παιχνίδι ρόλων για την ηχώ

Παπαοικονόμου Βασιλική - Σκουφάλου Αγγελική - ο χώρος εργασιών[Untitled]Μύθοι και Θρύλοι για τα Φυσικά Φαινόμενα - ο χώρος εργασιών

περιγραφή της δραστηριότητας


Σε αυτή τη δραστηριότητα οι μαθητές/τριες καλούνται να παίξουν ένα παιχνίδι ρόλων με κεντρικό θέμα την απορία κάποιων παιδιών σχετικά με το «Τι είναι η ΗΧΩ;». Πρώτα παρουσιάζουμε εν συντομία το θέμα και το ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγεται το παιχνίδι. Στην προκειμένη περίπτωση μέσα από μια φανταστική μηχανή του χρόνου, δημιουργείται ένα παράθυρο στην ιστορία απ’ όπου οι συμμετέχοντες μπορούν να δουν τις αντιλήψεις αρχαίων πολιτισμών για ένα φυσικό φαινόμενο και να τις συγκρίνουν με τις αντίστοιχες επιστημονικές ερμηνείες της εποχής μας, ξεκινώντας έτσι ένα ενδιαφέρον ταξίδι μπροστά και πίσω στο χρόνο. Στη συνέχεια τα παιδιά χωρίζονται σε οχτώ ομάδες και η καθεμία από αυτές επιλέγει στην τύχη έναν φάκελο που περιέχει τους ρόλους, τους οποίους καλείται η ομάδα να υιοθετήσει, να αναπτύξει και να παίξει. Στους φακέλους υπάρχει πλούσιουλικό (είτε σε φυλλάδια είτε σε ψηφιακή μορφή) με ερμηνείες για το φαινόμενο της ηχούς από διάφορους πολιτισμούς , για τη δόμηση του κάθε ρόλου ξεχωριστά, όπως ακόμα και ένα φύλλο εργασίας που καθοδηγεί τη δουλειά της ομάδας. Αφού οι μαθητές/τριες έχουν μελετήσει το ρόλο τους και έχουν συμπληρώσει το φύλλο εργασίας στο χρονικό περιθώριο που τους δόθηκε, ξεκινά το παιχνίδι ρόλων. Στο τέλος τα παιδιά πρέπει να αποφασίσουν ποια ερμηνεία απαντά στην περιέργειά τους πιο πειστικά. Μετά από το παιχνίδι ρόλων προτείνεται η αξιολόγηση της δραστηριότητας με βάση τη σχεδίαση χάρτη εννοιών από τους μαθητές και τις μαθήτριες.


χρονική διάρκεια

Η δραστηριότητα αυτή απαιτεί αρκετή προετοιμασία από τη μεριά των παιδιών και γι’ αυτό δε θα ολοκληρωθεί μέσα σε μία ημέρα. Αφού πληροφορήσουμε τους μαθητές/τριες για το περιεχόμενο της δραστηριότητας και το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται το παιχνίδι ρόλων, τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες και διαλέγουν έναν από τους φακέλους. Στη συνέχεια αφήνουμε να περάσουν δυο-τρεις μέρες, ούτως ώστε να έχουν τα παιδιά το χρονικό περιθώριο να μελετήσουν το υλικό που τους έχει δοθεί, να λύσουν πιθανές απορίες, να συλλέξουν, ίσως, επιπλέον πληροφορίες από άλλες πηγές ενημέρωσης, αλλά και να το συζητήσουν -να αλληλεπιδράσουν- με άτομα του περιβάλλοντός τους (π.χ. γονείς, αδέρφια, φίλοι) κι έτσι να σχηματίσουν μια πιο ολοκληρωμένη αντίληψη του ρόλου τους. Μετά αφιερώνουμε λίγο χρόνο μέσα στην τάξη (20-30 λεπτά) προκειμένου οι ομάδες να συμπληρώσουν και να ολοκληρώσουν το φύλλο εργασίας. Αφού τα παιδιά είναι έτοιμα, μπορούμε να αρχίσουμε το παιχνίδι ρόλων με θέμα «Τι είναι η ΗΧΩ;». Στο τέλος του παιχνιδιού καλούμε τα παιδιά να σχεδιάσουν ένα χάρτη εννοιών και να αξιολογήσουν την επίδραση της δραστηριότητας στη διαδικασία μάθησης.


διαφορετικές θεματικές περιοχές που εμπλέκονται

Μέσα από το υλικό που δίνεται καθώς και μέσα από τη δραματοποίηση του παιχνιδιού ρόλων, τα παιδιά έρχονται σε επαφή με ποικίλα θεματικά πεδία της γνώσης. Ένα από αυτά είναι η φυσική. Οι μαθητές/τριες στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν το φαινόμενο της ηχούς, γνωρίζουν φυσικές έννοιες και ιδιότητες φυσικών σωμάτων όπως αυτές του ήχου, των κυμάτων, της ανάκλασης, της απορρόφησης κ.α. Στη δραστηριότητα αυτή εμπλέκονται τα μαθηματικά, αφού τα παιδιά στην προσπάθειά τους να αναπαράγουν το φαινόμενο θα πρέπει να υπολογίσουν και να μετρήσουν την απόσταση που πρέπει να έχουν από την επιφάνεια όπου ανακλάται ο ήχος. Επίσης το μάθημα της ιστορίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την δραστηριότητα αφού τα παιδιά καλούνται να παίξουν ρόλους προσώπων από την αρχαιότητα και να υιοθετήσουν αντιλήψεις και ιδέες του εκάστοτε πολιτισμού που σχετίζονται με τη μυθολογία. Με αυτή τη διαδικασία συνδέεται και το μάθημα της γεωγραφίας, αφού τα παιδιά στην προσπάθεια να γνωρίσουν καλύτερα το ρόλο τους συλλέγουν πληροφορίες για τη γεωγραφική θέση κάθε πολιτισμού. Ακόμα το μάθημα της γλώσσας εμπλέκεται σε πολύ μεγάλο βαθμό αφού οι μαθητές/τριες καλούνται να καλλιεργήσουν τον προφορικό τους λόγο και να αναπτύξουν επιχειρήματα. Τέλος, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το παιχνίδι ρόλων ενσωματώνει δραστηριότητες που αφορούν την αισθητική αγωγή, όπως είναι το θέατρο, την υποκριτική και την ενδυματολογία, αφού οι μαθητές/τριες αναλαμβάνουν να υποδυθούν κάποια πρόσωπα και μπορούν, αν το επιθυμούν, να φορέσουν τις ανάλογες ενδυμασίες προκειμένου να αποδώσουν καλύτερα τους ρόλους τους αλλά και γιατί θα είναι πιο διασκεδαστικό για τα ίδια τα παιδιά.


στάσεις και δεξιότητες που καλλιεργούνται

Μέσα από το παιχνίδι ρόλων, για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών, τα παιδιά αναπτύσσουν πολύτιμες κοινωνικές δεξιότητες, όπως είναι η ικανότητα αντίληψης μιας κατάστασης ή ερμηνείας ενός φαινομένου, από πολλές διαφορετικές οπτικές γωνίες. Το παιχνίδι ρόλων συμβάλλει στην ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων, που επιτρέπουν στους/στις μαθητές/τριες να συμμετέχουν σε δημόσιες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις επιχειρημάτων. Ακόμη, η δραστηριότητα αυτή προσφέρει στα παιδιά τη δυνατότητα να εξερευνήσουν γνώμες και ιδέες διαφορετικές από τις δικές τους και παράλληλα να γνωρίσουν μια ποικιλία στάσεων και αξιών που αφορούν τη φύση της επιστήμης. Τα παιδιά μπορούν έτσι να αναθεωρήσουν τη φύση της επιστήμης και να κατανοήσουν την εξελικτική της διάσταση. Η δραστηριότητα αυτή δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να έρθουν αντιμέτωπα με τις ιδέες ποικίλων πολιτισμικών ομάδων που είναι διαφορετικές από τις δικές τους. Το παιχνίδι ρόλων συμβάλλει στην προώθηση της παρατήρησης, της ανάλυσης και της κατανόησης πολύπλοκων φαινομένων, όπως του ανακλώμενου ήχου. Επιπλέον, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι τα παιδιά, στο πλαίσιο του παιχνιδιού ρόλων, ενθαρρύνονται να παίρνουν αποφάσεις, να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά τους σε σχέση με τους άλλους και να συνεργάζονται με τα μέλη της ομάδας τους, ενώ παράλληλα ενισχύουν την αυτοεκτίμησή και την αυτοπεποίθησή τους. Τέλος είναι πολύ σημαντικό ότι τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται και να αξιολογούν τις πληροφορίες που διαθέτουν, να συλλέγουν και να χρησιμοποιούν αποδείξεις, να αλλάζουν απόψεις υπό το φως των αποδείξεων και να κάνουν κριτική ανασκόπηση των διαδικασιών.


φύλλο εργασίας

Τάξη:
Ονόματα ομάδας:
Επίθετα ομάδας:
Ημερομηνία:

Και έτσι ξεκίνησαν όλα…

Μια φορά και έναν καιρό ήταν μια παρέα παιδιών που τριγυρνούσαν στο δάσος. Ενώ έπαιζαν ανέμελα, ξαφνικά άκουσαν μια παράξενη φωνή να έρχεται από έναν βράχο. «Ποιος είναι;», ρώτησε ένα από αυτά. «Ποιος είναι;», επανέλαβε η φωνή. «Εγώ είμαι ο Κάρεν, εσύ;»,είπε το παιδί. «ο Κάρεν, εσύ;» ακούστηκε και πάλι. Τότε ένας από τους φίλους του πετάχτηκε και είπε «Α! Ξέρω! Είναι η ηχώ!». «Τι είναι η ηχώ;», ρώτησε η Μαρία. «εεεεε…. Δεν είμαι και πολύ σίγουρος, αλλά ξέρω ότι είναι η ηχώ!». «Και πως θα μάθουμε τώρα τι είναι η ηχώ;». «Ελάτε», πρότεινε ένα από τα παιδιά «ας μπούμε στη μηχανή του χρόνου!». «Ναι!» είπαν όλα μαζί με μια φωνή. Έτσι, λοιπόν, μπήκε όλη η παρέα στη μηχανή του χρόνου, όπως τους άρεσε να κάνουν συνήθως, πληκτρολόγησαν τη λέξη «ηχώ» και ύστερα από λίγο…

Φανταστείτε τώρα ότι τα παιδιά έχουν γυρίσει από το ταξίδι τους πίσω στο χρόνο και έχουν φέρει μαζί τους άτομα από διαφορετικούς πολιτισμούς και από διάφορες χρονολογίες, προκειμένου να μάθουν «Τι είναι η ηχώ». Έτσι έχουν σχηματιστεί εφτά ομάδες που η καθεμία έχει να δώσει τη δικιά της ερμηνεία καθώς και η ομάδα των παιδιών που προσπαθεί να βρει απαντήσεις για να ικανοποιήσουν τις απορίες τους.

1η ομάδα: Οι Αρχαίοι Έλληνες
Η ομάδα αυτή προσπαθεί να πείσει τα παιδιά ότι η ηχώ που ακούνε είναι η φωνή της νύμφης Ηχούς που ερωτεύτηκε ο Πάνας.

ομάδα: Οι Ρωμαίοι
Η ομάδα των Ρωμαίων απαντά στο ερώτημα των παιδιών λέγοντας πως την Ηχώ (Echo) την καταράστηκε η Ήρα και από τότε επαναλαμβάνει μόνο τις τελευταίες λέξεις άλλων. Ακόμα η ομάδα αυτή υποστηρίζει ότι η Ηχώ ήταν η νέα που ερωτεύτηκε τον Νάρκισσο.

3η ομάδα: Οι Σλάβοι
Η ομάδα αυτή ισχυρίζεται πως η Ozwiena (Ηχώ) είναι η θεά του κουτσομπολιού, της φήμης και της δόξας.

4η ομάδα: Η φυλή Nariticong
Τα μέλη της ομάδας αυτής αφηγούνται τον θρύλο της φυλής που λέει πως η ηχώ είναι η φωνή του πνεύματος του μεγάλου αρχηγού.

5η ομάδα: Οι Αζτέκοι
Η ομάδα αυτή πιστεύει πως η Ηχώ είναι η θεά των ανέμων.

6η ομάδα: Οι Μάγια
Η ομάδα των Μάγια αναφέρεται σε έναν παρόμοιο ήχο που ακούνε από την πυραμίδα Κουκουλκάν στην κεντρική Αμερική.

7η ομάδα: Οι επιστήμονες και οι επιστημόνισσες

Η ομάδα αυτή καλείται να ερμηνεύσει την ηχώ ως ένα φυσικό φαινόμενο.

8η ομάδα: Τα παιδιά
Τα παιδιά προσπαθούν να καταλάβουν τι είναι η ηχώ. Προκειμένου να το πετύχουν αυτό θέτουν διαρκώς ερωτήσεις στους ανθρώπους των άλλων ομάδων. Στο τέλος πρέπει να αξιολογήσουν όσα άκουσαν και να αποφασίσουν ποια ερμηνεία θα δεχτούν ως απάντηση στο αρχικό τους ερώτημα.



υλικό για την ομάδα των αρχαίων ΕλλήνωνThis is a featured page


Ανήκετε στην 1η ομάδα, δηλαδή είστε αρχαίοι Έλληνες και προσπαθείτε να απαντήσετε στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την Ηχώ. Χρησιμοποιείτε τον αρχαίο ελληνικό μύθο για να πείσετε τα παιδιά ότι η ηχώ που ακούνε είναι η φωνή της νύμφης Ηχούς που ερωτεύτηκε ο Πάνας.

  • Με βάση τα κείμενα που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά
    και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά του μύθου της ομάδας σας και τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσετε για να πείσετε τα παιδιά πως η δική σας ερμηνεία είναι έγκυρη. Ποια είναι τα πρόσωπα του μύθου και πως συνδέονται μεταξύ τους; Πως συνδέεται ο μύθος με αυτά που παρατηρούν τα παιδιά;
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

''Οι αρχαίοι Έλληνες, για να σκιαγραφήσουν το φαινόμενο της Ηχούς, δημιούργησαν τον μύθο μιας πανέμορφης ορεσίβιας νύμφης την οποία οι Μούσες δίδαξαν να τραγουδάει και να παίζει αυλό. Έτσι έμεινε γνωστή για τη μελωδική φωνή της. Ως μουσικός, κατά μία παράδοση, συναγωνίζονταν τον Πάνα που, είτε αυτός από καλλιτεχνική αντιζηλία, είτε διότι η Ηχώ περιφρόνησε τον έρωτά του προτιμώντας αντ΄ αυτού ένα σάτυρο. Ο Πάνας για να την τιμωρήσει, την διαμέλισε και σκόρπισε τα κομμάτια της τα οποία μάζεψε στοργικά η Γαία και τα έθαψε σε σπηλιές και σε χαράδρες βουνών. Το μόνο κομμάτι που επιβίωσε από την οργή του Πάνα ήταν η φωνή της, που μην έχοντας σώμα πλέον, τριγυρίζει στα θαμμένα μέλη της, καταδικασμένη να επαναλαμβάνει ασθενέστερα τις τελευταίες λέξεις που ακούει''



υλικό για την ομάδα των ΡωμαίωνThis is a featured page

Ανήκετε στην 2η ομάδα, είστε δηλαδή οι Ρωμαίοι και προσπαθείτε να απαντήσετε στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την Ηχώ. Χρησιμοποιείτε τον ρωμαϊκό μύθο από τον Οβίδιο για να πείσετε τα παιδιά ότι η φωνή που ακούνε, προέρχεται από την Ηχώ (Echo), τη νεαρή νύμφη που ερωτεύτηκε τον Νάρκισσο και την οποία τιμώρησε η Ήρα.
  • Με βάση τα κείμενα και τα videos που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά του μύθου της ομάδας σας και τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσετε για να πείσετε τα παιδιά πως η δική σας ερμηνεία είναι έγκυρη. Ποια είναι τα πρόσωπα του μύθου και πως συνδέονται μεταξύ τους; Πως συνδέεται ο μύθος με αυτά που παρατηρούν τα παιδιά;
...........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

Σύμφωνα με τον Ρωμαίο ποιητή, Οβίδιο, η Ηχώ είχε αναλάβει να βοηθάει τον Δία κατά τις ερωτοτροπίες του με τις Νύμφες, απασχολώντας την Ήρα με την ακατάσχετη αλλά ευχάριστη φλυαρία της. Την απασχολούσε τόσο πολύ ώστε ο Δίας να προλάβει να γυρίσει στον Όλυμπο προσποιούμενος ότι δε συμβαίνει τίποτα. Όταν όμως η Ήρα αντιλήφθηκε το στρατήγημα της Ηχούς, για να την τιμωρήσει, της αφαίρεσε τη δυνατότητα να μιλάει και της άφησε φωνή, τόσο λίγη που να μπορεί να επαναλαμβάνει μόνο τις τελευταίες συλλαβές όσων ακούει. Τότε ήταν, που η Ηχώ, σε μια περιπλάνησή της στα δάση, είδε και ερωτεύτηκε το Νάρκισσο. Τον ερωτεύτηκε παράφορα και προσπάθησε να τον σαγηνέψει με την ομορφιά της, αλλά εκείνος ήταν τόσο απορροφημένος από τη δική του ομορφιά που την αγνοούσε τελείως. Τότε η Ηχώ χρησιμοποίησε τη φωνή της, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα. Τόσο βαθιά ήταν η θλίψη της για την απόρριψη αυτή, που αποσύρθηκε από τον κόσμο και κρύφτηκε στα βουνά και σε βαθιές σπηλιές. Η φυσική της υπόσταση άρχισε σιγά σιγά να εξαφανίζεται μέχρι που το μόνο που απέμεινε από εκείνη ήταν η φωνή της. Αυτή ακόμα ακούγεται σαν επανάληψη λέξεων άλλων. Έτσι όταν οι θεοί από οίκτο τη μεταμόρφωσαν σε βράχο, διατήρησε την ιδιότητα της επανάληψης των τελευταίων συλλαβών όποιας φωνής έφθανε σε αυτόν.



ΗΧΩ και ΝΑΡΚΙΣΣΟΣ
Όταν γεννήθηκε ο Νάρκισσος, γιoς του ποταμού Κηφισού και της νύμφης Λειριώπης, ο μάντης Τειρεσίας προφήτευσε ότι θα ζήσει ως τα βαθειά γεράματα, γιατί δεν θα μάθει ποτέ τον εαυτό του. Σύμφωνα με μία από τις παραδόσεις ήταν τόσο όμορφος που κανείς δεν μπορούσε να αντισταθεί στη γοητεία του. Ο Οβίδιος στο έργο του "Μεταμορφώσεις" αναφέρει ότι τον είχαν ερωτευθεί όλες οι νύμφες του δάσους.
Η Ηχώ ήταν μια από τις νύμφες, που ήταν αγιάτρευτα ερωτευμένη με τον Νάρκισσο, αλλά δεν μπορούσε να του μιλήσει, γιατί την είχε τιμωρήσει ηΉρα, να επαναλαμβάνει ηλιθίως, μόνο την τελευταία λέξη της φράσης των άλλων, όταν κατάλαβε πως τη παραπλανούσε μένοντας μαζί της να της μιλά με σκοπό να την κρατά απασχολημένη, όταν ο Δίας ερωτοτροπούσε με τις άλλες νύμφες, δίνοντας έτσι το χρόνο στις φίλες της να ξεφεύγουν την οργή της.
Η Ηχώ ακολουθούσε παντού τον Νάρκισσο, σιωπηλή και ερωτευμένη. Μια μέρα που ο Νάρκισσος κυνηγούσε ελάφια, άκουσε δίπλα του ένα απρόσμονο θόρυβο..
-Είναι κανείς εδώ; ρώτησε
και η Ηχώ απάντησε: ΕΔΩ..
ξαφνιασμένος ο Νάρκισσος λέει: 'Ελα! Έλα... Πλησίασε...
και η Ηχώ απαντά: ΠΛΗΣΙΑΣΕ και με χαρά προχώρησε προς τον Νάρκισσο, αλλά εκείνος την σπρώχνει πάνω στους θάμνους και έφυγε. Η Ηχώ έμεινε για ώρες, μόνη της να κλαίει, επαναλαμβάνοντας την λέξη "πλησίασε". Πέρασε καιρός πολύς, αλλά η Ηχώ δεν μπορούσε να ξεχάσει τον Νάρκισσο και την άκαρδη και ύπουλη συμπεριφορά του. Συνέχισε να κλαίει με παράπονο και να επαναλαμβάνει χωρίς σταματημό την τελευταία λέξη του Νάρκισσου, ΠΛΗΣΙΑΣΕ...
Ο Νάρκισσος συνέχισε να κυνηγά τα ελάφια, ώσπου μια μέρα συνάντησε μια πανέμορφη λίμνη. Εντυπωσιάστηκε και σταμάτησε να την θαυμάσει. Ξάπλωσε στο έδαφος δίπλα της και είδε την μορφή του να καθρεφτίζεται στα πεντακάθαρα νερά της.
Ήταν τόση η έκπληξή του ώστε πέρασε για ώρες κοιτάζοντας κάθε λεπτομέρεια του προσώπου του. Κάποια στιγμή προσπάθησε ν'αγγίξει και να χαϊδέψει την υδάτικη εικόνα του, αλλά έχασε την ισορροπία του και έπεσε στα βαθειά νερά της λίμνης και πνίγηκε. Η Ηχώ που δεν τον είχε συγχωρήσει όλη την ώρα του φώναζε θυμωμένη "ΠΛΗΣΙΑΣΕ", μόλις είδε τον Νάρκισσο πεθαμένο, πόνεσε πολύ. Κι ήταν τόσο θλιμμένος ο θρήνος της, που ο Δίας συγκινημένος μεταμόρφωσε τον Νάρκισσο σε ένα πανέμορφο λευκό λουλούδι της Άνοιξης και την Ηχώ την μεταμόρφωσε σε αέρινη Φωνή, ώστε να μπορεί να χαϊδεύει, για πάντα, απαλά τα πεταλά του και να σκορπά τριγύρω το μεθυστικό άρωμά του και να θυμίζει τον ανεκπλήρωτο έρωτα...



υλικό για την ομάδα των Σλάβων

Ανήκετε στην 3η ομάδα, είστε δηλαδή οι Σλάβοι και προσπαθείτε να απαντήσετε στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την Ηχώ. Χρησιμοποιείτε τον μύθο από την σλάβικη μυθολογία για να πείσετε τα παιδιά ότι η ηχώ που ακούνε, προέρχεται από την Ozwiena, μια φλύαρη θεά.
  • Με βάση τα κείμενα και τα videos που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά του θρύλου της ομάδας σας και τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσετε για να πείσετε τα παιδιά πως η δική σας ερμηνεία είναι έγκυρη. Ποια είναι τα πρόσωπα του θρύλου και πως συνδέονται μεταξύ τους; Πως συνδέεται η ιστορία αυτή με όσα παρατηρούν τα παιδιά;
..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................................................

Η Oźwiena ήταν η θεά της ηχούς στην Σλαβική μυθολογία. Η μορφή της συνδέθηκε με την ανθρώπινη επικοινωνία και τη διάδοση των συζητήσεων και των πράξεων. Ως θεά του κουτσομπολιού, ήταν αδύνατο γι’ αυτή να κρατά κρυφό οποιοδήποτε μυστικό ή ιδιωτική συνομιλία. Εάν δε συμπαθούσε κάποιον, η Oźwiena διαστρέβλωνε τα λόγια του. Ήταν, επίσης, η θεά της φήμης και της δόξας και ήταν αυτή που αφηγούνταν τα κατορθώματα των ηρώων. Όταν βρισκόταν στην υπηρεσία του υπόγειου θεού Peklenc, η ίδια διασκορπούσε τις κραυγές των κολασμένων ως προειδοποίηση στους ζωντανούς.






υλικό για τη φυλή NariticongThis is a featured page

Ανήκετε στην 4η ομάδα, είστε δηλαδή μέλη της φυλής Nariticong, μια φυλή της Αμερικής, και προσπαθείτε να απαντήσετε στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την ηχώ. Χρησιμοποιείτε τον θρύλο της φυλής σας για να πείσετε τα παιδιά ότι η ηχώ που ακούνε, η φωνή του πνεύματος του μεγάλου αρχηγού που σκότωσε το totem του, δηλαδή το ιερό του σύμβολο.
  • Με βάση τα κείμενα που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά του θρύλου της ομάδας σας και τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσετε για να πείσετε τα παιδιά πως η δική σας ερμηνεία είναι έγκυρη. Ποια είναι τα πρόσωπα της ιστορίας και πως συνδέονται μεταξύ τους; Πως συνδέεται ο θρύλος με αυτά που παρατηρούν τα παιδιά;
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................

"The Spirit Lodge" ("Η Κατοικία του Πνεύματος")
Ο μεγάλος αρχηγός Quaquahela ζούσε ειρηνικά με το λαό του στις όχθες του ποταμού Styx, εκεί που ο ποταμός συναντούσε τα νερά της λίμνης. Οι ζωές τους ήταν γεμάτες ασχολίες και πλήρεις. Οι πολεμιστές κυνηγούσαν και ψάρευαν, οι γυναίκες μαγείρευαν και φρόντιζαν τους ηλικιωμένους και τα παιδιά, και όλοι ζούσαν ειρηνικά με το φυσικό περιβάλλον γύρω τους. Ο Quaquahela αποφάσισε μία μέρα να επισκεφθεί μια φυλή μακριά από το χωριό τους προς το νότο. Ξεκίνησε το ταξίδι του το σούρουπο, διέσχισε τη λίμνη κωπηλατώντας και, στη συνέχεια, προχώρησε περπατώντας προς την ενδοχώρα για να βρει το κατάλυμα ενός φίλου, όπου θα μπορούσε να διανυκτερεύσει πριν αρχίσει και πάλι το ταξίδι του. Είχε απομακρυνθεί μόλις λίγα μέτρα από τη λίμνη όταν άκουσε ένα τρομερό γρύλλισμα , και μια τεράστια αρκούδα πετάχτηκε ξαφνικά μέσα από τους θάμνους που είχε τριγύρω. Ο Quaquahela ήταν καλά οπλισμένος, αλλά η αρκούδα ήταν το ιερό του σύμβολο, και γι' αυτό του απαγορευόταν να σκοτώσει το πλάσμα. Έτσι άρχισε να τρέχει πίσω προς το κανό του, με την πρόθεση να αποδράσει. Αλλά η εξοργισμένη αρκούδα πετάχτηκε εμπρός και τον χτύπησε ρίχνοντάς τον στο έδαφος.

Απελπισμένος τώρα, ο Quaquahela πάλευε με την αρκούδα, χτυπώντας την επανειλημμένα με το ρόπαλό του, προσπαθώντας να την απομακρύνει. Αίμα κυλούσε στο έδαφος από τις πολλές πληγές, καθώς η αρκούδα πάλευε με τον μεγαλοδύναμο αρχηγό. Στο τέλος, ο αρχηγός έβγαλε το μαχαίρι του και μαχαίρωσε επανειλημμένα την αρκούδα γύρω από το κεφάλι και το λαιμό μέχρι που τον απελευθέρωσε. Η αρκούδα πριν απομακρυνθεί έβγαλε μια κραυγή που σου πάγωνε το αίμα. Ο Quaquahela σύρθηκε μακριά από την αρκούδα και κατέρρευσε στο έδαφος. Το σώμα του ήταν βαριά τραυματισμένο με φοβερές πληγές. Με μεγάλη προσπάθεια ανασηκώθηκε και κοίταξε προς τον εχθρό του, το ιερό του σύμβολο. Με έναν θρήνο μετάνοιας και απελπισίας, ο Quaquahela έγειρε το κεφάλι του στο έδαφος, καθώς υπέκυπτε στα τραύματά του. Μετά από λίγο πέθανε.

Ο φίλος του μεγάλου αρχηγού, που δε γνώριζε την πρόθεσή του, ώστε να τον συνοδέψει στο ταξίδι του, δεν ήξερε ότι κάτι είχε πάει στραβά μέχρι που ανακάλυψε μετά από δύο μέρες το σώμα της μεγάλης αρκούδας να κείτεται κοντά στη λίμνη. Το κανό του αρχηγού,που ήταν προσαραγμένο εκεί κοντά, το ματωμένο ρόπαλο του Quaquahela, η αρκούδα και το μαχαίρι μαρτυρούσαν μια φρικαλέα ιστορία. Δεν υπήρχε κανένα σημάδι από το σώμα του αρχηγού, αλλά τα αποτυπώματα λύκων υπαινίσσονταν ότι ο φίλος του είχε συρθεί μακριά από την τοπική αγέλη. Ο φίλος του Quaquahela κάλεσε περισσότερους πολεμιστές και έψαξαν για τα απομεινάρια του αρχηγού για πολλές μέρες, αλλά δεν βρέθηκαν ποτέ. Περίπου έναν μήνα αργότερα, τη νύχτα της πανσελήνου, η φατρία του Quaquahela είδε ένα παράξενο νέφος να τυλίγει την πλευρά ενός κοντινού λόφου όπως ο καπνός από τη φωτιά. Η ατμόσφαιρα ήταν καθαρή και η νύχτα φωτεινή σαν μέρα, παρόλ’ αυτά η περίεργη ομίχλη στερεοποιηθεί μπροστά στα μάτια τους και έμεινε, ακίνητη, σε μία συγκεκριμένη θέση, παρά τον ισχυρό άνεμο που άρχισε να φυσάει ξαφνικά και έκανε τα φύλλα των δέντρων να θροΐζουν. Η φατρία είχε σαστίσει από τη παράξενη οπτασία, και αναρωτήθηκαν γιατί είχε εμφανιστεί σε αυτούς. Εκείνο το βράδυ, ο μεγάλος αρχηγός Quaquahela εμφανίστηκε σε ένα όραμα στον θεραπευτή του. "Εγώ είμαι" , είπε στον άνδρα, "αυτός που έχει εμφανιστεί στην ομίχλη στην πλαγιά. Έχω σκότωσε τη μεγάλη αρκούδα που μου πήρε τη ζωή, και έτσι είμαι για πάντα εξόριστος από το βασίλειο των πνευμάτων. Αντί να περιφέρομαι στη γη, έχω αποφασίσει να μείνω κοντά στα μέλη της φυλής μου, και έτσι το πνεύμα μου θα κατοικεί στην πλαγιά του τόπου που είδατε απόψε." Ο μεγάλος αρχηγός υποσχέθηκε στον θεραπευτή ότι θα συνοδεύει τον λαό του σε όλες τις αποστολές τους, διαβεβαιώνοντας την ασφαλή τους έξοδο και επιστροφή. Αν ποτέ αμφέβαλαν για την παρουσία του, το μόνο που είχαν να κάνουν ήταν να κοιτάξουν προς το λόφο. Η ομίχλη που συγκεντρώθηκε σε εκείνο το μέρος ήταν ο καπνός από το κατάλυμα του πνεύματος που ανέβαινε προς τις κορυφές των δέντρων. Έτσι θα καθησυχάζονταν από το πνεύμα του που αιώνια θα έμενε μαζί τους. Και εαν ποτέ τον καλούσαν, αυτός θα τους απαντούσε.

Το επόμενο πρωί ο θεραπευτής μετέφερε τα λόγια από το πνεύμα του αρχηγού στα μέλη της φυλής. Ήταν πολύ χαρούμενοι, γνωρίζοντας ότι ο αγαπημένος τους Quaquahelm ήταν ακόμη ανάμεσά τους. Πολλοί ήταν οι άνθρωποι που κραύγασαν και φώναξαν προς την πλαγιά που κατοικούσε το πνεύμα του, και πάντα μια απάντηση αντηχούσε πίσω σε αυτούς. Έτσι, επιβεβαιώθηκε το όραμα του θεραπευτή. Ακόμα και σήμερα, μπορεί κάποιος να δει αυτόν τον ομιχλώδη καπνό, που περικυκλώνει το μέρος που κατοικεί το πνεύμα του Quaquahelm, να υψώνεται πάνω από την πλαγιά όταν έχει υγρασία, και όποιος καλεί φιλικά τον μεγάλο αρχηγό θα ακούσει τη φωνή του να αντηχεί προς απάντησή του.



υλικό για την ομάδα των ΑζτέκωνThis is a featured page

Ανήκετε στην 5η ομάδα, είστε δηλαδή Αζτέκοι, μια φυλή της Αμερικής, και προσπαθείτε να απαντήσετε στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την ηχώ. Χρησιμοποιείτε τον θρύλο της φυλής σας για να πείσετε τα παιδιά ότι η φωνή που ακούνε είναι η Ηχώ(Echo), η θεά του Αέρα.
  • Με βάση τα κείμενα και τα videos που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά του θρύλου της ομάδας σας και τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσετε για να πείσετε τα παιδιά πως η δική σας ερμηνεία είναι έγκυρη. Ποια είναι τα πρόσωπα της ιστορίας και πως συνδέονται μεταξύ τους; Πως συνδέεται ο θρύλος με αυτά που παρατηρούν τα παιδιά;
..........................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................

θρύλος των Αζτέκων

Η Ηχώ σε κάποιους πολιτισμούς φαίνεται να συνδέεται με τον άνεμο. Σε έναν αρχαίο θρύλο του Μεξικού εμφανίζεται ως η Θεά των Ανέμων.


"The Legend of Trae" (Ο Θρύλος του Αέρα)

Η ανάσα της Ηχούς, ήταν τόσο ισχυρή που θα μπορούσε να ισοπεδώσει ένα ολόκληρο χωριό με μια αναπνοή, αλλά η Ηχώ δεν ήταν έτσι. Ταξίδευε δίνοντας δροσερά αεράκια, όπου ήταν απαραίτητο. Ήταν ιδιαίτερα επιθυμητή μία ζεστή καλοκαιρινή ημέρα. Ανάλαφρη και με ευγενική καρδιά, πάντα φορούσε ένα χαμόγελο σε όποιον μιλούσε. Παντρεύτηκε τον Syrus, το θεό της βροντής, αλλά εξορίστηκαν από την Ultima πριν αποκτήσουν παιδιά. Μαζί, η Ηχώ και ο Syrus, μπορούσαν να δημιουργήσουν τεράστιες καταιγίδες, τυφώνες και ανεμοστρόβιλους, πράγμα που έκαναν μόνο σε μη κατοικημένες περιοχές.




υλικό για την ομάδα των ΜάγιαThis is a featured page


Ανήκετε στην 6η ομάδα, είστε δηλαδή Μάγια, μια φυλή της Αμερικής, και προσπαθείτε να απαντήσετε στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την ηχώ. Χρησιμοποιείτε τα βιώματα από την πυραμίδα του Κουκουλκάν και τους θρύλους της φυλής σας για να δώσετε τη δική σας ερμηνεία για τον ήχο που ακούει η παρέα.

  • Με βάση τα κείμενα και τα videos που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά των θρύλων της ομάδας σας και τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσετε για να πείσετε τα παιδιά πως η δική σας ερμηνεία είναι έγκυρη. Τι είναι ο ήχος που ακούγεται από την πυραμίδα Κουκουλκάν; Πως συνδέονται ο θρύλοι με αυτά που παρατηρούν τα παιδιά;
..................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................

θρύλοι των Μάγια
Σύμφωνα με κάποιους θρύλους των Ινδιάνων Μάγια, η ηχώ που επιστρέφει από την πυραμίδα του Κουκουλκάν, ένα "εε-οοο" που αργοσβήνει, αναπαράγει το κλάμα ενός ζώου ή τον σπαραγμό των θυσιαζόμενων. Κάποιοι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι Μάγια ερμήνευαν την ηχώ αυτή ως το κελάηδισμα του Μεξικάνικου πουλιού κουετζάλ, ένα ιερό ζώο για τον πολιτισμό τους. Σύμφωνα με μια άλλη παραδοχή, οι Μάγια είχαν συνδέσει την ηχώ, που μοιάζει με τον ήχο των σταγόνων της βροχής όταν πέφτουν μέσα σε ένα κουβά νερού, με το Θεό της Βροχής, θεότητα που έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στον πολιτισμό τον Μάγια.

Περίεργες αντηχήσεις στις πυραμίδες των Μάγια
Στην πυραμίδα του Kukulkan στο Chichen Itza, Μέξικο, ίσως την πιο φωτογραφημένη πυραμίδα του Μεξικό, τα παλαμάκια προκαλούν μια σειρά τσιριχτών αντηχήσεων στα σκαλοπάτια. Παράδοξο είναι ότι η αντήχηση μοιάζει με την φωνή του ιερού πτηνού των Μάγιας, Quetzal. Το θαυμάσιο πουλί που τώρα βρίσκεται στο χείλος της εξαφάνισης του είδους του, επί χιλιάδες χρόνια αντιπροσώπευε το «πνεύμα των Μάγια».


υλικό για την ομάδα των επιστημόνωνThis is a featured page


Ανήκετε στην 7η ομάδα, είστε δηλαδή οι επιστήμονες, και προσπαθείτε να απαντήσετε στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την ηχώ. Χρησιμοποιείτε τα επιστημονικά δεδομένα και τα αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών για να εξηγήσετε πως η ηχώ είναι ένα φυσικό φαινόμενο.

  • Με βάση τα κείμενα, τα videos και τα λογισμικά που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά του ρόλου της ομάδα σας. Πώς θα αποδείξετε ότι η ηχώ είναι ένα φυσικό φαινόμενο και ότι κάποιο πνεύμα, πρόσωπο ή ζώο; Πως συνδέεται η επιστημονική ερμηνεία της ηχούς με αυτά που παρατηρούν τα παιδιά;
.................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................

Ήχος-ηχητικά κύματα
Ήχος ονομάζεται καθετί που συλλαμβάνεται από το αισθητήριο όργανο της ακοής, το αυτί μας. Ο ήχος γενικά είναι αποτέλεσμα παλμικών κινήσεων. Επομένως, για να παραχθεί ήχος, θα πρέπει να μπει ένα σώμα σε παλμική κίνηση. Τα περισσότερα σώματα είναι δυνατό να παραγάγουν ήχους και τα ονομάζουμε ηχογόνα ή ηχητικές πηγές. Από αυτές τις ταλαντώσεις-δονήσεις των ηχητικών πηγών, παράγονται ηχητικά κύματα. Τα ηχητικά κύματα δε διακρίνονται, είναι αόρατα, σε αντίθεση με του νερού, που είναι ορατά.
Ηχώ- ανάκλαση
Αναφέραμε προηγουμένως ότι ο ήχος είναι κύμα. Σαν κύμα που είναι έχει μια ιδιότητα που θυμίζει λίγο μπαλάκι του πιγκ-πογκ. Έτσι, όταν τα ηχητικά κύματα στην πορεία τους συναντήσουν κανένα εμπόδιο, αναγκάζονται να γυρίσουν πίσω. Το φαινόμενο αυτό λέγεται ανάκλαση. Την ιδιότητα αυτή του ήχου λίγο πολύ όλοι μας την έχουμε αντιληφθεί, όταν φωνάζοντας σε κάποια ρεματιά ακούσαμε με έκπληξη τον βράχο που ήταν απέναντί μας να μας επαναλαμβάνει σαν μαγνητόφωνο.
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό σαν ηχώ. Εδώ ο βράχος θυμίζει τη λειτουργία του καθρέφτη: το φως πέφτει πάνω στην επιφάνεια από το γυαλί και επιστρέφει στα μάτια αυτού που κοιτά τον καθρέφτη.

Αν το εμπόδιο βρίσκεται σε απόσταση μεγαλύτερη από 17 μέτρα, έχουμε το φαινόμενο της ηχούς, κατά το οποίο αν βρισκόμαστε σ' αυτήν την απόσταση από κάποιο εμπόδιο και φωνάξουμε, τότε ακούμε τη φωνή μας να επαναλαμβάνεται. Εάν υπάρχουν πολλά τέτοια εμπόδια τριγύρω, τότε ακούμε τη φωνή μας να επαναλαμβάνεται περισσότερες από μια φορές. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται πολλαπλή ηχώ. Αν όμως το εμπόδιο βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη από 17 μέτρα, τότε ο ήχος απλώς δυναμώνει. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται αντήχηση και στηρίζεται στο ότι τα ηχητικά κύματα ανακλώνται και επιστρέφουν ενισχυμένα, όταν συναντήσουν ένα πολύ κοντινό εμπόδιο.

Η ιδιότητα του ήχου να ανακλάται, λαμβάνεται σοβαρά υπ' όψη στην κατασκευή θεάτρων, αιθουσών διαλέξεων, συναυλιών κλπ. για την καλύτερη ακουστική τους. Μπορούμε να διαπιστώνουμε ότι η τεχνολογία έχει αξιοποιήσει με ποικίλους τρόπους την ιδιότητα του ήχου να ανακλάται, όπως στα υπερηχογραφήματα και στις συσκευές σόναρ.

Λογισμικό για τα κύματα
http://phet.colorado.edu/simulations/sims.php?sim=Wave_Interference
Εδώ μπορείτε να πειραματιστείτε και να κατανοήσετε τα ηχητικά κύματα μέσα από τη συσχέτισή τους με τα κύματα νερού και φωτός και εάν επιθυμείτε να τα χρησιμοποιήσετε για να πείσετε τις άλλες ομάδες για την ερμηνεία σας. Το λογισμικό δίνει τη δυνατότητα να προσθέτετε εμπόδια, να ρυθμίζετε την κλίση και την απόστασή τους από την πηγή καθώς και να αλλάζετε τη συχνότητα και την ισχύ των κυμάτων.

Πείραμα: Αποδείξτε ότι ο ήχος ανακλάται.
Υλικά: Δύο χαρτονένιοι κύλινδροι, ένα βιβλίο με γυαλιστερό εξώφυλλο ή ένα τζάμι, ένα ρολόι, βαμβάκι και ένα κομμάτι φελιζόλ.

Υλικό για την ομάδα των Επιστημόνων - ο χώρος εργασιών

Εκτέλεση: Τοποθετούμε το ρολόι, τους κυλίνδρους και το τζάμι όπως δείχνει το σχήμα. Ανάμεσα στους δύο κυλίνδρους παρεμβάλουμε χώρισμα από φελιζόλ, ώστε να εμποδίζεται να φθάνει ο ήχος απ' ευθείας στα αυτιά μας. Στη συνέχεια τοποθετούμε το αυτί μας στην έξοδο του δεύτερου κυλίνδρου και ακούμε πεντακάθαρα το τικ-τακ του ρολογιού. Μάλιστα την καλύτερη απόδοση θα έχουμε όταν οι γωνίες που σχηματίζουν οι κύλινδροι με την επιφάνεια του βιβλίου είναι ίσες. Πρέπει να σημειωθεί ότι το ρολόι πρέπει να τοποθετηθεί πάνω σε βαμβάκι, για να απορροφάται ο ήχος και να μην διαδίδεται μέσω στερεού τραπεζιού.

Συμπεραίνουμε: Ο ήχoς ανακλάται όταν πέφτει σε κάποια επιφάνεια. Μάλιστα η γωνία πτώσης και η γωνία ανάκλασης είναι ίσες.

Παρατήρηση: Στο ίδιο συμπέρασμα μας οδηγεί με απλούστερο τρόπο το φαινόμενο της ηχoύς
«Το φαινόμενο της πυραμίδας του Κουκουλκάν, μπορεί να εξηγηθεί σαν περιοδικές αντηχήσεις από τα σκαλοπάτια.»




υλικό για την ομάδα των παιδιώνThis is a featured page

Ανήκετε στην 8η ομάδα, είστε δηλαδή τα παιδιά, και προσπαθείτε να καταλάβετε τι είναι η ηχώ. Προκειμένου να το πετύχετε αυτό θέτετε διαρκώς ερωτήσεις στους ανθρώπους των άλλων ομάδων. Στο τέλος πρέπει να αξιολογήσετε όσα ακούσατε και να αποφασίσετε ποια ερμηνεία θα δεχθείτε ως απάντηση στο αρχικό σας ερώτημα.

  • Με βάση τις εικόνες και τα videos που σας δίνονται για μελέτη, τις πληροφορίες που εσείς μπορεί να έχετε συλλέξει, αλλά και τους δικούς σας αυτοσχεδιασμούς, αποδώστε μέσα σε λίγες γραμμές τα βασικά χαρακτηριστικά του ρόλου της ομάδα σας. Τι ερωτήσεις θα κάνετε; Ποιο θα είναι το κριτήριο για να καταλήξετε σε μία ερμηνεία που απαντά στην περιέργειά σας πιο πειστικά; Πως θα αποφασίσει η ομάδα σας ποια ερμηνεία θα επιλέξετε;
................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................

http://www.acoustics.salford.ac.uk/schools/lesson3/lesson1p3.htm



Υλικό για την ομάδα των Παιδιών - ο χώρος εργασιών παιχνίδι ρόλων για την ηχώ - atlaswiki παιχνίδι ρόλων για την ηχώ - atlaswiki


μια διδακτική πρόταση από
την Παπαοικονόμου Βασιλική και τη Σκουφάλου Αγγελική

More pages