συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας


συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswikiσυζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswikiσυζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki


δραστηριότητα

Στην παρούσα δραστηριότητα τα άτομα χωρίζονται σε ομάδες προκειμένου να επιδοθούν στην ανάγνωση, ανάλυση και σχολιασμό άρθρων από τη τρέχουσα επικαιρότητα. Θα δοθούν δύο άρθρα σε κάθε ομάδα, το ένα με θέμα τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και το άλλο με θέμα τις μη ανανεώσιμες πηγές. Συνεπώς τα παιδιά θα έρθουν σε μια πρώτη επαφή τόσο με τις ήπιες μορφές ενέργειας όσο και με τις συμβατικές, θα τις μελετήσουν και θα κατανοήσουν τη λειτουργία της καθεμιάς από αυτές.
Οι ομάδες μπορούν, μετά την ανάλυση του άρθρου που τους έτυχε, να ανταλλάξουν τα άρθρα μεταξύ τους, ώστε να έρθουν σε επαφή και με άλλες θέσεις και να έχουν μια πιο ολοκληρωμένη άποψη για το θέμα.


χρονική διάρκεια

Η δραστηριότητα αυτή θα διαρκέσει περίπου δύο διδακτικές ώρες. Κατά την πρώτη ώρα θα γίνει ανάγνωση, κατανόηση και προφορική ανάλυση μεταξύ των μαθητών, ενώ στη δεύτερη ώρα οι μαθητές θα επιδοθούν στην γραπτή ανάπτυξη των όσων έχουν καταλάβει και διαπιστώσει από το κείμενο που τους δόθηκε.


διδακτικό υλικό

Φύλλο εργασίας

Διαβάστε τα άρθρα που έχετε μπροστά σας. Συζητήστε με την ομάδα σας τη χρήση των διαφόρων πηγών ενέργειας που αναφέρονται στα άρθρα, τις επιπτώσεις τους ως πηγές ενέργειας, καθώς και τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της καθεμιάς.
Εκφράστε την άποψή σας σχετικά με το αν είσαστε υπέρ της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή υπέρ της χρήσης των συμβατικών μορφών ενέργειας. Αιτιολογήστε την άποψή σας σε μια παράγραφο 80 - 100 λέξεων.


Υλικό για τους μαθητές

Μορφές ενέργειας (άρθρο 1)

συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki

Πετρέλαιο: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 36%
Αποθέματα: για μερικές δεκάδες χρόνια.
Πλεονεκτήματα: μεγάλη ενεργειακή αξία, εύκολη μεταφορά και αποθήκευση.
Μειονεκτήματα: ρύπανση της ατμόσφαιρας κατά την καύση, ρύπανση από ατυχήματα κατά τη μεταφορά.

Πυρηνική ενέργεια: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 5%
Αποθέματα: για μερικές εκατοντάδες χρόνια.
Πλεονεκτήματα: δε ρυπαίνει την ατμόσφαιρα.
Μειονεκτήματα: επικίνδυνα ραδιενεργά απόβλητα, κίνδυνος σε περίπτωση ατυχήματος.

Ορυκτοί άνθρακες: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 30%
Αποθέματα: για μερικές εκατοντάδες χρόνια.
Πλεονεκτήματα: μεγάλη ενεργειακή αξία, μεγάλη διάρκεια αποθεμάτων.
Μειονεκτήματα: μεγάλη ρύπανση της ατμόσφαιρας κατά την καύση.

Φυσικό αέριο: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 18%
Αποθέματα: για μερικές δεκάδες χρόνια.
Πλεονεκτήματα: μικρότερη ρύπανση της ατμόσφαιρας σε σύγκριση με τους ορυκτούς άνθρακες και το πετρέλαιο. Μειονεκτήματα: ρύπανση της ατμόσφαιρας με διοξείδιο του άνθρακα και άλλους ρύπους.

Άνεμος: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 1%
Αποθέματα: ανεξάντλητα, ωστόσο όχι πάντα διαθέσιμα.
Πλεονεκτήματα: ανανεώσιμη πηγή ενέργειας που δεν προκαλεί καμία ρύπανση.
Μειονεκτήματα: απαιτείται πολύ δαπανηρός εξοπλισμός για την αξιοποίησή της, δεν είναι σταθερά διαθέσιμη.

Ήλιος: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 1%
Αποθέματα: ανεξάντλητα
Πλεονεκτήματα: ανεξάντλητη πηγή ενέργειας, που δεν προκαλεί καμία ρύπανση.
Μειονεκτήματα: απαιτείται πολύ δαπανηρός εξοπλισμός για την αξιοποίησή της, δεν είναι πάντοτε διαθέσιμη, έχει μικρή σχετικά απόδοση.

Νερό: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 7%
Αποθέματα: ανεξάντλητα.
Πλεονεκτήματα: ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, που δεν προκαλεί καθόλου ρύπανση.
Μειονεκτήματα: δεν είναι παντού διαθέσιμη, η αξιοποίησή της προκαλεί σημαντικές αλλοιώσεις στο βιότοπο της περιοχής.

Βιομάζα: Παγκόσμια ενεργειακή συμμετοχή: 2%
Αποθέματα: ανεξάντλητα, αν το ποσοστό παγκόσμιας συμμετοχής δεν αλλάξει σημαντικά.
Πλεονεκτήματα: ανανεώσιμη, ανεξάντλητη πηγή ενέργειας.
Μειονεκτήματα: ρύπανση της ατμόσφαιρας κατά την καύση.


συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswikiσυζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswikiσυζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki


Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (άρθρο 2)

Η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όπως η ηλιακή, αιολική, γεωθερμική και ενέργεια βιομάζας έχουν τη μικρότερη επίδραση στο περιβάλλον. Αυτές οι "φιλικές προς το περιβάλλον" πηγές ενέργειας δίνουν στον καταναλωτή ένα εναλλακτικό τρόπο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αυτόν με τη χρήση άνθρακα, πυρηνικής ενέργειας, φυσικού αερίου, πετρελαίου και μεγάλων υδροηλεκτρικών μονάδων. Σήμερα οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος που λειτουργούν με άνθρακα παράγουν το μεγαλύτερο ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο. Όμως αυτή η φτηνή μέθοδος προκαλεί τη μεγαλύτερη καταστροφή στο περιβάλλον με την εκπομπή τοξικών αερίων. Αυτά τα τοξικά αέρια, διοξείδιο του θείου και οξείδια του αζώτου, σε συνδυασμό με το νερό της βροχής δημιουργούν την όξινη βροχή και συμβάλλουν στη αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη.

Ηλιακή ενέργεια
Ο ήλιος εκπέμπει τεράστια ποσότητα ενέργειας ημερησίως. Η ηλιακή ακτινοβολία αξιοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρισμού με δύο τρόπους. Θερμικές και φωτοβολταϊκές εφαρμογές. Η πρώτη είναι η συλλογή της ηλιακής ενέργειας για να παραχθεί θερμότητα, κυρίως για τη θέρμανση του νερού και τη μετατροπή του σε ατμό για την κίνηση τουρμπίνων. Στη δεύτερη εφαρμογή τα φωτοβολταϊκά συστήματα μετατρέπουν το φως του ήλιου σε ηλεκτρισμό με τη χρήση φωτοβολταϊκών κυψελών ή συστοιχιών. Αυτή η τεχνολογία που εμφανίστηκε στις αρχές του 1970 στα διαστημικά προγράμματα των ΗΠΑ έχει μειώσει το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού με αυτόν τον τρόπο από $300 σε $4 το Watt. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα χρησιμοποιούνται κυρίως σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές όπου η σύνδεση με το δίκτυο είναι πολύ ακριβή. Αν και όλη η γη δέχεται την ηλιακή ακτινοβολία, η ποσότητά της εξαρτάται κυρίως από τη γεωγραφική θέση, την ημέρα, την εποχή και τη νεφοκάλυψη. Η έρημος δέχεται περίπου το διπλάσιο ποσό ηλιακής ενέργειας από άλλες περιοχές.

Αιολική ενέργεια
Αυτή η μορφή καθαρής ενέργειας που δεν μολύνει το περιβάλλον παράγεται με τη χρήση τουρμπίνων ή ανεμογεννητριών για την παραγωγή ηλεκτρισμού .Οι ΗΠΑ σήμερα έχουν εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρισμού με ανεμογεννήτριες δυναμικότητας 1600 Mw, οι οποίες παράγουν 3 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες ηλεκτρικού ρεύματος κάθε χρόνο. Η αιολική ενέργεια τροφοδοτεί με ηλεκτρικό ρεύμα τους κατοίκους της Καλιφόρνιας με εκατομμύρια κιλοβατώρες κάθε χρόνο. Η μεγαλύτερη ανεμογεννήτρια στο Μίσιγκαν, που αποτελείται από φτερωτές, γρανάζια και μία γεννήτρια εξοικονομεί 600 τόνους άνθρακα το χρόνο.

Γεωθερμική ενέργεια
Βαθιά κάτω από την επιφάνεια της γης το θερμό μάγμα ζεσταίνει το νερό και ο ατμός που παράγεται χρησιμοποιείται για να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα. Οι γεωθερμικές πηγές διαφέρουν στη θερμοκρασία. Πηγές χαμηλής ή μέτριας θερμοκρασίας (50ο - 150οC) χρησιμοποιούνται για να παρέχουν άμεσα θερμότητα στα σπίτια και στις βιομηχανίες, ενώ οι υψηλής θερμοκρασίας (πάνω από 150οC) γεωθερμικές πηγές χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Οι γεωθερμικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος είναι πολύ οικονομικές και έχουν πολύ μικρή αρνητική επίδραση στο περιβάλλον καθώς παράγουν μόνο το 1/6 του διοξειδίου του άνθρακα από ότι θα παρήγαγε μια μονάδα που λειτουργεί με φυσικό αέριο. Το κόστος της γεωθερμικής ενέργειας ποικίλει. Μπορεί να είναι από $ 0,015 μέχρι $ 0.35 ανά κιλοβατώρα.

Βιομάζα
Οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος που λειτουργούν με βιομάζα καίνε ξύλο και αγροτικά ή κτηνοτροφικά απόβλητα για να παράγουν ενέργεια. Η βιομάζα, η οποία είναι καθαρή και ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, αξιοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρισμού με δύο τρόπους. Σύμφωνα με τον ένα τρόπο η στερεή βιομάζα καίγεται σε έναν καυστήρα για τη θέρμανση νερού και ο ατμός που παράγεται χρησιμοποιείται για να θέσει σε λειτουργία μια γεννήτρια που παράγει ηλεκτρισμό. Σύμφωνα με το δεύτερο τρόπο τα αέρια που δημιουργούνται από τη βιομάζα χρησιμοποιούνται για καύση και παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Στις ΗΠΑ η βιομάζα αποδίδει 7500 Mw ηλεκτρικού ρεύματος - ποσότητα αρκετή για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες εκατομμυρίων νοικοκυριών. Σήμερα οι διάφορες μορφές ενέργειας βιομάζας αντιστοιχούν στο 4% της συνολικής ενέργειας που καταναλώνεται στις ΗΠΑ και το 45% των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Μικρές υδροηλεκτρικές μονάδες
Η μετατροπή της ενέργειας των υδατοπτώσεων με τη χρήση υδραυλικών τουρμπίνων παράγει την υδροηλεκτρική ενέργεια. Η υδροηλεκτρική ενέργεια ταξινομείται σε μεγάλης και μικρής κλίμακας. Η μικρή κλίμακας υδροηλεκτρική ενέργεια διαφέρει σημαντικά από τη μεγάλης κλίμακας σε ότι αφορά τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι μεγάλης κλίμακας υδροηλεκτρικές μονάδες απαιτούν τη δημιουργία φραγμάτων και τεράστιων δεξαμενών με σημαντικές επιπτώσεις στο άμεσο περιβάλλον. Η κατασκευή φραγμάτων για τη συγκέντρωση νερού περιορίζει τη μετακίνηση των ψαριών, της άγριας ζωής και επηρεάζει ολόκληρο το οικοσύστημα. Τα μικρής κλίμακας συστήματα τοποθετούνται δίπλα σε ποτάμια και κανάλια και έχουν λιγότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον οικοσύστημα. Υδροηλεκτρικές μονάδες λιγότερες των 30 Mw σε μέγεθος χαρακτηρίζονται μικρής κλίμακας και θεωρούνται ανανεώσιμες πηγές. Το γρήγορα κινούμενο νερό οδηγείται μέσα από τούνελ να περιστρέψει τουρμπίνες, δημιουργώντας έτσι μηχανική ενέργεια. Μια γεννήτρια μετατρέπει αυτή την ενέργεια σε ηλεκτρική. Διαφορετικά από ότι συμβαίνει με τα ορυκτά καύσιμα, το νερό δεν αχρηστεύεται κατά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλους σκοπούς.

συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (άρθρο 3)

Οι ανανεώσιμες μορφές ενέργειας (ΑΠΕ) ή ήπιες μορφές ενέργειας , ή νέες πηγές ενέργειας, ή πράσινη ενέργεια είναι μορφές εκμεταλλεύσιμης ενέργειας που προέρχονται από διάφορες φυσικές διαδικασίες, όπως ο άνεμος, η γεωθερμία, η κυκλοφορία του νερού και άλλες. Ο όρος «ήπιες» αναφέρεται σε δυο βασικά χαρακτηριστικά τους. Καταρχάς, για την εκμετάλλευσή τους δεν απαιτείται κάποια ενεργητική παρέμβαση, όπως εξόρυξη, άντληση ή καύση, όπως με τις μέχρι τώρα χρησιμοποιούμενες πηγές ενέργειας, αλλά απλώς η εκμετάλλευση της ήδη υπάρχουσας ροής ενέργειας στη φύση. Δεύτερον, πρόκειται για «καθαρές» μορφές ενέργειας, πολύ «φιλικές» στο περιβάλλον, που δεν αποδεσμεύουν υδρογονάνθρακες, διοξείδιο του άνθρακα ή τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα, όπως οι υπόλοιπες πηγές ενέργειας που χρησιμοποιούνται σε μεγάλη κλίμακα. Έτσι οι ΑΠΕ θεωρούνται από πολλούς μία αφετηρία για την επίλυση των οικολογικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Γη.

Ως «ανανεώσιμες πηγές» θεωρούνται γενικά οι εναλλακτικές των παραδοσιακών πηγών ενέργειας (π.χ. του πετρελαίου ή του άνθρακα), όπως η ηλιακή και η αιολική. Ο χαρακτηρισμός «ανανεώσιμες» είναι κάπως καταχρηστικός, μιας και ορισμένες από αυτές τις πηγές, όπως η γεωθερμική ενέργεια δεν ανανεώνονται σε κλίμακα χιλιετιών. Σε κάθε περίπτωση οι ΑΠΕ έχουν μελετηθεί ως λύση στο πρόβλημα της αναμενόμενης εξάντλησης των (μη ανανεώσιμων) αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων. Τελευταία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και από πολλά μεμονωμένα κράτη, υιοθετούνται νέες πολιτικές για τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που προάγουν τέτοιες εσωτερικές πολιτικές και για τα κράτη μέλη. Οι ΑΠΕ αποτελούν τη βάση του μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης της πράσινης οικονομίας και κεντρικό σημείο εστίασης της σχολής των οικολογικών οικονομικών, η οποία έχει κάποια επιρροή στο οικολογικό κίνημα.

Γενικά
Οι ήπιες μορφές ενέργειας βασίζονται κατ' ουσίαν στην ηλιακή ακτινοβολία, με εξαίρεση τη γεωθερμική ενέργεια, η οποία είναι ροή ενέργειας από το εσωτερικό του φλοιού της γης, και την ενέργεια απ' τις παλίρροιες που εκμεταλλεύεται τη βαρύτητα. Οι βασιζόμενες στην ηλιακή ακτινοβολία ήπιες πηγές ενέργειας είναι ανανεώσιμες, μιας και δεν πρόκειται να εξαντληθούν όσο υπάρχει ο ήλιος, δηλαδή για μερικά ακόμα δισεκατομμύρια χρόνια. Ουσιαστικά είναι ηλιακή ενέργεια "συσκευασμένη" κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο: η βιομάζα είναι ηλιακή ενέργεια δεσμευμένη στους ιστούς των φυτών μέσω της φωτοσύνθεσης, η αιολική εκμεταλλεύεται τους ανέμους που προκαλούνται απ' τη θέρμανση του αέρα ενώ αυτές που βασίζονται στο νερό εκμεταλλεύονται τον κύκλο εξάτμισης-συμπύκνωσης του νερού και την κυκλοφορία του. Η γεωθερμική ενέργεια δεν είναι ανανεώσιμη, καθώς τα γεωθερμικά πεδία κάποια στιγμή εξαντλούνται.

Χρησιμοποιούνται είτε άμεσα (κυρίως για θέρμανση) είτε μετατρεπόμενες σε άλλες μορφές ενέργειας (κυρίως ηλεκτρισμό ή μηχανική ενέργεια). Υπολογίζεται ότι το τεχνικά εκμεταλλεύσιμο ενεργειακό δυναμικό απ' τις ήπιες μορφές ενέργειας είναι πολλαπλάσιο της παγκόσμιας συνολικής κατανάλωσης ενέργειας. Η υψηλή όμως μέχρι πρόσφατα τιμή των νέων ενεργειακών εφαρμογών, τα τεχνικά προβλήματα εφαρμογής καθώς και πολιτικές και οικονομικές σκοπιμότητες που έχουν να κάνουν με τη διατήρηση του παρόντος στάτους κβο στον ενεργειακό τομέα εμπόδισαν την εκμετάλλευση έστω και μέρους αυτού του δυναμικού.

Το ενδιαφέρον για τις ήπιες μορφές ενέργειας ανακινήθηκε τη δεκαετία του 1970, ως αποτέλεσμα κυρίως των απανωτών πετρελαϊκών κρίσεων της εποχής, αλλά και της αλλοίωσης του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής από τη χρήση κλασικών πηγών ενέργειας. Ιδιαίτερα ακριβές στην αρχή, ξεκίνησαν σαν πειραματικές εφαρμογές. Σήμερα όμως λαμβάνονται υπόψη στους επίσημους σχεδιασμούς των ανεπτυγμένων κρατών για την ενέργεια και, αν και αποτελούν πολύ μικρό ποσοστό της ενεργειακής παραγωγής, ετοιμάζονται βήματα για παραπέρα αξιοποίησή τους. Το κόστος δε των εφαρμογών ήπιων μορφών ενέργειας πέφτει συνέχεια τα τελευταία είκοσι χρόνια και ειδικά η αιολική και υδροηλεκτρική ενέργεια, αλλά και η βιομάζα, μπορούν πλέον να ανταγωνίζονται στα ίσα παραδοσιακές πηγές ενέργειας όπως ο άνθρακας και η πυρηνική ενέργεια. Ενδεικτικά, στις Η.Π.Α. ένα 6% της ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2010 το 25% της ενέργειας θα προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές (κυρίως υδροηλεκτρικά και βιομάζα).

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Πλεονεκτήματα

  • Είναι πολύ φιλικές προς το περιβάλλον, έχοντας ουσιαστικά μηδενικά κατάλοιπα και απόβλητα.
  • Δεν πρόκειται να εξαντληθούν ποτέ, σε αντίθεση με τα ορυκτά καύσιμα.
  • Μπορούν να βοηθήσουν την ενεργειακή αυτάρκεια μικρών και αναπτυσσόμενων χωρών, καθώς και να αποτελέσουν την εναλλακτική πρόταση σε σχέση με την οικονομία του πετρελαίου.
  • Είναι ευέλικτες εφαρμογές που μπορούν να παράγουν ενέργεια ανάλογη με τις ανάγκες του επί τόπου πληθυσμού, καταργώντας την ανάγκη για τεράστιες μονάδες παραγωγής ενέργειας (καταρχήν για την ύπαιθρο) αλλά και για μεταφορά της ενέργειας σε μεγάλες αποστάσεις.
  • Ο εξοπλισμός είναι απλός στην κατασκευή και τη συντήρηση και έχει μεγάλο χρόνο ζωής.
  • Επιδοτούνται από τις περισσότερες κυβερνήσεις.

Μειονεκτήματα

  • Έχουν αρκετά μικρό συντελεστή απόδοσης, της τάξης του 30% ή και χαμηλότερο. Συνεπώς απαιτείται αρκετά μεγάλο αρχικό κόστος εφαρμογής σε μεγάλη επιφάνεια γης. Γι' αυτό το λόγο μέχρι τώρα χρησιμοποιούνται σαν συμπληρωματικές πηγές ενέργειας.
  • Για τον παραπάνω λόγο προς το παρόν δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των αναγκών μεγάλων αστικών κέντρων.
  • Η παροχή και απόδοση της αιολικής, υδροηλεκτρικής και ηλιακής ενέργειας εξαρτάται από την εποχή του έτους αλλά και από το γεωγραφικό πλάτος και το κλίμα της περιοχής στην οποία εγκαθίστανται.
  • Για τις αιολικές μηχανές υπάρχει η άποψη ότι δεν είναι κομψές από αισθητική άποψη κι ότι προκαλούν θόρυβο και θανάτους πουλιών. Με την εξέλιξη όμως της τεχνολογίας τους και την προσεκτικότερη επιλογή χώρων εγκατάστασης (π.χ. σε πλατφόρμες στην ανοιχτή θάλασσα) αυτά τα προβλήματα έχουν σχεδόν λυθεί.
  • Για τα υδροηλεκτρικά έργα λέγεται ότι προκαλούν έκλυση μεθανίου από την αποσύνθεση των φυτών που βρίσκονται κάτω απ' το νερό κι έτσι συντελούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.
συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswikiσυζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswikiσυζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki

Είδη ήπιων μορφών ενέργειας

  • Αιολική ενέργεια. Χρησιμοποιήθηκε παλιότερα για την άντληση νερού από πηγάδια καθώς και για μηχανικές εφαρμογές (π.χ. την άλεση στους ανεμόμυλους). Έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται ευρέως για ηλεκτροπαραγωγή.
  • Ηλιακή ενέργεια. Χρησιμοποιείται περισσότερο για θερμικές εφαρμογές (ηλιακοί θερμοσίφωνες και φούρνοι) ενώ η χρήση της για την παραγωγή ηλεκτρισμού έχει αρχίσει να κερδίζει έδαφος, με την βοήθεια της πολιτικής προώθησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας από το ελληνικό κράτος και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
  • Υδραυλική ενέργεια. Είναι τα γνωστά υδροηλεκτρικά έργα, που στο πεδίο των ήπιων μορφών ενέργειας εξειδικεύονται περισσότερο στα μικρά υδροηλεκτρικά. Είναι η πιο διαδεδομένη μορφή ανανεώσιμης ενέργειας.
  • Βιομάζα. Χρησιμοποιεί τους υδατάνθρακες των φυτών (κυρίως αποβλήτων της βιομηχανίας ξύλου, τροφίμων και ζωοτροφών και της βιομηχανίας ζάχαρης) με σκοπό την αποδέσμευση της ενέργειας που δεσμεύτηκε απ' το φυτό με τη φωτοσύνθεση. Ακόμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν αστικά απόβλητα και απορρίμματα. Μπορεί να δώσει βιοαιθανόλη και βιοαέριο, που είναι καύσιμα πιο φιλικά προς το περιβάλλον από τα παραδοσιακά. Είναι μια πηγή ενέργειας με πολλές δυνατότητες και εφαρμογές που θα χρησιμοποιηθεί πλατιά στο μέλλον.
  • Γεωθερμική ενέργεια. Προέρχεται από τη θερμότητα που παράγεται απ' τη ραδιενεργό αποσύνθεση των πετρωμάτων της γης. Είναι εκμεταλλεύσιμη εκεί όπου η θερμότητα αυτή ανεβαίνει με φυσικό τρόπο στην επιφάνεια, π.χ. στους θερμοπίδακες ή στις πηγές ζεστού νερού. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε απευθείας για θερμικές εφαρμογές είτε για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Η Ισλανδία καλύπτει το 80-90% των ενεργειακών της αναγκών, όσον αφορά τη θέρμανση, και το 20%, όσον αφορά τον ηλεκτρισμό, με γεωθερμική ενέργεια.
Ενέργεια από τη θάλασσα
  • Ενέργεια από παλίρροιες. Εκμεταλλεύεται τη βαρύτητα του Ήλιου και της Σελήνης, που προκαλεί ανύψωση της στάθμης του νερού. Το νερό αποθηκεύεται καθώς ανεβαίνει και για να ξανακατέβει αναγκάζεται να περάσει μέσα από μια τουρμπίνα, παράγοντας ηλεκτρισμό. Έχει εφαρμοστεί στην Αγγλία, τη Γαλλία, τη Ρωσία και αλλού.
  • Ενέργεια από κύματα. Εκμεταλλεύεται την κινητική ενέργεια των κυμάτων της θάλασσας.
  • Ενέργεια από τους ωκεανούς. Εκμεταλλεύεται τη διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στα στρώματα του ωκεανού, κάνοντας χρήση θερμικών κύκλων. Βρίσκεται στο στάδιο της έρευνας.


Μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (άρθρο 4)

Μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας χαρακτηρίζονται οι πηγές οι οποίες δεν αναπληρώνονται ή αναπληρώνονται εξαιρετικά αργά για τα ανθρώπινα μέτρα από φυσικές διαδικασίες. Στις μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας περιλαμβάνονται κυρίως ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, γνωστά και ως ορυκτά καύσιμα. Βέβαια, η φύση δεν σταματά να δημιουργεί ούτε άνθρακα ούτε πετρέλαιο. Αν αναλογισθούμε όμως ότι η ανθρωπότητα καταναλώνει ημερησίως τόση ποσότητα ορυκτών καυσίμων όση μπορεί η φύση να δημιουργήσει σε χίλια περίπου χρόνια, αντιλαμβανόμαστε πλέον την έννοια της ανανεωσιμότητας.

Γαιάνθρακες
Ο όρος "γαιάνθρακες" χαρακτηρίζει τα οργανικά ιζήματα που προήλθαν από φυτικά υπολείμματα μέσω μιας σειράς διεργασιών ενανθράκωσης. Οι διεργασίες αυτές είχαν ως αποτέλεσμα τον εμπλουτισμό των φυτικών υπολειμμάτων σε άνθρακα. Η μετατροπή των φυτών σε τύρφη και η μετάβαση από την τύρφη (αρχικό στάδιο αναθράκωσης) στον ανθρακίτη (τελικό στάδιο ανανθράκωσης) είναι συνάρτηση της επίδρασης του χρόνου, της θερμοκρασίας και της πίεσης. Η μετατροπή της φυτικής ύλης σε άνθρακα ξεκίνησε πριν 400 περίπου εκατομμύρια χρόνια και βεβαίως συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι ειδικοί επιστήμονες εκτιμούν ότι απαιτείται στρώμα 2,5 μέτρων φυτικής ύλης για τη δημιουργία άνθρακα στρώματος 30 εκατοστών.

Αποθέματα και παραγωγή γαιανθράκων
Σχεδόν κάθε χώρα στον πλανήτη διαθέτει αποθέματα ανθράκων αλλά μόνο σε 70 χώρες η εξόρυξη άνθρακα αποτελεί εμπορική δραστηριότητα. Λαμβάνοντας υπόψη τα σημερινά (2006) επίπεδα παραγωγής και κατανάλωσης, τα παγκόσμια αποθέματα άνθρακα επαρκούν για τα επόμενα 164 χρόνια. Σε αντιδιαστολή, τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου επαρκούν για τα επόμενα 41 και 67 χρόνια αντίστοιχα.

συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki


Πετρέλαιο
Το πετρέλαιο βρίσκεται στο υπέδαφος σε υγρή μορφή, μέσα σε κοιλότητες, σχηματίστηκε εκεί από ζωικούς και φυτικούς μικροοργανισμούς, κυρίως θαλάσσιους, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν από τα θαλάσσια ρεύματα στο βάθος λεκανών, όπου και καταπλακώθηκαν λόγω επιχωματώσεων ή άλλων διαδικασιών. Εκεί, χωρίς την παρουσία αέρα, μετατράπηκαν σε πετρέλαιο κατά την διάρκεια χιλιάδων ετών. Η ενέργεια του πετρελαίου προέρχεται από την ενέργεια που είχαν συγκεντρώσει από τον ήλιο και την τροφή τους οι μικροοργανισμοί που το δημιούργησαν. Σήμερα αντλούμε το πετρέλαιο από τα υπόγεια κοιτάσματά του, ακόμα και αν αυτά βρίσκονται κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας. Τα κύρια συστατικά του είναι αλκάνια (παραφίνες), κυκλοεξάνια (ναφθένια) και αρωματικοί υδρογονάνθρακες και σε μικρότερες ποσότητες οξυγονούχες, αζωτούχες και θειούχες ενώσεις. Το πετρέλαιο αποτελεί το σημαντικότερο ορυκτό για την παγκόσμια οικονομία, καθώς αποτελεί την κύρια πρωτογενή πηγή ενέργειας και την πρώτη ύλη από την οποία παράγεται ένας τεράστιος αριθμός προϊόντων (πλαστικά, φάρμακα, καλλυντικά, απορρυπαντικά, φιλμ. μαγνητοταινίες, εκρηκτικά κλπ.)

συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki

Σημαντικότερες πετρελαιοπαραγωγικές χώρες (2006)

Χώρα Mt % παραγωγής
Σαουδική Αραβία 507 12,9
Ρωσία 477 12,1
ΗΠΑ 310 7,9
Ιράν 216 5,5
Κίνα 184 4,7
Μεξικό 183 4,6
Καναδάς 151 3,8
Βενεζουέλα 151 3,8
Κουβέιτ 139 3,5
Η.Αραβικά Εμιράτα 134 3,4


Φυσικό αέριο
Το φυσικό αέριο είναι μίγμα υδρογονανθράκων και αποτελείται κυρίως από μεθάνιο και σε πολύ μικρότερη αναλογία από αιθάνιο, προπάνιο, βουτάνιο και πεντάνιο. Καθοριστικός παράγοντας για τη σύστασή του, αποτελεί η προέλευσή του και ιδιαίτερα εάν πρόκειται για αμιγώς κοίτασμα φυσικού αερίου ή προκύπτει από κοιτάσματα πετρελαίου. Η εμπορική αξιοποίησή του ξεκίνησε περίπου το 1810 ως καύσιμο σε λάμπες φωτισμού ενώ μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου κατασκευάστηκαν τα πρώτα δίκτυα μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου. Στα προτερήματά του ως πηγή ενέργειας περιλαμβάνονται η δυνατότητα μεταφοράς του σε μεγάλες αποστάσεις μέσω αγωγών και βεβαίως η συγκριτικά φιλική προς το περιβάλλον καύση του.

Σημαντικότερες χώρες παραγωγής φυσικού αερίου (2006)

Χώρα Mm3 % παραγωγής
Ρωσία 656.290 22,0
ΗΠΑ 524.368 17,6
Καναδάς 189.179 6,4
Ιράν 98.123 3,3
Νορβηγία 91.834 3,1
Αλγερία 88.785 3,0
Μ.Βρετανία 83.821 2,8
Ολλανδία 77.295 2,6
Ινδονησία 72.096 2,4
Τουρκμενιστάν 67.052 2,3


Πυρηνική ενέργεια
Η ενέργεια που εκλύεται κατά τις πυρηνικές αντιδράσεις. Στην πράξη ο όρος πυρηνική ενέργεια χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει την ενέργεια που απελευθερώνεται σε τεράστιες ποσότητες κατά την πυρηνική σχάση, δηλαδή τη διάσπαση ατομικών πυρήνων προς ελαφρότερους, και κατά την πυρηνική σύντηξη, δηλαδή την ένωση πυρήνων για το σχηματισμό βαρύτερων. Μη ελεγχόμενες πυρηνικές αντιδράσεις λαμβάνουν χώρα κατά την έκρηξη της ατομικής βόμβας ή της βόμβας υδρογόνου. Ελεγχόμενες πυρηνικές αντιδράσεις χρησιμοποιούνται ως πρωτογενής ενεργειακή πηγή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και για την παραγωγή μηχανικής ενέργειας μέσω ειδικών κινητήρων. Έως το 1995 οι εφαρμογές των κινητήρων που χρησιμοποιούν πυρηνικά καύσιμα περιορίζονταν στη ναυσιπλοϊα (πολεμικά πλοία, υποβρύχια, παγοθραυστικά, εμπορικά πλοία - σε μικρή όμως κλίμακα), ενώ διεξάγονταν προσπάθειες και για την κατασκευή πυρηνικών πυραυλοκινητήρων. Ωστόσο, πολύ σπουδαιότερη για την παγκόσμια οικονομία είναι η χρήση της πυρηνικής ενέργειας ως πρωτογενούς ενεργειακής πηγής με τη βοήθεια ειδικών διατάξεων που ονομάζονται πυρηνικοί αντιδραστήρες.

Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί πυρηνικής ενέργειας (2005)

Χώρα TWh % παραγωγής
ΗΠΑ 811 29,2
Γαλλία 452 16,3
Ιαπωνία 305 11,0
Γερμανία 163 5,9
Ρωσία 149 5,4
Ν.Κορέα 147 5,3
Καναδάς 92 3,3
Ουκρανία 89 3,2
Μ.Βρετανία 82 3,0
Σουηδία 72 2,6


συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki


Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των Μη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (άρθρο 5)

Σε αντίθεση με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως ο άνθρακας, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, σχεδόν θα εξαντληθούν με την πάροδο του χρόνου. Αυτό μπορεί να απαιτήσει μια καλύτερη ματιά τόσο στα πλεονεκτήματα όσο και στα μειονεκτήματα των μη-ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και στις τρέχουσες προοπτικές τους.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας;

Υπάρχουν πολλά επιχειρήματα τόσο υπέρ όσο και κατά των μη-ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αυτά περιλαμβάνουν:

Πλεονεκτήματα των μη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Επειδή η μη-ανανεώσιμες πηγές ενέργειας φαίνονται άφθονες, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας, ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι αν διοχετεύονται σωστά, οι προμήθειές μας θα είναι ασφαλείς για τις μελλοντικές γενιές. Στις μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας περιλαμβάνονται το πετρέλαιο και τα προϊόντα πετρελαίου, η βενζίνη, το πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ) και το προπάνιο, το φυσικό αέριο, ο άνθρακας και το ουράνιο που χρησιμοποιείται για την πυρηνική ενέργεια. Μερικοί περιβαλλοντολόγοι περιλαμβάνουν και τα δάση, τα δέντρα, και τη ζωή των φυτών ως μη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, ειδικά λόγω της αποψίλωσης των δασών.
Ένα πλεονέκτημα των μη-ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι ότι αυτή τη στιγμή φαίνονται ευρέως διαθέσιμες και σε προσιτές τιμές. Πετρέλαιο και βενζίνη εξακολουθούν να είναι καλές επιλογές για την τροφοδότηση των οχημάτων. Είναι οικονομικά και πολύ πιο εύκολο να παραχθούν και να χρησιμοποιηθούν. Οι μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν επίσης εμπορική αξία, καθώς προμηθευτές ή κατασκευαστές βγάζουν χρήματα και πληρώνουν εργαζόμενους, ενισχύοντας έτσι την κρατική οικονομία.
Παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις αγωνίζονται για δίκαιες εμπορικές πρακτικές, πολλές χώρες έχουν μια μη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως διαπραγματευτικό όπλο για να βοηθήσουν την οικονομία τους να επιβιώσει.

Μειονεκτήματα των μη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν πολλά μειονεκτήματα στις μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Επειδή οι μη-ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προέρχονται από πηγές του πλανήτη μας, κάποια στιγμή θα εξαντληθούν και δεν θα μπορούν να αντικατασταθούν ή να αναζωογονηθούν.
Επιπλέον, η ρύπανση μεγαλώνει όλο και περισσότερο με τα υποπροϊόντα που αφήνουν πίσω τους και η εξόρυξη τους προκαλεί καταστροφές στο περιβάλλον μας. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα ορυκτά καύσιμα συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Το να σταματήσεις όμως τους ανθρώπους από τη συνήθειά τους να στηρίζονται σε μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση.


διαφορετικές θεματικές περιοχές που εμπλέκονται

Στη δραστηριότητα αυτή πέρα απο τις έννοιες των φυσικών επιστημών εμπλέκονται και στοιχεία απο το μάθημα της νεοελληνικής γλώσσας, καθώς οι μαθητές επιδίδονται στην ανάγνωση, ανάλυση και γραπτή έκφραση ενός κειμένου.


δεξιότητες και στάσεις που καλλιεργούνται και συμβάλλουν στην εκπαίδευση του πολίτη

Οι μαθητές μέσα από αυτή τη δραστηριότητα, πέρα από τις γνώσεις που λαμβάνουν, μαθαίνουν μέσω της συζήτησης να καλλιεργούν την αρετή του διαλόγου. Αναπτύσσουν επίσης την κριτική τους ικανότητα, καθώς μαθαίνουν να ξεχώριζουν τις χρήσιμες από τις λιγότερο χρήσιμες πληροφορίες και να εκφράζουν τη προσωπική τους άποψη στηριγμένη σε λογικά επιχειρήματα, για θέματα που απασχολούν την επικαιρότητα και τη ζωή τους άμεσα.


χάρτης εννοιών

συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki
συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki
συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki
συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki
συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki
συζήτηση με αφορμή άρθρα για τις ανανεώσιμες ή μη πηγές ενέργειας - atlaswiki


Για περισσότερες πληροφορίες προτείνονται οι παρακάτω σελίδες:
Περιβάλλον & Διαχείριση Ενέργειας - Πηγές ενέργειας
Βικιπαίδεια - Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για την Ενέργεια
ερωτηματολόγιο για την ενέργεια

μια διδακτική πρόταση από
την Αλεξούδη Δέσποινα και την Οικονόμου Πελαγία

More pages