μελέτη και ανάλυση ποιημάτων για την έκλειψη ηλίου


δημιουργία αφίσας με τη μέθοδο του κολάζ για την έκλειψη ηλίου - atlaswikiδημιουργία αφίσας με τη μέθοδο του κολάζ για την έκλειψη ηλίου - atlaswikiδημιουργία αφίσας με τη μέθοδο του κολάζ για την έκλειψη ηλίου - atlaswiki

περιγραφή

Στη συγκεκριμένη δραστηριότητα δίνονται στα παιδιά τρία ποιήματα διαφορετικού ύφους και διαφορετικών εποχών: ένα δημοτικό τραγούδι, ένα ποιήμα της αρχαϊκής λυρικής ποίησης του Αρχίλοχου «Τα πάντα πιθανά» κι ένα σύγχρονο της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου από τη συλλογή Επακόλουθα, 1978 και από τον τόμο Επιλογές και Σύνολα, 2001, «Έκλειψη Ηλίου». Τα ποιήματα έχουν ως άξονα το φαινόμενο της έκλειψης του ήλιου και μοιράζονται στους/στις μαθητές/τριες στο μάθημα των φυσικών επιστημών. Διαβάζονται φωναχτά μέσα στην τάξη και κατόπιν προτροπής του/της εκπαιδευτικού, οι μαθητές κάνουν κάποια πρώτα σχόλια επάνω σε αυτά. Στη συνέχεια οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες των 3-4 ατόμων και μαζί με τα ποιήματά τους δίνονται αντίστοιχα και τρία φύλλα εργασίας, τα οποία τους καθοδηγούν στην ενασχόληση τους με αυτά, τη μελέτη, την ανάλυση και το σχολιασμό συγκεκριμένων θεμάτων και σημείων. Οι μαθητές δουλεύουν σε ομάδες, μελετούν, αναλύουν, συζητούν μεταξύ τους και καταγράφουν τις παρατηρήσεις τους, ενώ στη συνέχεια γίνεται στην τάξη μια συζήτηση κατά την οποία η κάθε ομάδα παρουσιάζει τις απόψεις και τις παρατηρήσεις της και μέσω της έκφρασης αυτών, οι μαθητές/τριες προσεγγίζουν μια πληθώρα θεματικών περιοχών. Παράλληλα, συζητούν για τη φύση της γνώσης και για την αλληλεπίδραση του πολιτισμού και της εξέλιξης της επιστήμης και, ειδικότερα για το πώς αντιλαμβάνεται ο απλός λαός και οι πνευματικοί άνθρωποι τα φαινόμενα και την εξέλιξη της επιστήμης ανά εποχή.

χρονική διάρκεια

Στα πρώτα δέκα λεπτά της διδακτικής ώρας μοιράζουμε τα ποιήματα, τα διαβάζουμε και γίνεται ένας πρώτος σχολιασμός. Δίνονται στα παιδιά 15-20 λεπτά προκειμένου να μελετήσουν και να συζητήσουν μεταξύ τους τα ποιήματα. Στο υπόλοιπο της διδακτικής ώρας (15 λεπτά) γίνεται μέσα στην τάξη η συζήτηση κατά την οποία η κάθε ομάδα θα παρουσιάσει τις απόψεις της. Εκτιμάται ότι η διάρκεια μίας διδακτικής ώρας να μην είναι αρκετή για μία όσο το δυνατόν ολοκληρωμένη προσέγγιση του θέματος. Κατά συνέπεια, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα πρώτα 20-25 λεπτά μιας ακόμα διδακτικής ώρας των φυσικών επιστημών.

διδακτικό υλικό

Το διδακτικό υλικό το οποίο θα χρειαστούμε είναι το εξής: τα τρία ποιήματα φωτοτυπημένα συνοδευμένα με το εισαγωγικό σημείωμα του δεύτερου ποιήματος.

μελέτη και ανάλυση ποιημάτων για την έκλειψη ηλίου - atlaswiki

  • ποιήματα

1. δημοτικό τραγούδι

«Ο Ήλιος επαντρεύτηκε και πήρε το φεγγάρι,
εκάλεσε και στη χαρά συμπέθερους τ’ αστέρια,
τα σύγνεφα τους έστρωσε στρώματα
για να κάτσουν,
τους έβαλε προσκέφαλα τις ράχες
ν’ ακουμπήσουν.»


2. αρχαϊκή λυρική ποίηση

Η αρχαϊκή λυρική ποίηση αποτέλεσε το γενικό εκφραστικό όχημα για μια εποχή γεμάτη νέες ιδέες. Όπως έγραψε ένας μεγάλος ξένος φιλόλογος:

"ποτέ στην ευρωπαϊκή ιστορία δεν υπήρξε εποχή με τόσο θεμελιωδώς νέες ιδέες σαν την εποχή του πρώιμου ελληνικού λυρισμού. Αν εκείνη την περίοδο νέες οικονομικές δυνατότητες, όπως η κυκλοφορία νομίσματος και η αποικιακή εξάπλωση σε μεγάλες περιοχές της Μεσογείου, χαλάρωσαν τις παραδοσιακές μορφές της κοινωνίας, τη φυλή και τη φράτρη, απελευθέρωσαν όμως ταυτόχρονα νέες πνευματικές δυνάμεις, που επέτρεψαν στους ανθρώπους να διαμορφώσουν τα νέα κοινωνικά μορφώματα".

Γι' αυτό άλλωστε και συνδέθηκε η ποίηση τόσο στενά με τη φιλοσοφία, που επίσης επιδίδει θαυμάσια την ίδια εποχή -από τους προσωκρατικούς ως τον Σωκράτη. Έχουμε, επομένως λόγο ικανό να εκπαιδεύσει, γιατί, ακόμη και όταν το περιεχόμενο ενός λυρικού ποιήματος είναι για τον έρωτα, τη φύση και το κρασί, η στοχαστική και βαθύτερα πεσιμιστική φύση του αρχαίου Έλληνα, θέλει να πάει, όπως λένε, ολοένα βαθύτερα, καθιστώντας το εφήμερο λαβή για να στοχαστεί πάνω στα καίρια· και το ταπεινότερο και πλέον οικείο θέμα δεν είναι παρά πρώτη ύλη για την πολιορκία του νοήματος της ζωής και του θανάτου ―αφορμές δηλαδή φιλοσοφίας.

διδακτικό εγχειρίδιο: Αρχίλοχος (ελεγειακός ποιητής και ιαμβογράφος)

«Τα πάντα πιθανά»

Kανένα πράγμα ανέλπιστο δεν είναι, ούτε αν κανένας
Kάνει όρκο ότι δεν έγινε, μηδέ παράξενο είναι,
Mια κι ο πατέρας των θεών, ο Δίας, στο μεσημέρι
Έφερε νύχτα, αφού έκρυψε το φως του λαμπερού ήλιου.
Kαι τους ανθρώπους έπιασεν ο κρύος ο φόβος· όλα
Γίνονται τώρα πιστευτά κι όλα να τα παντέχουν
Οι άνθρωποι · και κανένας σας να μη θαυμάζει, αν βλέπει
Πως τα θεριά θαλασσινή μονιά με τα δελφίνια
Αλλάξαν και τα κύματα τα βροντερά τούς γίναν
Πιο αγαπημένα απ' τη στεριά, κι ότι και το βουνό είναι
Γλυκό για τα δελφίνια.

H. Bουτιερίδης


3. έκλειψη ηλίου

Μετά την έκλειψη του ήλιου
Τι περιμένουμε
Μόνοι
Μέσα στο λιγοστό φως
Σκοτεινιασμένο το μέτωπό σου
Το χέρι μου
Το χείλι σου τρεμάμενο
Το φιλί μου
Τι περιμένουμε λοιπόν
Απ’ το κερί που ανάψαμε
Εδώ να φέξει
Απ’ τις πυγολαμπίδες που μαζέψαμε
Τη νύχτα
Μέσα στον ύπνο σου
Στο λιγοστό όνειρό μου

Από τη συλλογή Επακόλουθα, 1978. Τώρα και στον τόμο Επιλογές και σύνολα, 2001.

  • φύλλα εργασίας

μελέτη και ανάλυση κειμένων για την έκλειψη ηλίου - atlaswiki

μελέτη και ανάλυση κειμένων για την έκλειψη ηλίου - atlaswiki

μελέτη και ανάλυση κειμένων για την έκλειψη ηλίου - atlaswiki

δεξιότητες και στάσεις που καλλιεργούνται και συμβάλλουν στην εκπαίδευση του πολίτη

Μέσω αυτής της δραστηριότητας επιδιώκεται η καλλιέργεια του επιστημονικού αλφαβητισμού αναφορικά με το κομμάτι της διαχείρισης των γνώσεων και πληροφοριών στην καθημερινή πρακτική δραστηριότητα. Οι μαθητές/τριες καλούνται να αναπτύξουν πέρα από τις γνώσεις, την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι επιστημονικές ιδέες, αλλά και οι ιδέες των ανθρώπων αλλάζουν με το πέρας του χρόνου, καθώς και την επίδραση που ασκείται σε αυτές από το κοινωνικό, ηθικό, θρησκευτικό, και πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο αναπτύσσονται. Επιπλέον, οι μαθητές-τριες αναγνωρίζουν τις ιδέες που χρησιμοποιήθηκαν κατά το παρελθόν για την ερμηνεία του υπό πραγμάτευση φυσικού φαινομένου και αναπτύσσουν τις νοητικές τους λειτουργίες με το να τις συγκρίνουν με τις σύγχρονες. Μαθαίνουν να ξεχωρίζουν τη διαφορά ανάμεσα στην επιστημονική εξήγηση και σε μία εξήγηση η οποία είναι μη-επιστημονική, εμπειρική και σύμφωνη με τον κοινό νου, ενώ αποκτούν μία πιο σφαιρική αντίληψη της πραγματικότητας με το να αντιλαμβάνονται την αλληλεπίδραση και τη σύνδεση που υπάρχει μέσα στην επιστήμη και το κοινωνικό και ιστορικό «γίγνεσθαι».

Κατά συνέπεια, οι μαθητές/τριες καλλιεργούν μια κριτική στάση απέναντι στα πράγματα, χρήσιμη για τη ζωή τους ως πολίτες συνολικά, μέσα από την ανταλλαγή ιδεών και απόψεων που πραγματοποιείται στα πλαίσια της δραστηριότητας μαθαίνουν να συζητούν, να επιχειρηματολογούν και να σέβονται τους συνομιλητές τους, ενώ εξασκούνται στο να μη βλέπουν τα πράγματα μονοδιάστατα, ικανότητα απαραίτητη στις σύνθετες σύγχρονες κοινωνίες.





μια διδακτική πρόταση από την Αλεξάνδρα-Μαρία
Δαλακούρα, τη Μαρία Καρατζά και την Έλενα Φράγκου

More pages