ζωγραφική και παιχνίδι ρόλων για τη Rosalind Franklin


ζωγραφική και παιχνίδι ρόλων για τη Rosalind Franklin - atlaswikiζωγραφική και παιχνίδι ρόλων για τη Rosalind Franklin - atlaswikiζωγραφική και παιχνίδι ρόλων για τη Rosalind Franklin - atlaswiki


εισαγωγή


Πριν την παρουσίαση των δραστηριοτήτων, θα πρέπει να σημειωθεί ότι για την καλύτερη δυνατή αξιοποίησή τους, θα ήταν προτιμότερο να απευθύνονται σε μαθητές και μαθήτριες της 5ης ή 6ης τάξης του δημοτικόυ, ώστε τα παιδιά να είναι ηλικιακά σε θέση να συμμετέχουν πιο ενεργά και συνειδητά σε αυτές. Επίσης, εκτιμάται ότι κάθε δραστηριότητα απαιτεί τουλάχιστον δύο διδακτικές ώρες για την προσεκτική και ολοκληρωμένη εφαρμογή της.


δραστηριότητα 1 - σχεδιασμός της εικόνας της Franklin (ή ζωγραφίζοντας την "κυρία επιστήμη")


Αξιοποιώντας το υλικό που έχουμε συλλέξει (διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://atlaswikigr.wikifoundry.com/page/Rosalind+Franklin), παρουσιάζουμε συνοπτικά, μέσα στην τάξη, τη βιογραφία και το επιστημονικό έργο της Rosalind Franklin. Στη συνέχεια, ζητάμε από τους μαθητές και τις μαθήτριες να ζωγραφίσουν τη μορφή της, κατά τον τρόπο που οι ίδιοι τη φαντάζονται, προτού όμως να προβληθούν οι φωτογραφίες και τα video που την αφορούν. Αφού ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, παρουσιάζουμε και το φωτογραφικό υλικό που σχετίζεται με τη ζωή και το έργο της.Έπειτα, μοιράζουμε σε κάθε μαθητή και μαθήτρια μία βασική φωτογραφία της, στην οποία θα διαφαίνεται καθαρά κυρίως το πρόσωπό της.Έχοντας, λοιπόν, στη διάθεσή τους δύο εικόνες της επιστημόνισσας, κάθε μαθητής και μαθήτρια καλείται να συντάξει ένα σύντομο κείμενο στο οποίο θα συγκρίνει τις δύο εικόνες, θα καταγράψει τις ομοιότητες και τις διαφορές που εντοπίζει και θα ερμηνεύσει τυχόν αντιφάσεις που παρατηρεί μεταξύ τους.

Μάλιστα, προκειμένου να διευκολύνουμε τους μαθητές και τις μαθήτριες στην ερμηνεία των διαφορών των δύο εικόνων σκόπιμο θα ήταν να τους ζητήσουμε να λάβουν υπόψη το σκεπτικό βάσει του οποίου επέλεξαν να σχεδιάσουν με το συγκεκριμένο τρόπο την μορφή της Franklin.Για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση της δραστηριότητας μπορούμε να ζητήσουμε από μερικούς μαθητές και μερικές μαθήτριες να παρουσιάσουν τα κείμενά τους στην υπόλοιπη τάξη, με ταυτόχρονη επίδειξη των δύο εικόνων. Να σημειωθεί, σε αυτό το σημείο, ότι η επιλογή των ατόμων που θα διαβάσουν τα κείμενά τους θα πρέπει να είναι τυχαία και να γίνει με μοναδικό κριτήριο την αντιπροσώπευση και των δύο φύλων (ισάριθμα αγόρια και κορίτσια), ώστε να προβληθούν και οι δύο οπτικές, ενώ, αν το επιτρέπει ο διδακτικός χρόνος, θα ήταν σαφώς προτιμότερο να συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία όλοι και όλες ανεξαιρέτως.


προσδοκίες και στόχοι


Ο σχεδιασμός της παραπάνω δραστηριότητας στηρίζεται στην προσδοκία ότι τα σεξιστικά στερεότυπα που μπορεί κανείς να φέρει επηρεάζουν και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη θέση, το ρόλο και το συσχετισμό των δύο φύλων στο χώρο της επιστήμης. Στο πλαίσιο αυτό, οι περισσότεροι, άλλοι συνειδητά και άλλοι ασυνείδητα, ταυτίζουμε την εικόνα του ατόμου που ασχολείται με την επιστήμη με εκείνη ενός άνδρα. Κατά κάποιο τρόπο, δηλαδή, «ανδροποιούμε» τη γυναίκα επιστήμονα, της αποδίδουμε περισσότερο ανδρικά παρά γυναικεία χαρακτηριστικά και ιδιότητες. Με βάση, λοιπόν, αυτό το σκεπτικό, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναμένουμε η πλειοψηφία των μαθητών και μαθητριών να έχει σχεδιάσει την επιστήμονα Ρόζαλιντ Φράνκλιν επιλέγοντας να της αποδώσει τη μορφή μιας απεριποίητης γυναίκας με παραμελημένο ντύσιμο, παλιομοδίτικο χτένισμα και, γενικά, απουσία «γυναικείου αέρα». Ζωγραφίζοντας την εικόνα της γυναίκας επιστήμονα με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά,το παιδί, έστω και ασυνείδητα, αποτυπώνει στο χαρτί τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη θέση και το ρόλο της, τον τρόπο με τον οποίο σκέπτεται.Όταν, επομένως, παρακινούμε το παιδί στη διαδικασία άμεσης σύγκρισης των δύο εικόνων, ουσιαστικά το βοηθάμε να αντιληφθεί ότι η αντικειμενική πραγματικότητα ενδέχεται να διαφέρει από τη «δική» του πραγματικότητα.Όταν του ζητάμε να ερμηνεύσει τις διαφορές που παρατηρεί ανάμεσα στις δύο εικόνες, το ωθούμε να ενεργοποιήσει τη σκέψη του και να συνειδητοποιήσει πλέον την ύπαρξη κάποιου παράγοντα που προκάλεσε αυτές τις αντιφάσεις και δεν του επέτρεψε να «προβλέψει» σωστά τη μορφή της γυναίκας επιστήμονα, την επιρροή του από κάποιες απόψεις που τελικά αποδεικνύονται λανθασμένες.Όπως γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό με τη δραστηριότητα αυτή επιδιώκουμε τα παιδιά να κατανοήσουν τα ίδια ότι κάποιες αντιλήψεις που έχουν μέχρι τώρα υιοθετήσει σχετικά με τα δύο φύλα -επηρεασμένα πιθανώς από το οικογενειακό περιβάλλον, τα ΜΜΕ ακόμα και από σχολικό περιβάλλον, τα σχολικά εγχειρίδια και τη στάση των εκπαιδευτικών- απέχουν από την πραγματικότητα και καθοδηγούν τη σκέψη τους. Επιδιώκουμε, δηλαδή, να απαλείψουμε, στο δυνατό βαθμό, τα σεξιστικά στερεότυπα που μπορεί να φέρουν τα παιδιά και να τα βοηθήσουμε να έχουν μία πιο κριτική και διαλλακτική ματιά σε θέματα που αφορούν τα δύο φύλα και το συσχετισμό τους στον επιστημονικό και, κατ’επέκταση, σε κάθε τομέα της ζωής.


ζωγραφική και παιχνίδι ρόλων για τη Rosalind Franklin - atlaswikiζωγραφική και παιχνίδι ρόλων για τη Rosalind Franklin - atlaswikiζωγραφική και παιχνίδι ρόλων για τη Rosalind Franklin - atlaswiki


δραστηριότητα 2 - παιχνίδι ρόλων (ή ποια είναι τελικά η "μυστηριώδης κυρία" του DNA;)

Αρχικά, παρουσιάζουμε στους μαθητές και τις μαθήτριες την ιδέα ενός παιχνιδιού ρόλων με κεντρικό θέμα τη συνέντευξη ενός/μίας δημοσιογράφου από την επιστημόνισσα Rosalind Franklin. Στη συνέχεια, ζητάμε από τα παιδιά να χωριστούν σε ομάδες των δύο ατόμων (ενός/μίας δημοσιογράφου και της Franklin)και μοιράζουμε σε κάθε ομάδα ένα φυλλάδιο με τους βασικούς θεματικούς άξονες πάνω στους οποίους θα κινηθεί η συνέντευξη, δηλαδή:
  • παιδικά χρόνια, οικογένεια, ενδιαφέροντα,
  • εμφάνιση ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την επιστήμη και στάση πατέρα απέναντι σε αυτό,
  • σπουδές,
  • επιστημονικό έργο,
  • εμπόδια, αρνητική αντιμετώπιση από άνδρες επιστήμονες και στάση της Franklin.
Θα ήταν, μάλιστα, ενδιαφέρον να ζητήσουμε από κάποιες ομάδες το ρόλο της Φράνκλιν να αναλάβει αγόρι, ώστε να προβληθεί ο τρόπος αντίληψης της ζωής και του έργου της και από αυτή την οπτική. Στη συνέχεια, παρουσιάζουμε μέσα στην τάξη ένα σύντομο και συνοπτικό ντοκιμαντέρ για τη Franklin. Ενδεικτικά, θα μπορούσαμε να επιλέξουμε το βίντεο της ηλεκτρονικής διεύθυνσης: http://www.youtube.com/watch?v=s3whouvZYG8&feature=related, καθώς σε αυτό παρουσιάζονται βασικές πληροφορίες σχετικά με τη ζωή και το έργο της, ενώ ταυτόχρονα επισημαίνεται η θεμελιώδης συνεισφορά της στην ανακάλυψη της δομής του DNA.

Κατά τη διάρκεια της προβολής του κάνουμε μικρές παύσεις, ώστε να επισημάνουμε και να σχολιάσουμε κάποιες βασικές πτυχές της ζωής και του έργου της αλλά και για να δώσουμε στα παιδιά τον απαιτούμενο χρόνο να κρατήσουν σημειώσεις βάσει των θεματικών αξόνων που τους δόθηκαν. Συμπληρωματικά, μπορούμε να παρουσιάσουμε στα παιδιά κάποιες πρόσθετες πληροφορίες από το υλικό που έχουμε συλλέξει για τη ζωή και το έργο της, ώστε να έχουν στη διάθεσή τους περισσότερα στοιχεία και να εμπλουτίσουν τις σημειώσεις τους.Έπειτα, αφήνουμε τις ομάδες να προετοιμαστούν και, αφού ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, κάθε ομάδα καλείται να παρουσιάσει τη συνέντευξη στην τάξη, έχοντας την ενθάρρυνσή μας για αυτοσχεδιασμό.



προσδοκίες και στόχοι


Πολλαπλά είναι τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσει κάθε μαθητής και μαθήτρια συμμετέχοντας στην παραπάνω δραστηριότητα. Αρχικά, στο στάδιο συλλογής πληροφοριών, το παιδί ασκεί την αφαιρετική και συνθετική του ικανότητα,αφού καλείται μέσα από μία πληθώρα πληροφοριών (ντοκιμαντέρ και πρόσθετο γραπτό υλικό) να εντοπίσει και να σημειώσει εκείνες που θα μπορέσει να αξιοποιήσει βάσει των θεματικών αξόνων που του δόθηκαν. Στο επόμενο στάδιο, της προετοιμασίας, τα παιδιά, συμμετέχοντας σε ομάδες, καλλιεργούν το ομαδικό και συλλογικό τους πνεύμα και μέσα από τη συνεργασία προσπαθούν να πετύχουν ένα τελικό αποτέλεσμα. Στο τελικό στάδιο, της παρουσίασης της συνέντευξης από κάθε ομάδα, καλλιεργούνται η έκφραση και οι διαλεκτικές ικανότητες των παιδιών, οξύνονται η επινοητικότητα και η φαντασία τους μέσα από τον αυτοσχεδιασμό, ενώ ταυτόχρονα αποβάλλεται το άγχος της παρουσίασης ενός αποτελέσματος μπροστά σε άλλα άτομα (συμμαθητές και συμμαθήτριες). Εντούτοις, πέρα από αυτά τα πρόσθετα οφέλη, οι στόχοι της δραστηριότητας εστιάζουν σε θέματα που αφορούν τα δύο φύλα και την εξάλειψη των σεξιστικών στερεοτύπων, ιδίως στο χώρο της επιστήμης. Υποδυόμενο το ρόλο του κάθε παιδί ουσιαστικά υιοθετεί ταυτόχρονα ένα τρόπο συμπεριφοράς και εκφράζει ασυνείδητα προσωπικές κοινωνικές αντιλήψεις, οι οποίες διαφαίνονται κυρίως στο κομμάτι του αυτοσχεδιασμού. Εντοπίζονται, έτσι, τυχόν σεξιστικά στερεότυπα που μπορούν, στο τέλος της συνέντευξης, να γίνουν αντικείμενο σχολιασμού και προβληματισμού με την ενθάρρυνσή μας. Επίσης, συμμετέχοντας στη δραστηριότητα τα παιδιά συνειδητοποιούν ότι η εξέλιξη της επιστήμης δεν αποτελεί έργο μόνο των ανδρών αλλά και των γυναικών επιστημόνων, των οποίων η συμβολή ενδεχομένως αποσιωπήθηκε στο πέρασμα του χρόνου λόγω των εκάστοτε κοινωνικών συνθηκών. Η ενεργή επαφή με την προσωπική ιστορία της Franklin προβληματίζει και ευαισθητοποιεί τα παιδιά, καθώς τα βοηθά να αντιληφθούν ότι η επιστήμη δεν αποτελεί μονοπώλιο των ανδρών αλλά απαιτεί τη συνεργασία των δύο φύλων. Επιπρόσθετα, αυτός ο διασκεδαστικός και, συνάμα, παιδαγωγικός τρόπος επαφής με την ιστορία της Franklin ενδέχεται να ενεργοποιήσει το ενδιαφέρον των μαθητών και των μαθητριών και να τους ωθήσει, ανεξαρτήτως των μέχρι τότε επιδόσεών τους, να ασχοληθούν περισσότερο με τη μελέτη επιστημονικών θεμάτων, παίρνοντας αφορμή, για παράδειγμα, από την ανακάλυψη της δομής του DNA.





μια διδακτική πρόταση από τη Μαρία Χατζηχρήστου


More pages