''Beat the Drum''



Το έργο τέχνης: Beat the Drum (2003). Ελληνικός τίτλος: Επιδημία.
Σκηνοθέτης: David Hickson
Σεναριογράφος: David Mc Brayer
Χώρα: Νότιος Αφρική, Η.Π.Α.
Γλώσσα: Αγγλικά, Ζουλού.
Βραβεία: 8 σε τέσσερα φεστιβάλ το 2004



σύνοψη


Ο μικρός Μούσα έμεινε ορφανός έπειτα από μια μυστηριώδη ασθένεια που χτύπησε το χωριό του, το ZuluNatal. Για να βοηθήσει τη γιαγιά του ο Μούσα ξεκινάει για το Γιοχάνεσμπουργκ για να βρει τον θείο του και δουλειά. Μοναδική συντροφιά έχει το δώρο που του έκανε ο πατέρας του λίγο πριν πεθάνει, ένα παραδοσιακό τύμπανο. Στο ταξίδι του έρχεται αντιμέτωπος με τη γυμνή αλήθεια της μεγαλούπολης αλλά δεν θα κλονιστεί. Θα επιστρέψει στο χωριό του έχοντας βρει την αλήθεια και κατανοώντας ότι οι πρεσβύτεροι στο χωριό του απέτυχαν.


Beat the Drum posterBeat the Drum Children's Home


Η ταινία ως βασικό θέμα έχει το AIDS. Ο σεναριογράφος έχει σαν σκοπό μέσω της ταινίας να δώσει "φωνή" στους "σιωπηλούς". Η αφρικανική ήπειρος μαστίζεται ακόμα και σήμερα από το AIDS. Ο αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός και δυστυχώς οι πλούσιες χώρες, οι ανεπτυγμένες, δεν έπαιρναν δραστικά μέτρα. Η ειρωνεία είναι ότι η Ν. Αφρική είναι από τις 10 πιο πλούσιες χώρες στον κόσμο, αλλά φυσικά υπάρχουν και εκεί πολλοί ασθενείς. Σκοπός του σκηνοθέτη και του σεναριογράφου να κάνουν μια ταινία ώστε να αφυπνίσουν, να ενημερώσουν τον πολίτη. Να τον ελευθερώσουν από τα ταμπού και τις προκαταλήψεις του όσο ετών κι αν είναι, όποιας κοινωνικής τάξης κι αν είναι, όποιο χρώμα κι αν έχει, όποια θρησκεία κι αν ασπάζεται. Το AIDS είναι μια ασθένεια που δεν κοιτάει τίποτα από τα παραπάνω. Αυτό που απαιτείται από κάθε πολίτη, είναι η σωστή ενημέρωση και η σωστή κρίση επί του θέματος.

Οι δημιουργοί της ταινίας, εστίασαν στο θέμα από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία. Έδειξαν ότι η άγνοια, η προκατάληψη και η έλλειψη πληροφόρησης ευθύνονται για τη ραγδαία αύξηση του ιού. Ο σκηνοθέτης δεν επικεντρώθηκε καθόλου στα συμπτώματα, ούτε στον τρόπο μετάδοσης, παρά μόνο ήθελε να ξυπνήσει την κοινή γνώμη ώστε να δώσει την απαιτούμενη σημασία και προσοχή στο θέμα αυτό. Το τύμπανο λοιπόν και ο χτύπος του είναι οι ήχοι που ακούνε οι πολίτες και ξυπνούν από τον λήθαργό τους. Το χρησιμοποιεί σαν σύμβολο ώστε να τονίσει τη σημασία της επικοινωνίας. Είναι μια πολύ ωραία και εύστοχη αλληγορία. "Κάτι γίνεται, κάποιος μιλάει, κάποιος υποφέρει και μπορεί αύριο να είσαι εσύ. Μείνε ξύπνιος. Το τύμπανο θα σε βοηθήσει γι' αυτό."

Τα γραφικά τοπία των χωριών των Ζουλού και τα σκοτεινά και θορυβώδη μέρη του Γιοχάνεσμπουργκ δυναμώνουν την ταινία. Ο Hickson σκηνοθετεί συγκροτημένα, με συναίσθημα, απλότητα και άποψη, προσεγγίζοντας με τρυφερότητα ένα θέμα ωμό, μια δυσάρεστη αλήθεια που αγγίζει τα όρια του παραλόγου, επειδή ακριβώς καθυστερεί η εκλογίκευσή της. Αλλά κυρίως αποκαλύπτει δραματουργικά μια πραγματικότητα ζοφερή αποφεύγοντας, με μια αξιοπρόσεκτη αίσθηση του μέτρου, την υπερβολή και τα "πιασάρικα" διδάγματα. Αν μπορούσαμε να διατυπώσουμε με μια πρόταση τη ματιά των δημιουργών τότε θα λέγαμε: "Η αλήθεια θα σε απελευθερώσει".

''Beat the Drum'' - atlaswiki''Beat the Drum'' - atlaswiki''Beat the Drum'' - atlaswiki

Οι θεωρίες και τα φαινόμενα που παρουσιάζονται στην ταινία είναι γύρω από τον ίδιο άξονα. Στις περισσότερες αφρικανικές κουλτούρες και κοινωνίες, οι πρεσβύτεροι (σοφοί του χωριού) δε μιλάνε στους νέους για σοβαρά θέματα. Η ταινία το θίγει αυτό το ζήτημα χωρίς όμως να εννοεί ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει σε όλες τις παραδόσεις. Θέλει να μας δείξει ότι σε κάθε κοινότητα υπάρχει ελπίδα για μια καλύτερη ζωή. Στις περιοχές των Ζουλού οι πρεσβύτεροι κρατούσαν στο σκοτάδι την κοινότητα, όσο αφορά τον ιό του AIDS. Μία από αυτές ήταν η κατάρα που πίστευαν πως έχει η οικογένεια της οποίας νόσησαν και πέθαναν δύο ή περισσότερα μέλη της. Καταραμένη λοιπόν μια οικογένεια δεν είχε άλλη επιλογή απ' το να απευθυνθεί στη μάγισσα της φυλής και στον πρεσβύτερο οι οποίοι ζητούσαν θυσία ώστε να φύγει η κατάρα. Η οικογένεια πέρα από το πένθος της έπρεπε να στερηθεί τα λιγοστά οικόσιτα ζώα της για τη θυσία, αλλά και να υποστεί έναν κοινωνικό αποκλεισμό, αφού κανείς δεν θα τους μιλούσε πλέον. Είναι καταραμένοι. Οι αποφάσεις έχουν παρθεί ερήμην τους και οι πολίτες δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γιατί είναι επιστημονικά αναλφάβητοι.

Μόνο ο μικρός Μούσα που πήγε στο Γιοχάνεσμπουργκ και είδε τη ζωή με άλλο μάτι, κατάλαβε ότι η αρρώστια είναι αυτή που ευθύνεται για τον αφανισμό και τη δυστυχία των συγχωριανών του, και όχι κάποια κατάρα από τους θεούς. Συνειδητοποίησε επίσης ότι ο κόσμος δε μιλάει για την ασθένεια, η οποία έχει και όνομα - AIDS και τη φοβάται. Ο περισσότερος κόσμος λόγω άγνοιας, αλλά και των προκαταλήψεων που γεννά η κάθε κοινωνία, δεν πίστεψε απο την αρχή στην αρρώστια αυτή και στη σοβαρότητά της. Επίσης δεν κατανοούσαν τους κινδύνους που διατρέχουν. Σιγά εξαπλώθηκαν φήμες κατά πώς τον βόλευαν τον καθένα, ώστε να μην μεταβληθεί η καθημερινότητά τους. Μία από αυτές τις φήμες, ήταν ότι αν κάποιος άνδρας είχε σεξουαλική επαφή με κοπέλα παρθένα θα γιατρευόταν. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να νοσήσουν πολλά αθώα ανήλικα κορίτσια και οι μητέρες τους να μην τα αφήνουν τα κυκλοφορούν μόνα τους. Ακόμη μια φήμη που πήρε επικίνδυνες διαστάσεις είναι ότι το προφυλακτικό είναι αυτό που ευθύνεται για την ασθένεια. Έτσι οι άνθρωποι που πίστευαν κάτι τέτοιο έρχονταν σε σύγκρουση με τα άτομα από διάφορες οργανώσεις (μη κυβερνητικές αλλά και εκκλησιαστικές), ποίοι ήθελαν να ενημερώσουν τους πολίτες με φυλλάδια και διανομή προφυλακτικών. Η ταχεία εξάπλωση του AIDS άφησε πολλά παιδιά ορφανά με αποτέλεσμα να οδηγηθούν στην εξαθλίωση έχοντας παραβατική συμπεριφορά ώστε να επιβιώσουν.

Οι προκαταλήψεις και οι φόβοι δεν αφήνουν απ' έξω και τους πλούσιους λευκούς του Γιοχάνεσμπουργκ. Από τη μία ο δύστροπος πατέρας που βλέπει με απέχθεια τα μαύρα ορφανά παιδιά, απορεί με τον γιο του που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη φροντίδα των άρρωστων ορφανών, και ούτε που φαντάζεται ότι το AIDS είναι μια αρρώστια που μπορεί να χτυπήσει κάποιον από την οικογένειά του. Από την άλλη μεριά έχουμε τον γιο που ασχολείται με τις φιλανθρωπίες και τη διοίκηση ενός οργανισμού, ο οποίος όταν νοσήσει δεν θα το πει πουθενά γιατί φοβάται, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του επειδή δεν ζήτησε ιατρική φροντίδα όταν ήταν σε αρχικό στάδιο ο ιός. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι οι προκαταλήψεις και τα ταμπού κρύβουν κινδύνους. Μετά από αυτό το θλιβερό γεγονός, ο πατέρας ευαισθητοποιείται και συνειδητοποιεί το μεγαλείο του φιλανθρωπικού έργου του γιου του. Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει συχνά, να ευαισθητοποιούμαστε με ένα πρόβλημα μόνο όταν αυτό μας χτυπήσει την πόρτα.

''Beat the Drum'' - atlaswiki''Beat the Drum'' - atlaswiki''Beat the Drum'' - atlaswiki

Η ταινία έχει παίξει σε πολλά φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο και έχει πάρει καλές κριτικές. Πέρα από την θετική επιρροή που έχει ασκήσει, ενδεχομένως, σε όποιον την έχει δει, έχει ωθήσει και στην ίδρυση του "Beat the Drum Children's Home". Ένα σπίτι για ορφανά που νοσούν από τον ιό του HIV. Βρίσκεται στην Κένυα όπου το διευθύνει η Εκκλησία της Κένυας και πήρε το όνομα του, όπως είναι προφανές, από την ταινία με την άδεια του σεναριογράφου.

Η ταινία έχει κάποιες σκηνές που μπορούν να θεωρηθούν ακατάλληλες και βίαιες για τα παιδιά. Είναι προτιμότερο να δείξουμε αποσπάσματα της ταινίας. Από την αρχή έως εκεί που ξεκινάει το ταξίδι του πεζός για το Γιοχάνεσμπουργκ, αφού έχει βρει τον οδηγό και τη διαδρομή τους. Την σχέση του λευκού πατέρα και του γιου του. Πώς αντιμετώπισε ο γιος την ασθένεια και ποία ήταν η αντίδραση του πατέρα του. Τη σχέση που είχε ο Μούσα με το κοριτσάκι. Την επιστροφή του Μούσα και του φίλου του στο χωριό. Την ομιλία στην εκκλησία. Την πρωτοβουλία του λευκού εργοδότη για δωρεάν καθοδήγηση και πρόσβαση σε κλινική για την πραγματοποίηση τεστ. Το τέλος όπου ο Μούσα και οι φίλοι του συναντιούνται στο ορφανοτροφείο ευτυχισμένοι πλέον. Έτσι περνάμε τα μηνύματα αλλά χωρίς να προσβάλουμε την αισθητική του μαθητή.



επιστημονικές έννοιες

AIDS: σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας. Είναι μια ανίατη λοιμώδης νόσος που οφείλεται στον ιό HIV (ανθρώπινης ανοσολογικής ανεπάρκειας), ο οποίος προσβάλει το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου, το σύστημα δηλαδή που είναι υπεύθυνο για την άμυνα του οργανισμού ενάντια σε λοιμώξεις, νεοπλασίες και άλλες ασθένειες. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί φάρμακο, ούτε εμβόλιο για το AIDS. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα επιτυγχάνουν καθυστέρηση στην εξέλιξη της ασθένειας αλλά όχι θεραπεία. Λόγω της παγκόσμιας εξάπλωσης της νόσου, χαρακτηρίζεται ως πανδημία.

Ιός HIV: Είναι ο ιός που προκαλεί τη νόσο του AIDS. Η αρχική πηγή του ιού φαίνεται ότι είναι ο χιμπατζής. Οι χιμπατζήδες όμως, παρά τη μεγάλη τους γενετική ομοιότητα με τον άνθρωπο. δεν εμφανίζουν τη νόσο, αν και μεταφέρουν τον ιό εδώ και εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια.


οι πληροφορίες και οι εικόνες συγκεντρώθηκαν από
τη Λιακοπούλου Μαρία, τη Χατζηπαναγιωτίδου Ανθούλα και την Τέτου Αντωνία

More pages