διάλογος για την καταστροφή του περιβάλλοντος

διάλογος για την καταστροφή του περιβάλλοντος - atlaswikiΠεριγραφή
Το αντικείμενου του κεντρικού, η καταστροφή του ηλιακού συστήματος δηλαδή, κάνει πιθανή την έκφραση έκπληξης και φόβου από τα παιδιά σχετικά με το τέλος της Γης. Απάντηση σ’ αυτήν την απορία δίνεται με την ανάλυση των αριθμητικών δεδομένων του άρθρου, που γίνεται σε άλλη δραστηριότητα. Μια εναλλακτική απάντηση είναι η παρουσίαση της χρονικής εγγύτητας της καταστροφής του περιβάλλοντος.

Δίνεται στα παιδιά το παρακάτω κείμενο, σχετικό με την καταστροφή του πλανήτη από την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Χωρίζονται τα παιδιά σε ομάδες των τεσσάρων ατόμων. Μέσα στα πλαίσια της ομάδας τους ζητείται από τα παιδιά να συζητήσουν για το άρθρο και να εντοπίσουν κι άλλους τρόπους επιβλαβούς παρέμβασης του ανθρώπου στο περιβάλλον.

Στη συνέχεια, ανακοινώνουν τα ευρήματά τους στην υπόλοιπη τάξη και ακολουθεί διάλογος.

Διδακτικό υλικό
Άρθρο σχετικό με την καταστροφή του περιβάλλοντος (απόσπασμα από το http://alex.eled.duth.gr/philocosmia/k5_2.htm)

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
Η καταστροφή του περιβάλλοντος είναι η μεγάλη μας ντροπή καθώς υποθηκεύει τη ζωή και το μέλλον των ανθρώπων στον πλανήτη. Μια ντροπή για την οποία βέβαια μερικοί είναι πιο υπεύθυνοι από άλλους, αλλά τελικά όλοι μας κάνουμε ζημιά, έστω και μικρή. Η καταστροφή του περιβάλλοντος περιλαμβάνει πολλά δεινά. Αναφέρουμε τα πιο κάτω:
1. Η ΜΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ
Τα εργοστάσια λειτουργούν σαν ηφαίστεια παραγωγής ρύπων σε βαθμό που όχι μόνο υποβαθμίζουν την ποιότητα της ζωής μας, αλλά την θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο. Το αυτοκίνητο είναι αδιαμφισβήτητα ένας άλλος μεγάλος παράγοντας μόλυνσης του περιβάλλοντος (βλέπε σχήμα 5.7). Σχεδόν όλες οι πόλεις, μικρές και μεγάλες, βρίσκονται πνιγμένες στο νέφος. Τα πρωτεία σ’ αυτό το κατάντημα φαίνεται να κατέχει η πόλη του Μεξικού, όπου τα 25 εκατομμύρια των κατοίκων της ζουν καθημερινά μέσα στο νέφος. Αν ολόκληρος ο κόσμος φθάσει στο μέσο επίπεδο διαβίωσης των πλουσιότερων χωρών, τότε τα περίπου 500 εκατομμύρια αυτοκίνητα που υπάρχουν σήμερα στον πλανήτη μας, θα φθάσουν γύρω στα 3 δισεκατομμύρια. Και μόνο που το σκέφτεται κανείς, σταματά το μυαλό του, αναλογιζόμενος τις επιπτώσεις που θα έχει στο περιβάλλον μια τέτοια αύξηση στον αριθμό των ρυπογόνων αυτοκινήτων. Και σκεφθείτε ότι σε 50 χρόνια ο πληθυσμός θα φθάσει γύρω στα 10 δισεκατομμύρια (οπότε ο αριθμός αυτοκινήτων θα φθάσει τα 5 δισεκατομμύρια), ότι σε 100 χρόνια θα φθάσει τα 15 δισεκατομμύρια (οπότε ο αριθμός τους θα φθάσει τα 7.5 δισεκατομμύρια). Σκέτη τρέλα.
2. ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ
Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στην αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Το διοξείδιο του άνθρακα διοχετεύεται στην ατμόσφαιρα από την καύση στερεών καυσίμων (δηλ. από τα εργοστάσια, τα αυτοκίνητα, κ.λ.π.). Το φαινόμενο του θερμοκηπίου γίνεται κάθε μέρα και χειρότερο εξαιτίας δύο αρνητικών φαινομένων που συμβαίνουν ταυτόχρονα. Το πρώτο είναι ότι οι ποσότητες του διοξειδίου του άνθρακα είναι τρομακτικά μεγάλες και αυξάνουν εκθετικά με το χρόνο. Το δεύτερο κακό είναι ότι τα δάση μας, που απορροφούν μέρος του διοξειδίου του άνθρακα, καταστρέφονται (καίγονται ή εκχερσώνονται) με μεγάλους ρυθμούς, με αποτέλεσμα η απορρόφηση αυτή να μειώνεται κάθε μέρα και περισσότερο. Έτσι, και τα δύο αυτά δεινά μαζί, εντείνουν ανησυχητικά το φαινόμενο του θερμοκηπίου.
Πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι, εξαιτίας του θερμοκηπίου, σε περίπου 50 χρόνια, η ζωή πάνω στη Γη θα είναι σχεδόν αδύνατη.
Οι επιπτώσεις του θερμοκηπίου είναι λοιπόν φοβερές. Είναι σαν να είμαστε μέσα σ’ ένα αυτοκίνητο εκτεθειμένο στον καλοκαιριάτικο Ήλιο και εμείς (εδώ το διοξείδιο του άνθρακα) να κλείνουμε τα παράθυρα του αυτοκινήτου. Αυτό φυσικά θα έχει ως αποτέλεσμα την αποπνικτική αύξηση της θερμοκρασίας μέσα στο όχημα. Αυτό ουσιαστικά συμβαίνει στην ατμόσφαιρα εξαιτίας της τρομακτικής αύξησης του διοξειδίου του άνθρακα. Αυτή η αύξηση της θερμοκρασίας θα έχει οδυνηρές συνέπειες, όπως εξηγούμε σ’ ένα από τα πιο κάτω εδάφια με τίτλο «το κλίμα της Γης».


Σχήμα 5.7. Αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα τα τελευταία χίλια χρόνια.

3. Η ΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ
Όπως ήδη αναφέραμε στο κεφάλαιο 2, το στρώμα του όζοντος εμποδίζει να φθάσουν στη Γη οι θανατηφόρες υπεριώδεις ακτινοβολίες του Ήλιου. Η χρήση κοινών «σπρέι» κατά το χτένισμα των μαλλιών και η λειτουργία ψυγείων και κλιματιστικών είναι οι κύριες πηγές της καταστροφής του λεπτού στρώματος του όζοντος. Έτσι έχουν προκληθεί «τρύπες» στο στρώμα του όζοντος, μέσα από τις οποίες περνούν ανενόχλητα οι υπεριώδεις ακτινοβολίες του Ήλιου. Αν οι τρύπες αυτές μεγαλώσουν (και όντως μεγαλώνουν) και καταστρέψουν μεγάλο μέρος του στρώματος του όζοντος, τότε εκτιμάται ότι θα πεθαίνουν εκατομμύρια άνθρωποι κάθε χρόνο από καρκίνο του δέρματος.
4. ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΤΗΣ ΓΗΣ
Το κλίμα της Γης αλλάζει τα τελευταία χρόνια και οι αλλαγές αυτές φαίνεται ότι θα είναι μεγάλες στα επόμενα 50 έως 100 έτη. Τα αίτια των κλιματολογικών αλλαγών είναι πολλά, με σπουδαιότερο την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας από 3 έως 5 βαθμούς Κελσίου για τα επόμενα εκατό χρόνια (βλέπε σχήμα 5.8). Η αύξηση αυτή θα λιώσει ένα ποσοστό από πάγους στους δύο πόλους της Γης και η στάθμη του νερού στις θάλασσες θ’ ανεβεί και επομένως θα πνίξει πόλεις, παραλίες, δάση και ό,τι άλλο υπάρχει στις ακτές. Σημειώνεται ότι στις παραθαλάσσιες ακτές κατοικεί περίπου το 1/4 του πληθυσμού της Γης, δηλ. σήμερα κατοικούν περίπου 1.5 δισεκατομμύρια άνθρωποι.


διάλογος για την καταστροφή του περιβάλλοντος - atlaswikiΣχήμα 5.8. Αύξηση της θερμοκρασίας από το 1850 έως το 2100. Σημείο αναφοράς είναι η θερμοκρασία της Γης γύρω στο 1980.
Αναφέρεται ότι κατά τα τελευταία 10.000 χρόνια η θερμοκρασία της Γης έχει αυξηθεί μόνο 1 βαθμό, ενώ σε 100 χρόνια από σήμερα θ’ αυξηθεί περί τους 3 έως 5 βαθμούς. Πόσο άραγε θ’ αυξηθεί σε 500 ή 1000 χρόνια; Αν η στάθμη του νερού της θάλασσας ανέβει έστω και ένα μέτρο, τότε σχεδόν όλες οι παράκτιες ακτές θα πληγούν. Σε μερικές περιπτώσεις η ζημιά που θα προκληθεί θα είναι τεράστια, όπως π.χ. πολλά μικρά νησιώτικα κράτη στον Ειρηνικό Ωκεανό περίπου θα σβήσουν από το χάρτη, πάνω από τις μισές βιομηχανικές εγκαταστάσεις σε χώρες όπως Ιαπωνία, Βιετνάμ, Ινδονησία, Ταϊλάνδη και σε άλλες χώρες της Ασίας, θα κινδυνεύσουν, διότι είναι εγκατεστημένες σε επίπεδες παραθαλάσσιες περιοχές.
Μια άλλη επίπτωση των κλιματολογικών συνθηκών αφορά στη μείωση των βροχοπτώσεων. Η Αφρική θα πληγεί περισσότερο από κάθε άλλη ήπειρο. Ακολουθεί η Ευρώπη και συγκεκριμένα η Νότια Ευρώπη, όπου η μείωση θα είναι γύρω στα 20% το χειμώνα και 30% το καλοκαίρι. Τέλος, αναμένεται ότι παρόμοια φαινόμενα θα πλήξουν την Αυστραλία, το Τέξας των Η.Π.Α., και άλλες περιοχές του κόσμου.
Οι πιο πάνω κλιματολογικές αλλαγές θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία μας. Θα έχουμε έξαρση της ελονοσίας και επέκταση σε περιοχές που μέχρι τώρα δεν επλήττοντο από αυτήν, όπως στις Μεσογειακές χώρες, στο Τέξας των Η.Π.Α. και αλλού. Επίσης θα έχουμε επιδείνωση των κρουσμάτων κίτρινου πυρετού, αλλά και άλλων ασθενειών.
5. Η ΑΛΟΓΙΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ
Αυτό έχει ως συνέπεια την εντυπωσιακή μείωση του νερού πάνω στη Γη. Το 25% του πληθυσμού της Γης, δηλ. 1.5 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δεν έχουν πόσιμο νερό. Το 80% των ασθενειών που παρουσιάζει ο πληθυσμός αυτός οφείλεται στην έλλειψη νερού. Σε παγκόσμια κλίμακα, γύρω στα 75% του νερού χρησιμοποιείται για γεωργική χρήση. Υπάρχει σοβαρή έλλειψη νερού για άρδευση σε πολλές περιοχές της Γης (Αραβική χερσόνησος, Νοτιο-ανατολική Αφρική, σε περιοχές των Ινδιών και Αμερικής και αλλού). Υποστηρίζεται από αρκετούς ότι πολλοί πόλεμοι στο μέλλον θα γίνονται εξαιτίας της μεγάλης έλλειψης νερού.
Επιπλέον, αξίζει ν’ αναφερθούμε στο φυσικό νερό από πηγές. Το νερό αυτό είναι καθαρό, με σταθερή δροσερή θερμοκρασία. Χιλιάδες χρόνια, ίσως και εκατομμύρια χρόνια, η φύση με πολύ υπομονή έφτιαξε αμέτρητες τέτοιες φυσικές πηγές νερού για να ξεδιψούν τα ζώα και οι άνθρωποι, πίνοντας νερό τόσο υγιεινό, που όμοιό του δε μπορεί να φτιάξει ο άνθρωπος. Ακόμα και σήμερα πίνουμε εμφιαλωμένο νερό από φυσικές πηγές. Όμως, δυστυχώς αυτές οι ανυπολόγιστης αξίας φυσικές πηγές στερεύουν, ακόμα και εξαφανίζονται τελείως κάθε χρόνο και περισσότερο, εξαιτίας της αλόγιστης παρέμβασης του ανθρώπου στο περιβάλλον.
6. Η ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΠΟΛΛΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΖΩΗΣ
Η απληστία του ανθρώπου φθάνει σε καταστροφές που είναι μη αναστρέψιμες, με κορυφαία εκείνη της εξαφάνισης μορφών ζωής πάνω στον πλανήτη μας. Εκτιμάται ότι ο άνθρωπος εξοντώνει καθημερινά γύρω στα 100 είδη ζώων, πουλιών, ψαριών και φυτών. Αυτό σημαίνει ότι όλος αυτός ο παράδεισος των μορφών ζωής χάνεται για πάντα και έτσι ο άνθρωπος ποτέ δεν θα έχει την ευκαιρία να τα γνωρίσει, να τα μελετήσει, να τ’ αγαπήσει. Και το σπουδαιότερο είναι ότι δεν θα ωφεληθεί από αυτά, γιατί, ως γνωστόν, ο άνθρωπος έχει ωφεληθεί και συνεχίζει να ωφελείται τα μέγιστα από πολλές μορφές ζώων και φυτών (π.χ. για την παρασκευή φαρμάκων). Όταν σκοτώνεις μια μορφή ζωής που δεν έχεις γνωρίσει ποτέ, είναι σαν να καις ένα βιβλίο πριν καν το διαβάσεις. Έτσι χάνεις για πάντα την ευκαιρία να μάθεις τι ωραία, ενδιαφέροντα και ωφέλιμα πράγματα έγραφε αυτό το βιβλίο.
Όλες οι πιο πάνω καταστροφές δείχνουν ότι έχουμε κυριολεκτικά ρημάξει τον πλανήτη μας. Και το χειρότερο είναι ότι οι καταστροφές αυτές αυξάνουν εκθετικά με το χρόνο, με αποτέλεσμα η Γη να αργοπεθαίνει. Κύριοι υπεύθυνοι για την καταστροφή του περιβάλλοντος είναι οι βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες. Για παράδειγμα, το 1/3 της μόλυνσης της Γης οφείλεται στις Η.Π.Α. Ποτέ άλλοτε ο άνθρωπος δεν είχε προκαλέσει τέτοιες καταστροφές στο περιβάλλον του, μέσα σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα.

μια διδακτική πρόταση από την Σαργιώτη Παρασκευή, τον Βραβοσινό Δημήτρη
και τον Δομουχτσή Νικόλαο

More pages