συζήτηση με αφορμή άρθρα για εξαφανίσεις ειδών

συζήτηση με αφορμή άρθρα για εξαφανίσεις ειδών - atlaswiki συζήτηση με αφορμή άρθρα για εξαφανίσεις ειδών - atlaswiki
οδηγίες για τη διδασκαλία

Δίνουμε στους μαθητές δύο άρθρα συνοδευόμενα από ένα φύλλο εργασίας ως αφορμή συζήτησης μέσα στην τάξη. Συνήθως τα πρώτα πέντε δέκα λεπτά ο εκπαιδευτικός μοιράζει με τυχαίο τρόπο τα άρθρα αυτά στους μαθητές για να τα διαβάσουν στην τάξη. Η ανάγνωση αυτή των άρθρων στην τάξη αρχικά δημιουργεί κάποια πρώτα σχόλια των μαθητών και πιθανόν και κάποιες απορίες. Στο υπόλοιπο του χρόνου που απομένει δημιουργούνται οι ομάδες και σε κάθε ομάδα δίνονται τα άρθρα με το συνοδευόμενο φύλλο εργασίας το οποίο αποτελεί το διδακτικό υλικό που τους καθοδηγεί. Αφού οι μαθητές δουλέψουν σε ομάδες στη συνέχεια γίνεται συζήτηση στην τάξη όπου η κάθε ομάδα παρουσιάζει τις απόψεις της.


διδακτικό υλικό


Το τελευταίο δελφίνι του ποταμού Γιανγκτσέ

Υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι το μοναδικό είδος ποταμίσιου δελφινιού (με τα χαρακτηριστικά μικροσκοπικά μάτια και το μακρύ ρύγχος), που ζει εδώ και 20.000 χρόνια στον ποταμό Γιανκτσέ της Κίνας, μπορεί και να έχει εξαφανιστεί. Το «Μακρύ ποτάμι», όπως αλλιώς αποκαλούν το ποτάμι οι Κινέζοι, είναι ο μεγαλύτερος ποταμός στην Ασία και ο τρίτος μεγλύτερος στον κόσμο, μετά τον Αμαζόνιο και το Νείλο. Το ποτάμι έχει μήκος 6.380 χλμ. και διασχίζει εκατοντάδες πόλεις. Σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες –διάρκειας μόλις 6 εβδομάδων και περιορισμένες σε έκταση–, που διεξήχθησαν το 2008, το δελφίνι μπαϊτζί, όπως το αποκαλούν οι ντόπιοι, δεν εντοπίστηκε. Στην παγκόσμια «κόκκινη λίστα» για τα απειλούμενα είδη, το ποταμίσιο δελφίνι του Γιανγκτσέ (Lipotes vexillifer) καταγράφεται ως είδος που διατρέχει υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης, αλλά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί επισήμως εξαφανισμένο εάν δεν περάσουν 50 χρόνια χωρίς να διαπιστωθεί η ύπαρξή του· η τελευταία αναφορά για εντοπισμό του ποταμίσιου δελφινιού ήταν το 2004.



Μαζικές εξαφανίσεις στον πλανήτη μας

Από το σύνολο των ειδών που έχουν υπάρξει από την πρώτη εμφάνιση της ζωής στη Γη –περίπου πριν από 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια–, το 99% έχει εξαφανιστεί. Περίπου 2.500 οικογένειες ζώων, με μέσο όρο μακροβιότητας κάτι λιγότερο από 75 εκατ. χρόνια, έχουν αφήσει απολιθωμένα σκελετικά στοιχεία. Οι περισσότερες έχουν χαθεί χωρίς να αφήσουν απογόνους.
Έντονη εξελικτική δραστηριότητα ακολούθησε τις περιόδους των εξαφανίσεων. Οι δύο μεγαλύτερες αλλαγές του βιολογικού κόσμου συνέβησαν στο τέλος του Περμίου (πριν από 250 εκατ. χρόνια) και στο τέλος του Κρητιδικού (πριν από 65 εκατ. χρόνια). Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι βάσει της πρώτης διακρίνεται ο Παλαιοζωικός από το Μεσοζωικό αιώνα και βάσει της δεύτερης ο Μεσοζωικός από τον Καινοζωικό. Στην ιστορία της Γης, πέντε μαζικές εξαφανίσεις ξεχωρίζουν.
Ποια είναι, όμως, η κύρια αιτία των εξαφανίσεων; Αποτελούν οι μαζικές εξαφανίσεις ένα φυσικό φαινόμενο της εξελικτικής πορείας ή είναι συνέπεια των περιβαλλοντικών αλλαγών, που σχετίζονται με μετατροπές στο φυσικό και βιολογικό περιβάλλον; Οι περισσότερες από τις υποθέσεις που κατά καιρούς προσπάθησαν να εξηγήσουν τις μαζικές εξαφανίσεις, δεν αφορούν και δεν μπορούν να καλύψουν –παρόλο που έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες– όλες τις περιπτώσεις, αλλά ανταποκρίνονται, κάθε φορά, στις συνθήκες εξαφάνισης ενός μόνο είδους. Επίσης, δεν είναι βέβαιο εάν ήταν ένα το γεγονός που προκάλεσε την κατάσταση ή ο συνδυασμός πολλών διαφορετικών γεγονότων.
Η πιο πειστική υπόθεση για τις μαζικές εξαφανίσεις αφορά στις απότομες αλλαγές του κλίματος, καθώς η κατανομή των κλιματικών ζωνών επηρεάζει άμεσα τη φυσιολογία και τη γεωγραφική εξάπλωση των οργανισμών. Οι κλιματικές αλλαγές συμβάλλουν στην εξαφάνιση ειδών, αφενός με την καταστροφή που προκαλούν στις τοπικές οικολογικές φωλιές και αφετέρου με την επίδραση που ασκούν στις μεταναστεύσεις. Χαρακτηριστική είναι η εξελικτική πορεία των αμμωνιτών, οι οποίοι έφτασαν δύο φορές κοντά στην εξάλειψη πριν από την τελική εξαφάνισή τους στο ανώτερο Κρητιδικό πριν από 65 εκατ. χρόνια, και των δεινοσαύρων, αυτών των τεράστιων ερπετών που εξαφανίστηκαν και αυτά πριν από 65 εκατ. χρόνια.
Η εξαφάνιση πολλών από τα μεγάλα θηλαστικά του Πλειστόκαινου οφείλεται στην απότομη αλλαγή του κλίματος, από ξηρό και χαμηλών θερμοκρασιών σε θερμό και υγρό, σε πολλές περιοχές του κόσμου. Τα μεγάλα θηλαστικά λέγεται, επίσης, ότι οδηγήθηκαν στην εξαφάνιση και από τον πρωτόγονο άνθρωπο, ο οποίος χρησιμοποιούσε ως όπλο του τη φωτιά.


Φύλλο εργασίας

· Ποιοι κίνδυνοι απειλούσαν αυτά τα ζώα που εξαφανίστηκαν;……………………………………..
· Ποιοι ήταν οι πιθανοί λόγοι για τους οποίους εξαφανίστηκαν; ……………….………………………………………
· Τι θα συνέβαινε εάν δεν είχαν εξαφανιστεί;………………………………………..
· Συζητήστε όλοι μαζί.
· Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην εξαφάνιση οργανισμών (δεινόσαυροι, μαμούθ, κ.ά.) σε παλαιότερες γεωλογικές περιόδους και στην εξαφάνιση ειδών σήμερα (δελφίνι); ………………………………………………………….
· Γιατί ο άνθρωπος δεν απέτρεψε την εξαφάνιση του δελφινιού του ποταμού Γιανγκτσέ; …………………………………………
· Μπορεί να διορθωθεί το λάθος αυτό και πώς; ……………………………………………………………………………………
· Τι νιώσατε διαβάζοντας το κείμενο για την εξαφάνιση του δελφινιού του ποταμού Γιανκτσέ; ……………………………………
· Καταγράψτε οργανισμούς που απειλούνται με εξαφάνιση στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο πλανήτη……………………


στάσεις και δεξιότητες που καλλιεργούνται

Η δραστηριότητα αυτή καλλιεργεί στους μαθητές μια σειρά από στάσεις που αφορούν τη ζωή τους ως πολίτες. Διότι ο επιστημονικός αλφαβητισμός αφορά την ικανότητα του κάθε πολίτη, όταν διαβάζει ένα άρθρο σαν τα παραπάνω που αφορούν θέματα φυσικών επιστημών, να το κατανοεί και να μπορεί να το σχολιάσει και να χρησιμοποιήσει λειτουργικά την πληροφορία που το άρθρο αυτό μεταφέρει. Γενικά, τα άρθρα από την επικαιρότητα μπορούν να αποτελέσουν υλικό αφετηρίας πχ και για το σχεδιασμό μιας αντιπαράθεσης επιχειρημάτων ή ενός παιχνιδιού ρόλων, μέθοδοι που επίσης συμβάλλουν στην εκπαίδευση του πολίτη.


διαφορετικές θεματικές περιοχές που εμπλέκονται

Μέσα από την κουβέντα πάνω σε άρθρα της επικαιρότητας τους δίνεται η δυνατότητα όχι μόνο να γνωρίσουν τα αντίστοιχα θέματα των φυσικών επιστημών αλλά ταυτόχρονα να προβληματιστούν πάνω στις κοινωνικές προεκτάσεις των εφαρμογών και των εξελίξεων τους. Καταλαβαίνουμε δηλαδή ότι εμπλέκονται οι θεματικές περιοχές των κοινωνικών και των φυσικών επιστημών.


χάρτης εννοιών

συζήτηση με αφορμή άρθρα για εξαφανίσεις ειδών - atlaswiki



μια διδακτική πρόταση από τη Σαχανίδου Σόνια

More pages