυναμικού. Τελευταία, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) κυρίως μέσω της παραγωγής ηλεκτρισμού από ανεμογεννήτριες ή φωτοβολταϊκά συστήματα, όπου η πρώτη ύλη είναι μεν εγχώρια και δωρεάν, πλην όμως προϋποθέτει τεχνογνωσία και σοβαρά επενδυτικά κεφάλαια. Στο Φυσικό Αέριο, όπου η πρώτη ύλη εισάγεται (σε φυσική μορφή μέσω αγωγών από την Ρωσία και σε υγροποιημένη, με ειδικά πλοία, από την Αλγερία), οι επενδύσεις αφορούν την επέκταση της ήδη υπάρχουσας σοβαρής υποδομής μεταφοράς, διανομής και ελέγχου ώς και την αναβάθμιση αποθηκευτικών χώρων. Η έμφαση από πλευράς επενδύσεων μέσα στα επόμενα 4-5 χρόνια θα είναι στην επέκταση των δικτύων διανομής στις πόλεις και στις βιομηχανικές ζώνες.
Πετρέλαιο
Στο πετρέλαιο οι επενδύσεις αφορούν σε πρώτη φάση την έρευνα και εξόρυξη πετρελαίου και σε δεύτερη τη μεταφορά, διύλιση, αποθήκευση και εμπορία. Καθώς ο ρόλος του πετρελαίου εξακολουθεί να ενισχύεται σε παγκόσμια βάση είναι αυτονόητο ότι αυτός ο τομέας θα αποτελεί βασικό πόλο έλξης επενδύσεων σε βάθος χρόνου. Στην Ελλάδα οι επενδύσεις θα κατευθυνθούν κυρίως στην ανακαίνιση και επέκταση των υφιστάμενων διυλιστικών συγκροτημάτων καθώς και στην κατασκευή νέων αποθηκευτικών χώρων, ενώ θα υπάρξουν σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες μέσα από τις ανάγκες εξυπηρέτησης ενός ολοένα και πιο απαιτητικού καταναλωτικού κοινού (π.χ. κατασκευή νέων πρατηρίων, ανακαίνιση παλαιών κ.λπ).
Στη συνέντευξή του την περασμένη Κυριακή (24/04) στην «Κ», ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στην ανάγκη διαρθρωτικών αλλαγών μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η απελευθέρωση της ενεργειακής αγοράς. Αυτή θα επιτρέψει την είσοδο ιδιωτών παραγωγών και διακινητών ενέργειας σε ένα χώρο που μέχρι τώρα αποτελούσε σχεδόν απόλυτο μονοπώλιο των μεγάλων κρατικών φορέων στον ηλεκτρισμό και το Φυσικό Aέριο (ΔΕΗ & ΔΕΠΑ). Η είσοδος ανεξάρτητων παραγωγών θα φέρει νέες επενδύσεις, νέα τεχνολογία και προπαντός θα δώσει τη δυνατότητα δραστηριοποίησης σε ένα πολλά υποσχόμενο τομέα, νέων ανθρώπων με επιχειρηματικές προσδοκίες και όρεξη για δουλειά. Γιατί επενδύσεις υπό την ευρύτερη έννοια, δεν είναι μόνο χρήματα αλλά και ανθρώπινες αξίες και δέσμευση για παραγωγική εργασία.
Aπελευθέρωση αγορών
Eτσι η επιχειρούμενη τώρα απελευθέρωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αναμένεται ότι θα παίξει καταλυτικό ρόλο στην επίτευξη σημαντικών σε μέγεθος επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα στην Ελλάδα μέσα στα επόμενα χρόνια. Αυτό θα δώσει τη δυνατότητα σε έναν μικρό αλλά υπολογίσιμο αριθμό επιχειρήσεων να δραστηριοποιηθούν επενδύοντας στην κατασκευή και λειτουργία μονάδων παραγωγής ηλεκτρισμού (μέχρι τώρα το αποκλειστικό προνόμιο της ΔΕΗ) ή την διανομή και εμπορία φυσικού αερίου (μέχρι τώρα το προνόμιο της ΔΕΠΑ και θυγατρικών της).
Oπως φαίνεται ξεκάθαρα από τους παρατιθέμενους πίνακες, η διαφορά μεταξύ του «σύνηθες» και των «αισιόδοξου» σεναρίου είναι σημαντική με τεράστιο θετικό αντίκτυπο στην οικονομία, στην περίπτωση του δεύτερου. Oμως, οι περισσότεροι επιχειρηματίες που έχουν αδειοδοτηθεί για κατασκευή μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δηλώνουν άκρως απογοητευμένοι από τη στάση της κυβέρνησης, η οποία προφανώς φοβούμενη τις αντιδράσεις της πανίσχυρης ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, εμποδίζει έντεχνα μέσω πολλαπλών περιορισμών και κρυφών πριμοδοτήσεων προς όφελος της ΔΕΗ (που περιέχονται στις διατάξεις των Κωδικών Λειτουργίας του Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας που συνέταξε η ΡΑΕ) την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς και τη δημιουργία συνθηκών ανταγωνισμού με πλήρη διαφάνεια (fair play). Αλλά και στην περίπτωση των ΑΠΕ, παρά τις όποιες κυβερνητικές πρωτοβουλίες για «ξεμπλοκάρισμα» κάποιων επενδύσεων, το τοπίο παραμένει εξαιρετικά θολό αφού δεν έχει λυθεί το βασικό χωροταξικό θέμα, το οποίο εμποδίζει πλέον όλες τις αδειοδοτημένες και ώριμες επενδύσεις να προχωρήσουν, ιδιαίτερα στον χώρο της αιολικής ενέργειας. Oπως δηλώνει χαρακτηριστικά γνωστός παράγοντας του ενεργειακού τομέα με μεγάλο επενδυτικό βάρος, «θα πρέπει η πολιτική ηγεσία επιτέλους να καταλάβει ότι εάν πραγματικά επιθυμεί επενδύσεις, δεν αρκούν μόνον οι καλές προθέσεις, ενώ θα πρέπει να είναι εξαιρετικά επιφυλακτική απέναντι στις εισηγήσεις γραφειοκρατών που στην ουσία επιθυμούν να διαφυλάξουν το status quo των δημοσίων επιχειρήσεων. Αυτό όμως δεν θα φέρει ιδιωτικές επενδύσεις».
Προσέλκυση κεφαλαίων
Eνα άλλο παράδειγμα ατυχούς μέχρι στιγμής επενδυτικής αντιμετώπισης από την πολιτεία, είναι αυτό της έρευνας και ανάπτυξης υδρογονανθράκων. Παρά το γεγονός ότι το πετρέλαιο οδεύει πλέον προς τα 60 δολ./βαρέλι η κυβέρνηση δεν έχει αποφασίσει ακόμα, ούτε φαίνεται ότι την απασχολεί, εάν θα προχωρήσει σε ένα διεθνή γύρο παραχωρήσεων. Κάτι που θα βοηθούσε άμεσα στην προσέλκυση σημαντικών ξένων επενδύσεων σε αυτόν τον τομέα.
Με δυνατότητες για συνολικές επενδύσεις, που σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις μπορεί να φθάσουν τα 9 δισ. ευρώ μέσα στα επόμενα έξι (6) χρόνια και με αισιόδοξες τα 15 δισ. ευρώ (δηλ. 2,5 δισ. ευρώ κατ’ έτος), η ενέργεια εμφανίζεται ως ο τομέας κλειδί που μπορεί να στηρίξει αποφασιστικά την ανάκαμψη της οικονομίας. Δεν θα ήτο υπερβολή να ισχυριστούμε ότι οι αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας σήμερα μπορούν να στηριχθούν σ’ ένα μεγάλο βαθμό στην επιτυχημένη διαχείριση του ενεργειακού συστήματος και στην προσέλκυση «κατάλληλων» επενδύσεων που θα συμβάλουν στη ριζική αναβάθμιση και επέκτασή του.
Τούτου λεχθέντος, θα πρέπει να τονίσουμε ότι με τον όρο «κατάλληλες» υπονοείται η δυνατότητα επίτευξης μιας σωστής αναλογίας μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων. Γιατί μέχρι σήμερα οι επενδύσεις από άποψη επενδεδυμένων κεφαλαίων, σε όλο το φάσμα του ενεργειακού τομέα, κυριαρχούντο από το κράτος (δηλ. ΔΕΗ, ΕΛΠΕ, ΔΕΠΑ) με μικρό ποσοστό ν’ αναλογεί σε ιδιωτικές επενδύσεις (π.χ. Motoroil, διάφορες εταιρείες εμπορίας πετρελαίου όπως Jetoil, Ελινοίλ, Shell, Aviκαι κατασκευαστικές όπως ΤΕΡΝΑ, Ελληνική Τεχνοδομική, ΡΟΚΑΣ, Διεθνής Αιολική κ.ά.). Εάν εξετάσουμε το σύνολο των επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα τα τελευταία 4 χρόνια (2000 - 2004), θα παρατηρήσουμε μία αναλογία περίπου 1 προς 4 (σύνολο κρατικών επενδύσεων 3.000 εκατ. ευρώ έναντι 750 εκατ. του ιδιωτικού τομέα) προς όφελος του κρατικού τομέα. Είναι εμφανές ότι αυτή η αναλογία θα πρέπει να αλλάξει ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, ο οποίος και έχει τη δυνατότητα πλέον να συμβάλει, κατ’ αναλογίαν τουλάχιστον, το 50% των απαιτούμενων ενεργειακών επενδύσεων μέσα στην επόμενη πενταετία.
Oι αγκυλώσεις
Oμως, για να μπορέσουν να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε αυτήν την κλίμακα μέσα στα επόμενα χρόνια, θα χρειασθεί η κυβέρνηση να μπορέσει να ξεπεράσει τα όποια νομοθετικά εμπόδια, τις σοβαρές διοικητικές αγκυλώσεις, τη συνδικαλιστική άρνηση και ασφαλώς να αντιμετωπίσει επιτυχώς τις ποικίλες τοπικές αντιδράσεις. Αυτό δεν απαιτεί μόνον πολιτική τόλμη και αποφασιστικότητα, αλλά κυρίως επανατοποθέτηση των προτεραιοτήτων από οικονομικής αναπτυξιακής άποψης και κυρίως πολιτικού σχεδιασμού. Μόνον εάν οι επενδύσεις στον πλέον νευραλγικό τομέα της οικονομίας, που είναι η ενέργεια, αξιολογηθούν σωστά και αναγνωρισθεί ο συσχετισμός με τους άλλους τομείς (π.χ. κατασκευές, τουρισμός, τηλεπικοινωνίες, μεταφορές) και η καταλυτική επίδρασή τους στο σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας του τόπου, θα μπορέσουν να ληφθούν οι σωστές αποφάσεις σε πολιτικό επίπεδο, που θα επιτρέψουν μία επιτυχημένη απελευθέρωση των αγορών ενέργειας και κυρίως την αποδέσμευση δημιουργικών επιχειρηματικών δυνάμεων.

Σάββατο, 30 Aπριλίου 2005
www.kathimerini.gr




μία διδακτική πρόταση από την Γκολτσουγιάννη Γεωργία,
Ζαλίδου Ιωάννα και
Παπακωνσταντίνου Θεοδώρα- Μαρία

More pages