η τήξη και η πήξη μέσα από μια λογοτεχνική αφήγηση3

[Untitled]

Το βιβλίο με μια ματιά : “Ο χιονάνθρωπος που δεν ήθελε να λιώσει”


Συγγραφέας Μάνος Κοντολέων
Εικονογράφηση Δατσέντα Παρίση
Εκδόσεις Πατάκη

Το συγκεκριμένο παραμύθι έχει ήρωα τον χιονάνθρωπο, ο οποίος παίρνει το μήνυμα για τον ερχομό της άνοιξης και αποφασίζει να μετακινηθεί βορειότερα έτσι ώστε να συνεχίσει να απολαμβάνει την όμορφη ζωή του.
Ακολουθούν μια σειρά από περιπέτειες και συνεχείς μετακινήσεις που επηρεάζουν τον χιονάνθρωπο και τον κάνουν να αλλάζει κάθε φορά μορφή.
Τελικά, χρειάζεται να περάσει ένας ολόκληρος χρόνος για να σταθεί και πάλι ο χιονάνθρωπος καμαρωτός στην αρχική του θεσή.

Απόσπασμα από το βιβλίο για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών


«... Ήταν χειμώνας, έκανε κρύο πάνω στο βουνό κι ένας τέτοιος καιρός άρεσε πολύ στο χιονάνθρωπο.
Μα κάποιος αγριοκούνελος τον πληροφόρησε πως σε λίγο θα τέλειωνε ο χειμώνας, θα ‘ρχότανε η άνοιξη με τον ήλιο της και το χιόνι θα έλιωνε.
-Πού να πάω να σωθώ; Ρώτησε ο χιονάνθρωπος τον αετό….

… Έλιωσε, λοιπόν, κι έγινε νερό. Ένα αυλάκι παγωμένο, που κάποτε ήταν χιονάνθρωπος.
Πέρασαν πολλές μέρες, πέρασαν μήνες και το νερό αυτό, που κάποτε ήταν ο χιονάνθρωπος, βρέθηκε σε μιαν άλλη παραλία. Τον έριξαν τα κύματα στα βράχια, κύλησε σε μία λακκούβα και έμεινε εκεί.
Βγήκε ο ήλιος και το ζέστανε, το έκανε μικρές σταγόνες, που ανασηκώθηκαν ψηλά, μέχρι τον ουρανό φτάσανε, ενώθηκαν όλες μαζί , φτιάξανε ένα σύννεφο.

Ο άνεμος έσυρε μαζί του το σύννεφο, το έφερε πάνω από το βουνό το χιονισμένο, απ ' όπου ο χιονάνθρωπος είχε ξεκινήσει, κι εκεί το σύννεφο έπεσε σαν χιόνι πάνω στην κορυφή.

Κάτι περαστικοί ορειβάτες άρχισαν το χιονοπόλεμο και μετά φτιάξανε ένα χιονάνθρωπο. ...»

η τήξη και η πήξη μέσα από μια λογοτεχνική αφήγηση3 - atlaswiki

Δραστηριότητες για τη σχολική τάξη

Δραστηριότητα 1η

Ένα πείραμα για την τήξη του πάγου με φύλλο εργασίας

Πρόκειται για ένα πείραμα που αφορά την τήξη με φύλλο εργασίας. Για την πραγματοποίηση της δραστηριότητας οι μαθητές και οι μαθήτριες χωρίζονται σε ομάδες 4-5 παιδιών. Σε κάθε ομάδα μοιράζεται φύλλο εργασίας στο οποίο δίνονται οδηγίες για τη διεξαγωγή του πειράματος και στο οποίο τα παιδιά καταγράφουν τις παρατηρήσεις τους, τις προβλέψεις τους και τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουν. Ο χωρισμός των παιδιών σε ομάδες τους δίνει τη δυνατότητα να ανταλλάξουν απόψεις και να υιοθετήσουν την άποψη που θεωρούν καταλληλότερη.

Ενδεικτικό φύλλο εργασίας

Διδακτικά υλικά
  • 1 μπρίκι
  • 1 κεράκι
  • πλαστελίνη
  • 1 θερμόμετρο
  • παγάκια (τα μεταφέρουμε σε θερμό από το σπίτι)
  • 1 ρολόι

Οδηγίες για τη διεξαγωγή του πειράματος

1. Στερεώστε το κερί με λίγη πλαστελίνη πάνω στο θρανίο.
2. Βάλτε μερικά παγάκια μέσα στο μπρίκι και κρατήστε το μπρίκι πάνω από το αναμμένο κερί.
3. Τοποθετήστε μέσα στο μπρίκι το θερμόμετρο ώστε αυτό να μην ακουμπάει το πάτο του.

Ερωτήσεις προς διερεύνηση

1ο βήμα: προβλέψεις

1. Τι πιστεύετε ότι θα συμβεί στα παγάκια μετά από 10 λεπτά;
………………………………………………………………………………….

2ο βήμα: εκτέλεση πειράματος

2. Καταγράψτε για κάθε λεπτό την θερμοκρασία που δείχνει το θερμόμετρο
και την κατάσταση που βρίσκονται τα παγάκια.

Τι παρατηρείτε ότι συμβαίνει στα παγάκια;
………………………………………………………………………………….

3ο βήμα: παρατήρηση και εξαγωγή συμπερασμάτων

3. Ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα του πειράματος; Τι συμπέρασμα βγάζετε;
………………………………………………………………………………….

4. Συμφωνεί το συμπέρασμα σας με την αρχική σας πρόβλεψη;
Αν όχι, που πιστεύετε ότι κάνατε λάθος;

………………………………………………………………………………….

Αυτό που θα παρατηρήσουν οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι ότι τα παγάκια μέσα στο μπρίκι θα λιώνουν σταδιακά. Ζητούμενο εδώ, είναι να καταλήξουν οι ομάδες στο συμπέρασμα ότι ο πάγος (στερεό) μετατράπηκε σε νερό (υγρό) στους 0 βαθμούς Κελσίου. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται τήξη.

η τήξη και η πήξη μέσα από μια λογοτεχνική αφήγηση3 - atlaswiki

Δραστηριότητα 2η

Ένα πείραμα για την πήξη του νερού με φύλλο εργασίας

Όπως την παραπάνω δραστηριότητα, πραγματοποείται και το δεύτερο πείραμα που αφορά την πήξη του νερού. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες και σε κάθε ομάδα δίνεται φύλλο εργασίας με τα υλικά, τις οδηγιές εκτέλεσης του πειράματος και τις ερωτήσεις προς διερεύνηση.

Ενδεικτικό φύλλο εργασίας

Διδακτικά υλικά
  • Ποτηράκια
  • Νερό
  • Κατάψυξη
  • Ανεξίτηλος μαρκαδόρος

Οδηγίες για τη διεξαγωγή του πειράματος

1. Γεμίστε το ποτήρι σας με νερό και σημειώστε με ανεξίτηλο μαρκαδόρο τη στάθμη του νερού
και όνομα της ομάδας σας.

2. Τοποθετήστε το ποτήρι σας στην κατάψυξη.
3. Αφήστε το ποτήρι στην κατάψυξη για 1-2 ώρες.

Ερωτήσεις προς διερεύνηση

1ο βήμα: προβλέψεις

1. Τι πιστεύετε ότι θα συμβεί στο νερό που βρίσκεται μέσα στο ποτήρι
όταν το βγάλουμε από την κατάψυξη;

………………………………………………………………………………….

2ο βήμα: εκτέλεση πειράματος

3ο βήμα: παρατήρηση και εξαγωγή συμπερασμάτων

2. Ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα του πειράματος; Τι συμπέρασμα βγάζετε;
………………………………………………………………………………….

3 .Συμφωνεί το συμπέρασμα σας με την αρχική σας πρόβλεψη;
Αν όχι, που πιστεύετε ότι κάνατε λάθος;

………………………………………………………………………………….

Αυτό που θα παρατηρήσουν τα μέλη των ομάδων είναι ότι το νερό έχει παγώσει και ο πάγος έχει ανέβει πιο ψηλά από το σημάδι της στάθμης του νερού που είχαν σημειώσει. Το ζητούμενο στο συγκεκριμένο πείραμα είναι να καταλήξουν οι ομάδες στο συμπέρασμα ότι το νερό πάγωσε λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας και το νερό (υγρό) μετατράπηκε σε πάγο (στερεό) κι αυτό ονομάζεται πήξη.

μια διδακτική πρόταση από την Νικολέτα Μανωλοπούλου, την Παναγιώτα Μελισσοπούλου, την Αντιγόνη Συμεωνίδου και την Μαρία Μεταξά

More pages