Cecilia Payne Gaposchkin


Cecilia Payne Gaposchkin - atlaswikiCecilia Payne Gaposchkin - atlaswikiCecilia Payne Gaposchkin - atlaswiki

Η Cecilia Payne Gaposchkin γεννήθηκε στις 10 Μαϊου,1900 στην Αγγλία. Φοίτησε στο πανεπιστήμιο του Cambridge και ασχολήθηκε με τον τομέα της αστρονομίας. Είναι γνωστή κυρίως για την ανακάλυψή της ότι ο ήλιος αποτελείται κατά βάση από υδρογόνο και ήλιο, όπως επίσης και για τις μελέτες της όσων αφορά τη δομική σύσταση των αστεριών. Επίσης, αποτέλεσε σημαντική προσωπικότητα λόγω των αγώνων που έδωσε για την θέση της γυναίκας στο χώρο των θετικών επιστημών. Η Cecilia Payne έκλεισε τα μάτια της στις 7 Δεκεμβρίου το 1979, αφήνοντας ένα αξιόλογο έργο πίσω της.


τα πρώτα χρόνια

Η Cecilia Payne Gaposchkin γεννήθηκε στο Wendover του Backinhamshire της Αγγλίας. Ήταν το πρώτο από τα τρία παιδιά του Edward John Payne και της Emma Leonora Helena Pertz. Ο πατέρας της, ένας δικηγόρος του Λονδίνου, που παράλληλα ασχολήθηκε με την ιστορία και την μουσική, πέθανε όταν αυτή ήταν τεσσάρων ετών, αναγκάζοντας την μητέρα της να αναθρέψει την οικογένειά της μόνη της. Η μητέρα της ήταν ζωγράφος και μουσικός και γρήγορα μύησε την Cecilia στις τέχνες, οι οποίες αποτέλεσαν κομμάτι της, καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής της. Η ίδια η Gaposchkin έχει δηλώσει ότι η μητέρα της ήταν σοφό πρόσωπο καθώς επέμενε ότι όλα τα παιδιά θα έπρεπε να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο και ήταν αποφασισμένη να τα στείλει εκεί. Η Cecilia ήξερε λατινικά από τα δώδεκά της χρόνια ενώ ταυτόχρονα μιλούσε με πολύ μεγάλη ευφράδεια τα γαλλικά και τα γερμανικά. Παράλληλα παρουσίασε από νωρίς έντονο ενδιαφέρον και σε άλλους τομείς όπως τη βοτανική και την άλγεβρα.

Μεγαλώνοντας, παρακολούθησε θρησκευτικά και ιδιωτικά σχολεία μέσης εκπαίδευσης. Ενόσω ήταν μαθήτρια στο Λονδίνο, έκδηλη ήταν η κλίση της στα μαθηματικά και γενικότερα στις θετικές επιστήμες. Έτσι λοιπόν, άρχισε να μελετάει από μόνη της βιβλία του Νεύτωνα και άλλων μεγάλων επιστημόνων. Ένας δάσκαλος της, ο Dorathy Dalglish, αναγνώρισε την αγάπη του κοριτσιού για την επιστήμη και της δίδαξε βοτανική και χημεία και την εφοδίασε με βιβλία φυσικής. Μέσω της μελέτης της βοτανικής, η Cecilia ανέπτυξε μεγάλες παρατηρητικές δεξιότητες. Αργότερα πήγε στο σχολείο θηλέων του St.Paul όπου υπήρχαν εργαστήρια για τη χημεία, τη φυσική και τη βιολογία. Αυτό το σχολείο ήταν για την Cecilia σαν μία όαση μέσα σε έναν αφιλόξενο κόσμο(τον κόσμο της αστρονομίας απέναντι στις γυναίκες εκείνη την εποχή). Εκεί μελέτησε τη φυσική σε βάθος και αγάπησε την αστρονομία.


τα πανεπιστημιακά χρόνια

Αφού ολοκλήρωσε τη μάθησή της στο St.Paul υπέβαλε αίτηση για να κερδίσει μια θέση υποτροφίας στο πανεπιστήμιο του Cambridge, όπου τελικά κατάφερε να μπει το 1919. Η υποτροφία που είχε κερδίσει ήταν στον τομέα της αστρονομίας, έναν κατ’ εξοχήν ανδροκρατούμενο τομέα. Το γεγονός αυτό της δημιούργησε πολλά προβλήματα που δεν είχαν σχέση με το αντικείμενο των σπουδών της, αλλά με το φύλο της.

Κατά την διάρκεια των μελετών της στο πανεπιστήμιο του Cambridge πάνω στη βοτανική, την χημεία και την φυσική, η Cecilia στράφηκε με πολύ ενδιαφέρον προς το αντικείμενο που αγαπούσε περισσότερο, την αστρονομία. Αυτό συνέβη κυρίως μετά από την παρακολούθηση μίας διάλεξης σχετική με τη θεωρία της σχετικότητας του Albert Einstein, με ομιλητή τον Sir Arthur Eddington (ο πρώτος αστρονόμος του πανεπιστημίου του Cambridge). Με το πέρας των σπουδών της το 1923, η Payne Gaposchkin έθεσε ως στόχο, που τελικά κατέκτησε, το βραβείο Pickering Fellowship. Το βραβείο αυτό, δεν ήταν τίποτα άλλο από μια νέα υποτροφία πάνω στην αστρονομία με καθηγητή τον Harlow Shapley, νέο διευθυντή του παρατηρητηρίου. Οι υποτροφίες αυτές (Pickering Fellowship) δίδονταν μόνο σε γυναίκες σπουδάστριες.

Η Cecilia θα ήταν η δεύτερη γυναίκα που θα σπούδαζε στο παρατηρητήριο του πανεπιστημίου του Harvard. Η πρώτη ήταν η Adelaide Ames, το 1922. Έτσι, η Cecilia άφησε πίσω την γενέτειρά της, ταξιδεύοντας για τις Η.Π.Α., όπου ήλπιζε να βρει καλύτερες ευκαιρίες ως γυναίκα στην αστρονομία. Το παρατηρητήριο του πανεπιστημίου του Harvard, στη Βοστώνη της Μασαχουσέτης έμελε να γίνει το σπίτι της για το υπόλοιπο της καριέρας της.

Cecilia Payne Gaposchkin - atlaswikiCecilia Payne Gaposchkin - atlaswikiCecilia Payne Gaposchkin - atlaswiki


η επαγγελματική της σταδιοδρομία

Η επαγγελματική της καριέρα ξεκίνησε στο Harvard το 1925, όταν της δόθηκε μια εξέχουσα θέση προσωπικού στο παρατηρητήριο του πανεπιστημίου. Εκείνη την περίοδο εκτός των άλλων, δημοσίευσε έξι αναφορές των παρατηρήσεών της σχετικά με τις αστρικές ατμόσφαιρες. Το ίδιο έτος της απονεμήθηκε ο τίτλος Ph.D. στο Radcliffe. Ο τίτλος αυτός ήταν ο πρώτος που δόθηκε ποτέ στον τομέα της αστρονομίας. Η διδακτορική της εργασία “Stellar Atmospheres”, που δημοσιεύθηκε ως Monograph No.1 από το πανεπιστήμιο του Harvard αποτέλεσε την πρώτη και εις βάθος έρευνα του συγκεκριμένου επιστημονικού πεδίου, ενώ ήταν η πρώτη αναφορά που εφάρμοζε τη θεωρία ιονισμού (ο τρόπος με τον οποίο φορτίζονται τα μόρια, είτε κερδίζοντας είτε χάνοντας κάποιο ηλεκτρόνιο)του Ινδού φυσικού Meghnad Saha στην επιστήμη της μέτρησης της θερμοκρασίας και της χημικής σύνθεσης των αστεριών Ωστόσο, η Payne Gaposchkin δεν απέκτησε κάποια πιστοποίηση για αυτήν την ανακάλυψη της και την πρόοδο που επέφερε στον επιστημονικό της κλάδο, κάτι που κατάφερε όμως ο αυτόνομος αστρονόμος Henry Norris Russell λίγα χρόνια αργότερα, όταν κατέληξε στα ίδια συμπεράσματα τα οποία δημοσίευσε. Το γεγονός αυτό είχε προκαλέσει πολύ μεγάλη απογοήτευση στην Cecilia. Ωστόσο, η δική της πρώτη διατριβή αντιμετωπιζόταν και αντιμετωπίζεται με μεγάλη αξιοπρέπεια και τιμή από πολλούς επιστήμονες αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητά της. Χαρακτηριστική είναι η φράση του Otto Struve, σπουδαίου αστρονόμου εκείνης της εποχής, πως «η διδακτορική διατριβή της Payne Gaposchkin είναι αναμφισβήτητα η λαμπρότερη που γράφτηκε ποτέ στην αστρονομία».

Το 1926 και σε ηλικία 26 χρονών, έγινε η πιο νεαρή επιστήμονας που συγκαταλέχθηκε στα Πρόσωπα της Επιστήμης της Αμερικής. Παρ’ όλα αυτά, η θέση της στο παρατηρητήριο του Harvard παρέμενε ανεπίσημη και μη αναγνωρισμένη. Μόλις το 1938, όταν πήρε θέση λέκτορα στο πανεπιστήμιο, της δώσανε τον τίτλο της αστρονόμου, ο οποίος μετονομάστηκε σε Phillips Astronomer έπειτα από δική της πρωτοβουλία. Από το 1925 έως το 1938 θεωρούνταν ως τεχνικός βοηθός του Shapley ενώ καμία από τις διαλέξεις της όλα εκείνα τα χρόνια δεν καταχωρούνταν στα πανεπιστημιακά προγράμματα του Harvard μέχρι και το 1945. Τελικά, το 1956 όταν ο συνάδελφός της Donald Menzel διαδέχθηκε τον Shapley στη θέση του διευθυντή, η Payne Gaposchkin “αναβαθμίστηκε” σε καθηγήτρια, με έναν καλό μισθό ανάλογο της θέσης της. Ακόμη, έγινε διευθύντρια του τμήματος αστρονομίας του πανεπιστημίου έως το έτος 1960, γεγονός πολύ σημαντικό καθώς έγινε η πρώτη γυναίκα διευθύντρια τμήματος του Harvard.

Τα χρόνια που ακολούθησαν, η Cecilia παρέμεινε μια πολύ παραγωγική επιστήμονας ανεξαρτήτως της πενιχρής της αναγνώρισης. Ήταν άλλωστε μια ακούραστη ερευνήτρια με καταπληκτική μνήμη και με εγκυκλοπαιδική γνώση της επιστήμης. Αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της έρευνάς της στη μελέτη των αστρικών μεγεθών και αποστάσεων.

Cecilia Payne Gaposchkin - atlaswiki Cecilia Payne Gaposchkin - atlaswikiCecilia Payne Gaposchkin - atlaswiki

Το 1934, η Cecilia παντρεύτηκε το Ρώσο αστρονόμο Gaposchkin. Μαζί έκαναν τρία παιδιά, τον Edward Michael (1935), την Catherine Leonora (1937) και τον Peter John (1940). Παρά τις δυσκολίες που υπήρχαν εκείνη την εποχή στο να συνδυάσεις καριέρα και οικογένεια, η Cecilia κατόρθωσε να δημιουργήσει μια αξιόλογη οικογένεια. Η Catherine έγινε αστρονόμος ακολουθώντας το επάγγελμα της μητέρας της. Ακόμη, μετά το θάνατο της μητέρας της, συγκέντρωσε αρκετά συγγράμματά και εξέδωσε την αυτοβιογραφία της το 1984. Αυτή είχε τίτλο “Cecilia Payne Gaposchkin: An autobiography and other recollections”.

Με τον άντρα της άρχισαν ερευνητικές μελέτες των μεταβλητών αστεριών (μεταβλητά ως προς τον επίγειο παρατηρητή). Υπάρχουν διάφοροι λόγοι γιατί τα μεταβλητά αστέρια αλλάζουν σε φωτεινότητα. Τα παλλόμενα μεταβλητά, π.χ., διογκώνονται και συρρικνώνονται λόγω διαφόρων εσωτερικών δυνάμεων. Ενώ σε ένα εκλειπτικό διπλό αστέρι θα μειώνεται η φωτεινότητά του όταν σκιάζεται από τον συνοδό αστέρα, που κόβει τη διάδοση του φωτός στον ευθεία παρατηρητή-άστρο, και θα αυξάνεται η φωτεινότητά του όταν πλέον απομακρυνθεί απ' αυτόν.

Οι μελέτες αυτές συμπεριλάμβαναν μελέτες πάνω στη δομή του Milky Way και των γειτνιαζόντων γαλαξιών γνωστών ως “Σύννεφα του Μαγγελάνου” (Magellanic Clouds). Σε όλη την πορεία των ερευνών τους μπόρεσαν να υπολογίσουν το μέγεθος περισσοτέρων από δυο εκατομμύρια μεταβλητά αστέρια του γαλαξία Magellanic Clouds. Εκτός από το μέγεθος, κατόρθωσαν να ερευνήσουν και τη δομή των αστεριών, δηλαδή τη χημική τους σύνθεση. Συγκεκριμένα ανακάλυψαν ότι το υδρογόνο και το ήλιο είναι τα αφθονότερα στοιχεία στα αστέρια και, επομένως, στο σύμπαν. Καθόρισαν, ακόμη, τις αστρικές θερμοκρασίες.

Cecilia Payne Gaposchkin - atlaswikiCecilia Payne Gaposchkin - atlaswiki
(1) Ο γαλαξίας Milky Way, (2) Μεγάλο Μαγγελανικό Νέφος

Οι παρατηρήσεις και οι αναλύσεις των μεταβλητών αστεριών που έγιναν από την Cecilia και τον σύζυγό της έθεσαν τα θεμέλια για όλες τις ακόλουθες μελέτες για τα μεταβλητά αστέρια και τη χρήση τους ως ενδείξεις για τη δομή των αστεριών. Οι παρατηρήσεις αυτές ξεπέρασαν τις 1.250.000! Από το 1966 ως το 1979 η Payne παρέμεινε επίτιμη καθηγήτρια του Harvard και από το 1967 ως το 1979 που απεβίωσε, αποτέλεσε μέλος του προσωπικού του αστροφυσικού παρατηρητηρίου (Smithsonian College Observatory).


η σπουδαιότητα του έργου της

Η Cecilia Payne άφησε πίσω της ένα σπουδαίο έργο, αποτελούμενο από μελέτες, διατριβές και βιβλία. Έδειξε πολύ μεγάλη αποφασιστικότητα, υπομονή και θέληση καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της, στοιχεία που τη βοήθησαν να αποκτήσει το σεβασμό της επιστημονικής κοινότητας, από την εποχή της έως και σήμερα. Σε μια περίοδο όπου οι γυναίκες δεν είχαν θέση στους τομείς των θετικών και φυσικών επιστημών, η Cecilia κατόρθωσε μέσα από σκληρή δουλειά και μελέτη να αποκτήσει θέσεις και τίτλους (Ph.D., Phillips Astronomer, κ.α.), στον τομέα που λάτρευε την αστρονομία, που αποκτούσαν μέχρι τότε μόνο άντρες. Το έργο της Payne ήταν έργο ζωής για πολλές γυναίκες που ακολούθησαν από τότε το δικό της παράδειγμα. Άνοιξε το δρόμο και για άλλες επιστημόνισσες με τον αγώνα της ενάντια στις διακρίσεις λόγω φύλου. Στην ουσία, κατόρθωσε να κερδίσει ίσα δικαιώματα και ίση αντιμετώπιση προς το πρόσωπο των γυναικών που θα ασχολούνταν με τις ως τότε ανδροκρατούμενες επιστήμες.

Το έργο της ήταν θεμελιώδους σπουδαιότητας για την μετέπειτα μελέτη των αστρικών ατμοσφαιρών. Επιπροσθέτως, οι ερευνητικές τεχνικές που τελειοποίησε για να αναλύσει το φως των αστεριών χρησιμοποιήθηκαν ευρέως και βοήθησαν τους μελλοντικούς αστρονόμους στην καλύτερη κατανόηση της σύνθεσης των αστεριών και στον καθορισμό της γενικότερης δομής του γαλαξία. Ήταν πρωτοπόρος στον τομέα της αστρονομίας και η πρώτη που εφάρμοσε τους νόμους της ατομικής φυσικής στην μελέτη της θερμοκρασίας και της πυκνότητας των αστρικών οργανισμών.

Cecilia Payne Gaposchkin - atlaswiki


το συγγραφικό έργο και βραβεία της

Από την δεκαετία του 1920 μέχρι τον θάνατό της η Cecilia δημοσίευσε πάνω από 150 συγγράμματα και μονογραφίες, τα σημαντικότερα των οποίων είναι τα:
  • «Stellar atmospheres» (αυτό το βιβλίο είναι η Ph.D. διατριβή της που υποβλήθηκε στο κολλέγιο Radcliffe το 1925)
  • «Stars of High Luminosity» (μια εικονογραφημένη εγκυκλοπαίδεια αστροφυσικής του 1930)
  • «Variable Stars», (ένα βοηθητικό βιβλίο αστρονομίας που έγραψε μαζί με τον σύζυγό της το 1938)
  • «Variable Stars and Galactic Structure» (1954)
  • «Introduction to Astronomy» (1956)
  • «The Galactic Novae» (1957)

Επίσης έγραψε πολλά δημοφιλή κείμενα όπως τα:
  • «Stars in the making» (1952)
  • «Stars and Clusters» (1979)

Η Cecilia Payne Gaposchkin απέκτησε πολλές διακρίσεις, όπως και βραβεία, κατά την επαγγελματική της σταδιοδρομία. Παρακάτω ακολουθούν συγκεντρωμένα:
  • Μέλος της Royal Astronomical Society (1923)
  • Μέλος της American Astronomical Society (1924)
  • Πρώτο Βραβείο «Annie Jump Cannon» (1934)
  • Μέλος της American Philosophical Society (1936)
  • Μέλος της American Academy of Arts and Sciences (1943)
  • «Award of Merit» (1952)
  • Μετάλλιο Rittenhouse (1961)
  • Ονομασία του πλανήτη 1974CA προς τιμήν της (1974)
  • Έλαβε το βραβείο του Henry Norris Russell από την Αμερικανική Αστρονομική Κοινότητα (1977). Σημειώνεται, ότι στην απονομή του βραβείου αυτού - που ήταν και το τελευταίο της, καθώς απεβίωσε το 1979 - η ίδια η Cecilia είπε τα εξής : «Η ανταμοιβή του νέου επιστήμονα είναι η συναισθητική συγκίνηση του να είσαι το πρώτο πρόσωπο στην ιστορία του κόσμου που είδε κάτι ή κατάλαβε κάτι. Τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτή την εμπειρία».

Cecilia Payne Gaposchkin - atlaswiki



οι πληροφορίες και οι εικόνες συγκεντρώθηκαν
από τη Δημητριάδου Μαρία,
την Καραχριστιανίδου Τάνια,
τη Σπυροπούλου Χριστίνα και την Οικονόμου Πελαγία

More pages