εικονικό δικαστήριο για την τεχνητή νοημοσύνη

εικονικό δικαστήριο για την τεχνητή νοημοσύνη - atlaswikiεικονικό δικαστήριο για την τεχνητή νοημοσύνη - atlaswikiεικονικό δικαστήριο για την τεχνητή νοημοσύνη - atlaswiki

oργάνωση δραστηριότητας

Προτού γίνει το εικονικό δικαστήριο, μπορεί να γίνει μια προβολή στην τάξη της ταινίας ''Artificial Intelligence'' ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να εισαχθούν στην έννοια της τεχνητής νοημοσύνης και να αποσαφηνίσουν έννοιες και να λύσουν τυχόν απορίες, καθώς είναι ένα περίρεργο θέμα. Στο τέλος της δραστηριότητας υπάρχουν πληροφορίες σχετικές με την ταινία, καθώς και ανάλυση της ταινίας.
Αν, πάλι, δεν υπάρχει χρόνος για προβολή της ταινίας, ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να περάσει απευθείας στην δραστηριότητα του εικονικού δικαστηρίου.
Η αφορμή του δικαστηρίου είναι ένα απόσπασμα της ταινίας ''Bicentennial Man
'', και συγκεκριμένα το μέρος της εκδίκασης της υπόθεσης, όπου το ρομπότ που έχει ανθρώπινα αισθήματα ζητά να αναγνωριστεί ως άνθρωπος.


Τα παιδιά χωρίζονται σε δικαστές, συνηγόρους, κατηγόρους, ενόρκους, μάρτυρες και ένα παιδί θα πάρει το ρόλο του ρομπότ που δικάζεται, και ζητά να αναγνωριστεί ως άνθρωπος. Κάθε ομάδα συζητά μεταξύ της για 15'-20' προκειμένου να οργανώσει τις σκέψεις και τα επιχειρήματά της. Έπειτα ξεκινά το δικαστήριο, στο οποίο θα συντονίζει τη συζήτηση ο δικαστής μέχρι να ληφθεί τελική απόφαση. Αν η ετυμηγορία είναι θετική, τότε τα παιδιά μπορούν να προτείνουν τον τρόπο με τον οποίο θα τον κάνουν άνθρωπο, αν δηλαδή θα παραμείνει μηχανή και θα του παραχωρήσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ή αν με κάποιο μαγικό τρόπο θα γίνει αληθινό αγόρι.


στάσεις και δεξιότητες

Με αυτήν την δραστηριότητα, ένα επιστημονικό θέμα προσεγγίζεται μέσα από τη δραματοποίηση. Τα παιδιά αναλαμβάνουν ρόλους και προσεγγίζουν θέματα ηθικής στην επιστήμη, διαμορφώνοντας τη δική τους άποψη και συνειδητοποιώντας ότι η κοινωνία, οι αξίες και οι στάσεις που υπάρχουν μέσα σ’ αυτήν επηρεάζουν την εξέλιξη της επιστήμης. Ασχολούνται έτσι, με την μεταγνωστική διάσταση της επιστήμης, τη φύση δηλαδή, των αλληλεπιδράσεων των φυσικών επιστημών με την κοινωνία και τον πολιτισμό.




Πληροφορίες για την ταινία ''Artificial Intelligence''
η υπόθεση:
Η ιστορία τοποθετείται στο μέσο του 21ου αιώνα. Η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου έχει οδηγήσει σε οικολογικές καταστροφές σε ολόκληρο τον κόσμο. Αρκετές χώρες προκειμένου να διατηρήσουν ένα σταθερό επίπεδο ανάπτυξης και να καταπολεμήσουν τη φτώχια ρύθμισαν με νομοθεσία την αύξηση του πληθυσμού. Απαγόρευσαν δηλαδή, τη γέννηση περισσότερων από ένα παιδιών. Αυτό οδήγησε στη δραστική μείωση του ανθρώπινου πληθυσμού. Προκειμένου λοιπόν, να αντισταθμίσουν την έλλειψη ανθρωπίνου δυναμικού, οι άνθρωποι οδηγήθηκαν στην κατασκευή προηγμένων ανδροειδών ρομπότ. Τα ρομπότ αυτά ήταν ικανά για ανθρώπινες σκέψεις και ονομάζονταν mechas.
Έχοντας αυτήν την τεχνολογία στα χέρια του, ένας επιστήμονας επιδιώκει να πάει ένα βήμα παρακάτω και να δημιουργήσει ένα παιδί-ρομπότ που μπορεί να έχει όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα και ανταποκρίνεται στα συναισθήματα των άλλων. Έτσι, ο David, ο πρωταγωνιστής της ταινίας, είναι ένα παιδί που αγαπά, φοβάται και ελπίζει, με τη διαφορά όμως ότι είναι ένα παιδί ρομπότ. Ο David «υιοθετείται» από την οικογένεια Henry και Monica Swinton. Το ζευγάρι αυτό έχει έναν γιο, τον Martin, η ζωή του οποίου υποστηρίζεται με μηχανήματα, με την ελπίδα ότι θα βρεθεί μια θεραπεία για τη σπάνια ασθένειά του. Για να καλύψει το συναισθηματικό της κενό, η Monica, παρά τις αρχικές αμφιβολίες της, αποφασίζει να ενεργοποιήσει τον David.
Όλα πάνε καλά ώσπου ξαφνικά ο πραγματικός γιος συνέρχεται και επιστρέφει στο σπίτι. Η σχέση ανάμεσα στα δύο παιδιά δημιουργεί προβλήματα. Ο Martin πείθει τον David ότι η μητέρα του δεν τον αγαπά γιατί είναι ρομπότ και τον μπλέκει σε επικίνδυνες καταστάσεις. Ο David αποτελεί πια απειλή και πρέπει να καταστραφεί. Ωστόσο, η Monica προτιμά να τον εγκαταλείψει στο δάσος. Η μόνη εξήγηση που δίνει ο David στη συμπεριφορά αυτή, είναι ότι δεν είναι πραγματικό παιδί. Ανακαλώντας την ιστορία του Πινόκιο που του διάβαζε η «μαμά» του, αποφασίζει να ψάξει τη Γαλάζια Νεράιδα που θα τον κάνει κι αυτόν αληθινό αγόρι. Έτσι, μπλέκει σε περιπέτειες και τελικά, συντροφιά με έναν άλλο φυγά-mecha, τον Joe, φτάνει στον τόπο που δημιουργήθηκε. Εκεί συναντά τον κατασκευαστή του, ο οποίος του αποκαλύπτει ότι δεν είναι το μοναδικό ρομπότ-παιδί και ότι η πορεία του μέχρι εκεί ήταν ένα τεστ πάνω στα συναισθήματά του. Απελπισμένος ο David προσπαθεί να αυτοκτονήσει βουτώντας στα παγωμένα νερά του ωκεανού. Εκεί θα δει τη Γαλάζια Νεράιδα που δεν είναι παρά ένα άγαλμα στο θεματικό πάρκο του Πινόκιο. Έτσι, παρόλο που ο Joe τον ανασύρει, αυτός επιστρέφει στη Νεράιδα για να την παρακαλέσει να κάνει την ευχή του πραγματικότητα. Στην ίδια θέση θα παραμείνει για 2000 χρόνια μέχρις ότου τον βρουν εξωγήινοι, οι οποίοι ψάχνουν για ανθρώπους καθώς οι τελευταίοι έχουν εξαφανιστεί. Με τη βοήθεια της μνήμης του ανακατασκευάζουν το σπίτι που γνώρισε τη «μαμά» του και με μια τούφα από τα μαλλιά της την ξαναφέρνουν στη ζωή για μια μέρα. Έτσι, ο David εκπληρώνει τον μεγαλύτερο πόθο του. Ακούγοντας από τη μαμά του ότι τον αγαπάει και ότι πάντα τον αγαπούσε, κλείνει για πρώτη φορά τα μάτια του και κοιμάται για να ταξιδέψει εκεί που τα όνειρα γεννιούνται.

επιστήμη:
Από την αρχή της ταινίας θίγονται διάφορα φαινόμενα και καταστάσεις που συνδέονται με την επιστήμη. Ο κόσμος στον οποίο τοποθετείται η ιστορία έχει υποστεί τις συνέπειες του φαινομένου του θερμοκηπίου. Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη έχει προκαλέσει το λιώσιμο των πάγων, με αποτέλεσμα μεγάλα τμήματα της γης να πλημμυρίσουν και γνωστές σε εμάς περιοχές να μην υπάρχουν πια. Επίσης, η μόλυνση του περιβάλλοντος έχει οδηγήσει σε ασταθείς κλιματολογικές συνθήκες.
Η αλόγιστη διαχείριση των φυσικών πόρων είχε σαν αποτέλεσμα την εξάντλησή τους. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τον υπερπληθυσμό και την απώλεια εδάφους προκάλεσε υπερβολική φτώχια στο μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού. Πρόκειται για μια εικόνα για την οποία οι επιστήμονες μας προειδοποιούν.
Παράλληλα, η ταινία μας μεταφέρει σε έναν κόσμο που η τεχνολογία έχει εξελιχθεί σημαντικά με αποτέλεσμα να έχουν επιτευχθεί πολλά από τα σημερινά ζητούμενα της επιστήμης. Κατασκευάστηκαν οικολογικά ταχύτατα αυτοκίνητα, εξελιγμένες οικιακές συσκευές κ.τ.λ. Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα ήταν η κατασκευή ρομπότ που διέθεταν τεχνητή νοημοσύνη. Έτσι, αυτά μπορούν να μιμηθούν όλες τις ανθρώπινες αντιδράσεις (π.χ. αντίδραση στον πόνο) και να συμμετέχουν στις ανθρώπινες δραστηριότητες. Ήταν, θα μπορούσαμε να πούμε μια πιο τελειοποιημένη εκδοχή του ανθρώπου χωρίς όμως ανθρώπινα συναισθήματα. Γι’ αυτό το λόγο δημιουργήθηκε μια νέα πρόκληση, η κατασκευή ενός ρομπότ με συναισθήματα.
Μέσα από αυτήν την πρόκληση αναδύεται ένα προφίλ του επιστήμονα. Καταρχάς, βλέπουμε μια επιστημονική κοινότητα σε δράση. Οι επιστήμονες παρουσιάζονται ως καθημερινοί άνθρωποι, χωρίς τις χαρακτηριστικές άσπρες ρόμπες ή άλλα διακριτά στοιχεία στην εμφάνισή τους. Συζητούν ελεύθερα μεταξύ τους, αστειεύονται και διαφωνούν. Αφήνονται να παρασυρθούν από νέες προκλήσεις, που φανερώνουν τη φιλοδοξία τους, και γι’ αυτό προσπερνούν επιφανειακά τα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα. Δεν προβληματίζονται δηλαδή, ιδιαίτερα για την εφαρμογή της εφεύρεσής τους στην κοινωνία και για το πώς θα την επηρεάσει. Στη διάρκεια της συζήτησης, θίγεται από μια επιστήμονα το ηθικό ζήτημα, πώς θα μπορέσει ο άνθρωπος να αγαπήσει μια μηχανή. Ο επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας απαντά πως για τον ίδιο λόγο που ο Θεός έφτιαξε τον άνθρωπο, ο επιστήμονας κατασκευάζει μια μηχανή «κατ’ εικόνα» του. Από την απάντηση αυτή, αντιλαμβανόμαστε την αναλογία που επιχειρεί ο Spielberg. Ο επιστήμονας προσπαθεί να παίξει το ρόλο του Θεού, κινούμενος όμως από ιδιοτελείς σκοπούς. Δημιουργεί ένα είδος ζωής προκειμένου να το εκμεταλλευτούν οι άνθρωποι. Δεν ενδιαφέρεται για το ίδιο το δημιούργημα, ούτε εξασφαλίζει συνθήκες ζωής για να ενταχθεί ανάμεσα στους ανθρώπους και να ζήσει σαν αυτούς (π.χ. μοναδικότητα του ατόμου), αλλά αντίθετα δημιουργεί μια ολόκληρη βιομηχανία ενός ακόμη προϊόντος που υποβάλλεται και σε έλεγχο. Στην αρχή της ταινίας δε φαίνεται τι ενέπνευσε τον επιστήμονα. Καθώς όμως εξελίσσεται η υπόθεση φανερώνονται τα προσωπικά του κίνητρα που είναι η δημιουργία ενός παιδιού ρομπότ που θα αποτελεί αντιγραφή του χαμένου του παιδιού.
Ο επιστήμονας δηλαδή, δεν ενδιαφέρθηκε για τις επιπτώσεις της κατασκευής του πάνω στο ίδιο το δημιούργημα. Τελικά, ακόμη και αν ο Θεός δημιούργησε τον Αδάμ από ιδιοτέλεια, κατάφερε να τον αγαπήσει και να του δώσει ελευθερία. Κάτι στο οποίο απέτυχε ο επιστήμονας, καθώς αδιαφόρησε για τα συναισθήματα και τα όνειρα του δημιουργήματός του. Το ερώτημα που θέτει η ταινία λοιπόν, είναι κατά πόσο μπορούμε να παίζουμε το ρόλο του Θεού και ως πού μπορούμε να φτάσουμε για να ικανοποιήσουμε το εγώ μας.

συνάντηση επιστήμης και πολιτισμού:
Ο Spielberg αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «η επιστημονική φαντασία είναι η ζάχαρη που κάνει πιο εύκολο να καταπιείς το φάρμακο. Είναι ο τρόπος για να κάνεις το κοινό να σε ακούσει». Πράγματι, ο κινηματογράφος είναι από τις πιο προσιτές και δημοφιλείς μορφές τέχνης που απευθύνεται στην πλειονότητα των ανθρώπων ανεξαρτήτου μορφωτικού επιπέδου. Όταν μάλιστα, η ταινία ντύνεται με στοιχεία επιστημονικής φαντασίας, έχει εφέ, περιπέτεια και δράση προσελκύει το ενδιαφέρον. Μέσω μιας τέτοιας ταινίας οι επιστημονικές έννοιες, θεωρίες, φαινόμενα και καταστάσεις γίνονται πιο κατανοητές καθώς παρουσιάζονται πιο απλά και πρακτικά. Άλλωστε η εικόνα είναι ο σύγχρονος τρόπος επικοινωνίας και επικοινωνεί τα νοήματα πιο άμεσα. Είναι γεγονός ότι σήμερα κάποιος θα ασχοληθεί πολύ πιο εύκολα με μια ταινία από ότι με ένα επιστημονικό άρθρο, ένα λογοτεχνικό βιβλίο, έναν πίνακα ζωγραφικής κ.τ.λ.
Σε ένα άλλο επίπεδο, η ταινία επιστημονικής φαντασίας μπορεί να λειτουργήσει προφητικά. Δεν παρουσιάζει το μέλλον αλλά είναι ένα πιθανό μέλλον. Μπορεί σήμερα η τεχνητή νοημοσύνη να μην έχει τις διαστάσεις που βλέπουμε στην ταινία, ωστόσο αποτελεί μια πρόκληση για τους επιστήμονες μας. Ήδη έχουν κατασκευαστεί μικρά ρομπότ-ζωάκια τα οποία μιμούνται κάποιες αντιδράσεις κατοικίδιων. Δεν πρέπει άλλωστε, να ξεχνάμε ότι η επιστήμη εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς και κάτι που τώρα φαντάζει ως επιστημονική φαντασία αργότερα μπορεί να είναι μέρος της καθημερινής μας ζωής. Και ο ίδιος ο Spielberg έθιξε αυτό το θέμα δίνοντας το παράδειγμα του Internet. Έτσι, η ταινία προσπαθεί να προειδοποιήσει και να προϊδεάσει. Στηρίζεται σε δεδομένα του σήμερα (φαινόμενο του θερμοκηπίου, αλόγιστη διαχείριση των πόρων, ταχύτατοι ρυθμοί ανάπτυξης που ξεπερνούν την ανθρώπινη λογική) για να αποτυπώσει έναν πιθανό κόσμο και τα υπόλοιπα τα ντύνει με φαντασία για να οραματιστούμε το αύριο. Έτσι, επιστήμονες και μη έχουμε την ευκαιρία να προβληματιστούμε και να αναλογιστούμε τις συνέπειες αυτού του επιτεύγματος, ώστε να πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα για να αποφύγουμε παρόμοιες καταστάσεις.


μια διδακτική πρόταση από
την Αμανατίδου Ελένη και την Αριστοτέλους Αιμιλία

More pages