μελέτη και σχολιασμός άρθρων για τις δεισιδαιμονίες που συνοδεύουν τις εκλείψεις


συζήτηση με αφορμή άρθρα από την τρέχουσα επικαιρότητα για την έκλειψη ηλίου - atlaswiki

περιγραφή

Διαβάζουμε με τα παιδιά της τάξης μας το πρώτο άρθρο δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην τελευταία παράγραφο. Συζητάμε για τις αντιδράσεις που προκάλεσε η έκλειψη ηλίου στην Ινδία καθώς και τους φόβους που γεννήθηκαν στους ανθρώπους της περιοχής. Διαβάζουμε στη συνέχεια το περιστατικό της έκλειψης που βοήθησε τον Χριστόφορο Κολόμβο. Αφού εντοπίσουμε τις δεισιδαιμονίες και τις προλήψεις που αφορούν τις εκλείψεις, ζητάμε από τα παιδιά να πάρουν μια συνέντευξη από κάποιο μέλος της οικογένειας τους σχετικά με δεισιδαιμονίες γύρω από αυτό ή κάποιο άλλο φυσικό φαινόμενο. Την επόμενη μέρα οι μικροί δημοσιογράφοι μπορούν να μας παρουσιάσουν ένα προφορικό ρεπορτάζ ή να γράψουν κάποιο άρθρο που πιθανώς να δημοσιευθεί και στη σχολική εφημερίδα.

χρονική διάρκεια

Η δραστηριότητα υπολογίζεται να διαρκέσει 2 διδακτικές ώρες.

διδακτικό υλικό

  • κείμενα

συζήτηση με αφορμή άρθρα από την τρέχουσα επικαιρότητα για την έκλειψη ηλίου - atlaswiki

1) Το πιο μακρύ «κρυφτό του Ηλίου» για τον 21ο αιώνα

Σχεδόν σε όλη την Ασία έγινε ορατή η «τερατώδους μεγέθους» έκλειψη

Ειρήνη Μητροπούλου, Πέμπτη 23 Ιουλίου 2009

Από την Ινδία ως τη Χαβάη, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι παρακολούθησαν με δέος χθες τη μεγαλύτερη σε διάρκεια ολική έκλειψη του Ηλίου για τον 21ο αιώνα, η οποία ήταν ορατή από την Ασία. Αφού σχηματίστηκε στη θάλασσα δυτικώς της Ινδίας η σεληνιακή σκιά ή ούμπρα, όπως λέγεται, έπεσε στο κρατίδιο Γκουτζαράτ νωρίς το πρωί (τοπικής ώρας). Η έκλειψη ήταν «τερατώδους» μεγέθους, σύμφωνα με τον ειδικό της ΝΑSΑ Φρεντ Εσπενακ και τον μετεωρολόγο Τζέι Αντερσον. Επρόκειτο όντως για ένα από τα πιο μεγάλα σε διάρκεια φαινόμενα, αφού σε ορισμένες περιπτώσεις η διάρκειά της έφτασε τα εξίμισι λεπτά. Έγινε ορατή στο Μπανγκλαντές, στο Νεπάλ, στο Μπουτάν, στη Μιανμάρ και κατόπιν σε πολλές από τις μεγαλύτερες πόλεις της Κίνας, περιλαμβανομένης και της Σαγκάης, όπου η ημέρα έγινε κυριολεκτικά νύχτα.

Στην Ινδία δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Βαρανάσι, πολλοί για να κάνουν μια βουτιά στον Γάγγη, πράξη που θεωρείται για τους ινδουιστές ότι λυτρώνει από τον κύκλο της ζωής και του θανάτου. Στη συγκέντρωση αυτή μια 65χρονη γυναίκα πέθανε από ασφυξία και άλλα έξι άτομα τραυματίστηκαν στη μαζική μετακίνηση 2.500 ανθρώπων που κάποια στιγμή καταλήφθηκαν από πανικό λόγω του απόκοσμου φαινομένου. Για τους αστρολόγους η έκλειψη σημαίνει κακοτυχία και πολλές μέλλουσες μητέρες ζήτησαν από τους γιατρούς να επισπεύσουν ή να αναβάλουν τοκετούς. Οι γονείς σε πολλά σχολεία της ινδικής πρωτεύουσας αποφάσισαν να μη στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο. Και για τον αρχαίο κινεζικό πολιτισμό η έκλειψη αποτελούσε κακό οιωνό και συνδεόταν με φυσικές καταστροφές και θανάτους στην αυτοκρατορική οικογένεια. Η επικρατούσα θεωρία ήταν ότι το φαινόμενο το προκαλούσε ένας δράκος ο οποίος «κατάπινε τον ήλιο» για μερικά λεπτά. Αξιωματούχοι και κρατικά ΜΜΕ έσπευσαν να καθησυχάσουν τον πληθυσμό ότι όλα θα λειτουργήσουν κανονικά και δεν θα υπάρξει κανένα απρόοπτο. Αρκετοί πολίτες που θέλησαν να δουν την έκλειψη αποφάσισαν να ταξιδέψουν εκτός Σανγκάης, όπου η μόλυνση θα τους εμπόδιζε να έχουν μια καθαρή εικόνα. Στην Ινδία συνέρρευσαν χιλιάδες τουρίστες για να παρακολουθήσουν το σπάνιο φαινόμενο. Υπήρξαν ταξιδιωτικά γραφεία που οργάνωσαν ειδικές εκδρομές για την έκλειψη, ακόμη και αεροπορικές πτήσεις για την παρακολούθησή της.

Το επόμενο, ανάλογο σε διάρκεια, ραντεβού της Σελήνης με τον ήλιο αναμένεται το μακρινό 2132. Πανάρχαιες προλήψεις, επιστημονικά πειράματα και μοντέρνες εμπορικές πρακτικές συνδυάστηκαν με μοναδικό τρόπο στη διάρκεια της έκλειψης, η οποία ήταν ορατή της πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του πλανήτη. Η σκιά της πέρασε τελικά από τα νοτιότερα νησιά της Ιαπωνίας και εξαφανίστηκε στα ανατολικά της Χαβάης περίπου τέσσερις ώρες μετά την έναρξη του φαινομένου. Στη διάρκειά του η σκιά του φεγγαριού κινείτο επάνω στην επιφάνεια της Γης με την υπερηχητική ταχύτητα των 3.000 χιλιομέτρων την ώρα. Για της αστρονόμους που έσπευσαν στη Σανγκάη και στο Μπανγκλαντές η έκλειψη χάρισε μια μοναδική ευκαιρία για την παρατήρηση του ηλιακού στέμματος, της στρώματος διάπυρων αερίων το οποίο εκτείνεται ένα εκατομμύριο χιλιόμετρα από την επιφάνεια του Ηλίου. Οι εκλείψεις δίνουν της επιστήμονες στη Γη μια σπάνια ευκαιρία να καταγράψουν δισδιάστατες εικόνες από το στέμμα του Ηλίου, δηλαδή της αέριες μάζες γύρω από τη φλεγόμενη μάζα του μεγαλύτερου άστρου του Γαλαξία. «Το στέμμα έχει θερμοκρασία δύο εκατομμυρίων βαθμών Κελσίου αλλά δεν γνωρίζουμε γιατί είναι τόσο καυτό» είπε η Λούσι Γκριν του University College του Λονδίνου, μία από της ερευνητές που παρατήρησαν το φαινόμενο από αμερικανικό κρουαζιερόπλοιο στο ιαπωνικό νησί Ιβο Τζίμα, εκεί όπου η σκιά της Σελήνης έπεσε κατακόρυφα στη Γη. Επιστήμονες πραγματοποίησαν ένα σημαντικό πείραμα με την προσδοκία να δώσουν απάντηση στο κατά πόσον η βαρύτητα της Γης μειώνεται κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης. Τα αποτελέσματα, που αναμένεται να αναλυθούν της επόμενους μήνες, θα επιβεβαιώσουν ή θα καταρρίψουν τη θεωρία ότι πράγματι προκαλούνται βαρυτικές ανωμαλίες στη Γη. Γεωφυσικοί της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών εγκατέστησαν εξελιγμένο εξοπλισμό σε έξι διαφορετικά σημεία της χώρας μετρώντας τη βαρύτητα καθώς η σκιά της Σελήνης, πλάτους περίπου 250 χλμ., διέσχιζε αργά τη Νότια Κίνα. Η πρώτη ένδειξη για της διακυμάνσεις της βαρύτητας υπήρξε το 1954, όταν ο γάλλος φυσικός Μορίς Αλέ κατά τη διάρκεια μιας ηλιακής έκλειψης παρατήρησε την «παράξενη» συμπεριφορά της κινούμενου εκκρεμούς, την οποία απέδωσε σε μεταβολή της βαρύτητας λόγω του φαινομένου. Από τότε ανάλογες βαρυτικές ανωμαλίες έχουν παρατηρηθεί σε περίπου 20 ηλιακές εκλείψεις ανά τον πλανήτη, αλλά οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει ακόμη σε οριστικό συμπέρασμα για την αιτία.

εφημερίδα Το Βήμα

2)

μελέτη και σχολιασμός άρθρων για τις δεισιδαιμονίες που συνοδεύουν τις εκλείψεις - atlaswiki

  • φύλλο εργασίας

μελέτη και σχολιασμός άρθρων για τις δεισιδαιμονίες που συνοδεύουν τις εκλείψεις - atlaswiki

δεξιότητες και στάσεις που καλλιεργούνται και συμβάλλουν στην εκπαίδευση του πολίτη

  • Διαχωρισμός επιστήμης - παραεπιστήμης
  • Αποβολή προλήψεων
  • Γνωριμία με τον τρόπο διεξαγωγής μιας συνέντευξης
  • Γνωριμία με το άρθρο ως κειμενικό είδος

χάρτης εννοιών

μελέτη και σχολιασμός άρθρων για τις δεισιδαιμονίες που συνοδεύουν τις εκλείψεις - atlaswiki




μια διδακτική πρόταση από την
Αθανασία Βαρσαμίδου και τη Φανή Γκουτζέρη



More pages