εκδρομή στον ποταμό Ασωπό

ΑσωπόςΑσωπόςςΑσωπόςςς

Στην 1η δραστηριότητα μας θα πραγματοποιήσουμε μια εκδρομή στον ποταμό Ασωπό, έτσι ώστε τα παιδιά να δουν από κοντά το πρόβλημα. Πριν την εκδρομή θα γίνει συζήτηση μέσα στην τάξη για το θέμα την μόλυνσης των υδάτων και θα παραθέσουμε γενικές πληροφορίες για τον ποταμό. Κατά την διάρκεια της εκδρομής, με τη βοήθεια ενός ειδικού, αλλά και των κατοίκων της περιοχής θα ενημερώσουμε τα παιδιά για τη μόλυνση του ποταμού από τα βιομηχανικά απόβλητα και τους κινδύνους που κρύβει. Με την επιστροφή μας στην τάξη, θα δοθεί στα παιδιά ένα φύλλο εργασίας το οποίο θα πρέπει να απαντήσουν σχετικά με όσα ειπώθηκαν στην εκδρομή.


1. περιγραφή

Προκειμένου να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με το πρόβλημα και να ενημερωθούν πληρέστερα γι’ αυτό, θα πραγματοποιήσουμε μια εκπαιδευτική εκδρομή στον ποταμό Ασωπό, έχοντας προηγηθεί μια σχετική συζήτηση στην τάξη.Αρχικά, πριν την εκδρομή θα ενημερώσουμε τα παιδιά σχετικά με τον ποταμό και θα τους δώσουμε πληροφορίες για την μόλυνση του. Οι πληροφορίες θα είναι σχετικές με ιστορικά, μυθολογικά, γεωγραφικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά, με την χλωρίδα και πανίδα του ποταμού και με την τουριστική ανάπτυξη του. Επίσης θα παρουσιάσουμε διάφορες φωτογραφίες του πόταμου, που θα φροντίσουμε να τον απεικονίζουν πριν και μετά την μόλυνση ώστε να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον των παιδιών, σχετικά με την βαρύτητα του προβλήματος.Κατά τη διάρκεια της εκδρομής ο ειδικός που θα μας συνοδεύει, θα ενημερώσει τα παιδιά σχετικά με την χλωρίδα και την πανίδα που φιλοξενείται στον ποταμό Ασωπό. Παράλληλα ο ειδικός θα μιλήσει στα παιδιά σχετικά με τα βιομηχανικά και βιοτεχνικά απόβλητα που καταλήγουν στον ποταμό. Έπειτα θα συλλεχθούν βιολογικοί δείκτες και θα μελετηθούν παράγοντες όπως το χρώμα, η διαύγεια, η οσμή, η θερμοκρασία και το PH. Έτσι λοιπόν, οι μαθητές θα έχουν τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με τη φύση, να εξοικειωθούν μαζί της και να αποκτήσουν οικολογική συνείδηση. Τέλος θα έχουν τη δυνατότητα να θέσουν τις ερωτήσεις τους στον ειδικό.Στο τέλος της εκδρομής και αφού έχουμε επιστρέψει στην τάξη θα δώσουμε στα παιδιά ένα φύλλο εργασίας με σχετικές ερωτήσεις. Επιπλέον θα ζητήσουμε από τους μαθητές να μας εξηγήσουν τα συναισθήματα που τους προκάλεσε η εκδρομή και η επαφή με το πρόβλημα.2. χρονική διάρκεια
Θα χρειαστούμε 1 διδακτική ώρα για την πληροφόρηση και προετοιμασία των μαθητών σχετικά με την εκδρομή, 2ώρες για την εκδρομή και την ξενάγηση και 1 ώρα για το φύλλο εργασίας.
3. διδακτικό υλικό
- Ενημερωτικό υλικό(κείμενο-φωτογραφίες) από το Διαδίκτυο σχετικά με τον Ασωπό- Φύλλο εργασίας
τα κείμενα και οι φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν για την 1η δραστηριότητα

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ-ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ:Ο Ασωπός είναι ποταμός που διατρέχει τα σύνορα των Νομών Βοιωτίας και Αττικής. Οι κύριες πηγές του βρίσκονται στον Κιθαιρώνα ενώ στην πορεία του συμβάλλουν και άλλα ρεύματα που προέρχονται από τους ορεινούς όγκους μεταξύ Πάρνηθας και Δερβενοχωρίων. Έχει συνολικό μήκος 57 χιλιόμετρα [1] και διέρχεται από το Συκάμινο, τον Ωρωπό, το Σχηματάρι και τα Οινόφυτα, ώσπου χύνεται στον Ευβοϊκό Κόλπο. Αποτελεί το μόνο ποτάμι της Αττικής με φυσική διατομή καθ’ όλο το μήκος του.• Σε ένα μεγάλο τμήμα του διαρρέει αγροτικές ή χέρσες εκτάσεις, γεγονός που προσφέρει τη δυνατότητα για τρόπους εύρεσης εργαλείων σχεδιασμού ικανών να δημιουργήσουν μια ζώνη προστασίας από μελλοντική οικιστική ανάπτυξη.• Διέρχεται από περιοχές κατοικίας τόσο μόνιμες όσο και παραθεριστικές, κυρίως στο τμήμα του που διαρρέει το νομό Αττικής, λογικό αποτέλεσμα της «πίεσης» που ασκεί η «εκτόνωση» του λεκανοπέδιου της Αθήνας και η προσφορά του μέσω της ανάδειξής του για την ποιότητα ζωής των κατοίκων θα είναι πολύτιμη. ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ: Ο Ασωπός ήταν γιός του Ποσειδώνα και της Πηρούς ή του Δία και της Ευρυνόμης ή του Ωκεανού και της Ζηθύας. Από το γάμο του με τη Μετόπη, κόρη του ποταμού και του θεού Λάδωνα απέκτησε δύο γιούς, τον Ισμήνο και τον Πελάγοντα και πολλές κόρες όπως οι Νεμέα, Θήβη, Σαλαμίνα, Κλεώνη, Ζανάγρα, Εύβοια, Σινώπη, Πλάταια, Αίγινα, που όλες έδωσαν τα ονόματά τους σε πόλεις. Κατά τον μεσαίωνα, το Κάστρο της Ωριάς που δεσπόζει επάνω από την κοιλάδα, ήταν σημαντικό στρατηγικό σημείο και έχουν γίνει αρκετές μάχες για την κυριαρχία του καθόσον αυτός που το κατείχε έλεγχε την επικοινωνία μεταξύ Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος. Στην κορυφή του Κάστρου υπήρχε οικισμός του οποίου ερείπια σώζονται και σήμερα. Όχι πολύ μακριά, στο βόρειο άνοιγμα της κοιλάδας υπάρχουν τα ερείπια της αρχαίας Τραχίνης, όπου έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Ηρακλής. ΙΣΤΟΡΙΑ: Το φαράγγι του Ασωπού ονομάζεται και πέρασμα του Εφιάλτη, γιατί από εδώ οδήγησε τους Πέρσες στα νώτα των Σπαρτιατών που είχαν παραταχθεί στις Θερμοπύλες για να τους αντιμετωπίσουν.Κατά τους νεώτερους χρόνους, στην περίοδο της γερμανικής κατοχής, η περιοχή έπαιξε πάλι σημαντικό στρατηγικό ρόλο, επειδή οι μεγάλες μεταλλικές γέφυρες της σιδηροδρομικής γραμμής που διασχίζει την δύσβατη αυτή περιοχή ήταν καίρια σημεία δολιοφθοράς κατά του εχθρού που χρησιμοποιούσε την γραμμή για την μετακίνηση όλης της πολεμικής ύλης του. Τέτοιες γέφυρες ήταν της Παπαδιάς, του Ασωπού και του Γοργοποτάμου, οι οποίες φυλάσσονταν πολύ καλά. Παρ’ όλα αυτά οι σαμποτέρ κατάφεραν να ανατινάξουν τις δυο τελευταίες και να επιφέρουν σημαντικό πλήγμα στους Γερμανούς. Η ανατίναξη μάλιστα της γέφυρας του Ασωπού από άγγλους σαμποτέρ το 1943 θεωρήθηκε ένα από τα δυσκολότερα σαμποτάζ του πολέμου και γι’ αυτό όσοι συμμετείχαν παρασημοφορήθηκαν από τον ίδιο τον Τσώρτσιλ. ΧΛΩΡΙΔΑ-ΠΑΝΙΔΑ:Ο Ασωπός είναι το μοναδικό ρέμα του Νομού Βοιωτίας που συγκεντρώνει τα νερά από τον ορεινό όγκο του Φαρμακά στην Αργολίδα. Η χαράδρα του προσφέρεται για πεζοπορία αφού είναι βιότοπος για πολλά είδη αρπακτικών πουλιών αλλά και σπάνια βίδρα. Στην πορεία του το ποτάμι συναντά κάποιες περιοχές με ιδιαίτερο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον από πλευράς φυσικού τοπίου και βλάστησης που δύνανται να αποτελέσουν με κατάλληλους χειρισμούς αξιόλογες περιβαλλοντικές ενότητες παρ΄ όλη τη σημερινή τους σχετική υποβάθμιση. Επίσης οι εκβολές του ποταμού Ασωπού αποτελούν ένα ενιαίο υγροτοπικό σύστημα και σημαντικό καταφύγιο άγριας ορνιθοπανίδας της Αττικής.Στο φαράγγι του Ασωπού έχει κανείς την ευκαιρία να απολαύσει τα απόκρημνα βράχια αλλά και την πλούσια χλωρίδα από πουρνάρια, φιλίκια, σχίνα, κουμαριές, κουτσουπιές, αγριοσυκιές, αλλά και πολλές κουνούκλες κατσικορίγανη και πάρα πολλά είδη λουλουδιών. Όσον αφορά την πανίδα του Ασωπού, τα βατράχια, οι πάπιες και σπάνια πουλιά παλεύουν να επιζήσουν παρά τη βαριά τοξική μόλυνση. Έχουν καταγραφεί περίπου 140 είδη πτηνών, πολλά εκ των οποίων μεταναστευτικά ενώ η περιοχή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την αναπαραγωγή απειλούμενων ειδών, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο όπως καλαμοκανάς και η μικρογαλιάντρα. ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ Α) Άρδευση των καλλιεργειών, γεωτρήσεις, ύδρευση οικισμών, φράγμα Αγ. Θωμά, ΕΥΔΑΠ για υδροδότηση Αθήνας.Η υπερεκμετάλλευση των υδάτων του Ασωπού έχει επιφέρει τη μείωση της ροής του με αποτέλεσμα να λειτουργεί περισσότερο ως χείμαρρος.Β) Βιομηχανικά-Γεωργικά-Κτηνοτροφικά και Αστικά απόβλητα. Η κακοδιαχείριση του ποταμού, τόσο από την πολιτεία όσο και από τα ιδιωτικά συμφέροντα δεν έχει φτάσει στο να προκαλέσει μη αναστρέψιμες ζημιές. ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η χαράδρα του Ασώπου προσφέρεται για πεζοπορία. Ακόμα και οι πλαγιές της χαράδρας προσφέρονται για αναρρίχηση. Κοντά στη χαράδρα του Ασωπού ς βρίσκεται και ο φημισμένος υγροβιότοπος του Μαλλιακού. Ο υπερτοπικός χαρακτήρας της περιοχής του Ωρωπού έχει ήδη τονισθεί με την χωροθέτηση από το Ρ.Σ.Α. κέντρου αναψυχής και παραθερισμού που συσχετίζονται με την προστασία του υφισταμένου φυσικού περιβάλλοντος.
φύλλο εργασίας για την 1η δραστηριότητα

Με βάση τα κείμενα που σας δόθηκαν και στην εκδρομή που πραγματοποιήσατε στον ποταμό Ασωπό απαντήσατε στις παρακάτω ερωτήσεις:1. Αναφέρατε 3 χρήσεις του ποταμού Ασωπού.Α.………Β.………Γ.……..2. Ποιος είναι ό κύριος λόγος μόλυνσης του ποταμού;3. Ποια είδη τουριστικής ανάπτυξης προσφέρει ο Ασωπός;4. Από ποιες περιοχές περνάει ο ποταμός Ασωπός και που καταλήγει;

4. διαφορετικές θεματικές περιοχές που εμπλέκονται

- Γλώσσα(ανάγνωση και κατανόηση κειμένων, ανάπτυξη προφορικού λόγου)- Οικολογία-Περιβαλλοντολογική Αγωγή- Αγωγή του Πολίτη (κριτική ικανότητα, επιχειρηματολογία)- Ιστορία-Μυθολογία- Γεωγραφία (γεωγραφικά - μορφολογικά χαρακτηριστικά του ποταμού)
5. δεξιότητες και στάσεις που καλλιεργούνται συμβάλλουν στην εκπαίδευση του πολίτη

Μετά την εκδρομή οι μαθητές θα αντιληφθούν την κρισιμότητα του οικολογικού προβλήματος. Σκοπός είναι τα παιδιά μέσα από την επαφή με το πρόβλημα να αφυπνιστούν και να διαμορφώσουν οικολογική συνείδηση. Αυτή η δραστηριότητα θα δώσει τη δυνατότητα στους μαθητές να μάθουν να συζητούν, να σέβονται τη γνώμη του άλλου και να επιχειρηματολογούν. Ο προβληματισμός αυτός θα βοηθήσει τα παιδιά να γίνουν ενεργοί πολίτες με ανεπτυγμένη κριτική ικανότητα και να ευαισθητοποιηθούν στα θέματα του περιβάλλοντος. Σ’ αυτό θα συμβάλλει το γεγονός ότι οι μαθητές θα ενημερωθούν μόνο από τον ειδικό που έχει επιστημονική γνώση, αλλά και από τους κατοίκους οι οποίοι βιώνουν το πρόβλημα και πλήττονται άμεσα από αυτό. Βασική επιδίωξη είναι τα παιδιά να έρθουν σε επαφή με τη φύση με διασκεδαστικό τρόπο, πέρα από τα στενά όρια της κλασική διδασκαλίας.
μια διδακτική πρόταση από την Γιαγμουρίδου Ελπίδα, τη Θεολόγου Κωνσταντίνα, την Καρασακαλίδου Δήμητρακαι την Αϊβαλιώτη Ευαγγελία

More pages