Mary Somerville


Mary Somerville - atlaswikiMary Somerville - atlaswiki


H Mary Fairfax Somerville (Fairfax είναι το πατρικό της) γεννήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου του 1780 στο Jedburgh της Σκοτίας, μία πόλη η οποία βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα της χώρας με την Αγγλία, σε μια εποχή όπου η συμμετοχή των γυναικών στην επιστήμη ήταν πολύ σπάνια λόγω κυρίως της ανδροκρατούμενης κοινωνίας και των αντιλήψεων που επικρατούσαν, ότι δηλαδή οι άντρες είναι ανώτεροι εκ φύσεως. Ήταν κόρη της Margaret Charters και του Αντιστράτηγου William George Fairfax, ένος αντιναυάρχου στο Βρετανικό Ναυτικό.


Παρά την καλή οικονομική κατάσταση της οικογένειας της η Mary, όπως και τα περισσότερα νεαρά κορίτσια της εποχής της, έλαβε μια στοιχειώδη εκπαίδευση, η οποία ήταν όμως ελάχιστη. Πλήρη σχολική φοίτηση παρακολούθησε η ίδια σε ένα οικοτροφείο για κορίτσια στην Musselburgh. Η Mary μελέτησε την πρώτη της αριθμητική στην ηλικία των δεκατριών, όταν η μητέρα της πήρε ένα μικρό διαμέρισμα για τους χειμερινούς μήνες στο Εδιμβούργο, όπου και εγγράφηκε εν συντομία σε μια σχολή γραφής. Το ενδιαφέρον της για τις λόγιες γυναίκες της αρχαιότητας ήταν μεγάλο, αφού ο θείος της δόκτωρ Somerville της έλεγε πολλές ιστορίες για αυτές. Μελετούσε τους μαθηματικούς γρίφους που είχαν τα γυναικεία περιοδικά και από το δάσκαλο του μικρού της αδερφού πήρε αντίγραφα των Στοιχείων του Ευκλείδη και της Άλγεβρας του Bonnycastle. Οι γονείς της ωστόσο είχαν αντιρρήσεις και πολλές φορές την εμπόδιζαν να διαβάσει. Η ίδια όμως αποστήθιζε τα βιβλία δείχνοντας έτσι το μεγάλο της ενδιαφέρον για τα συγκεκριμένα θέματα.



Mary Somerville - atlaswiki Mary Somerville - atlaswiki


Το 1804 και σε ηλικία 24 ετών η Mary παντρεύτηκε τον ξάδερφο της Πλοίαρχο Samuel Greig, μέλος του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού, του οποίου το ενδιαφέρον για τα μαθηματικά και την επιστήμη ήταν ελάχιστο. Το ζευγάρι απέκτησε μαζί δύο γιούς, τον Woronzow και τον William George. Μετά απο τρία χρόνια γάμου ο σύζυγος της Samuel απεβίωσε και έτσι έμεινε χήρα με δύο παιδιά.

Ο θάνατος του συζύγου της, όσο τραγικό και αν ακούγεται, της έδωσε την ευκαιρία αλλά και την ελευθερία για να ασχοληθεί με τα ενδιαφέροντά της και να μελετήσει σύμφωνα με τις προσωπικές της πεποιηθήσεις. Κερδίζει λίγο καιρό αργότερα και συγκεκριμένα το 1811 ένα αργυρό μετάλλιο για τη λύση της σε ένα πρόβλημα σ’ ένα περιοδικό του William Wallace, απόφοιτου μαθηματικών ενός στρατιωτικού κολλεγίου και αργότερα καθηγητή μαθηματικών στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Ο ίδιος, αλλά και οι φίλοι της, την ενθάρρυναν να συνεχίσει τις σπουδές της. Πολύ σύντομα η Mary διάβαζε το έργο του Νεύτωνα Principia.

To 1812 ξαναπαντρεύτηκε, αυτή τη φορά με το ξάδερφο της William Somerville, ο oποίος ήταν χειρούργος στο Βρετανικό Ναυτικό. Ο William υποστήριζε τις πνευματικές επιδιώξεις της γυναίκας του, συμμεριζόταν το ενδιαφέρον της για την φυσική ιστορία και γενικά αποτέλεσε ένα δυνατό στήριγμα για τη μετέπειτα μελέτη και πορεία της επιστημόνισσας. Μαζί σπούδασαν γεωλογία και έφταξαν μια μεγάλη συλλογή από εκθέματα ορυκτών. Η Mary σε ηλικία 33 χρονών μελετούσε ελληνικά, βοτανολογία, μετεωρολογία, αστρονομία, ανώτερα μαθηματικά και φυσική.



Mary Somerville - atlaswiki Mary Somerville - atlaswikiMary Somerville - atlaswiki


Το 1814 η μεγαλύτερη σε ηλικία κόρη της από τον πρώτο της γάμο πεθαίνει και, την ίδια χρονιά, ο μόνος γιος του δεύτερου της γάμου έχει την ίδια τραγική κατάληξη. Τέσσερα χρόνια μετά το γάμο της η Mary Somerville και η οικογένειά της μετακόμιζουν στο Λονδίνο λόγω του διορισμού του άντρα της ως επιθεωρητή του Ιατρικού Στρατιωτικού Συμβουλίου. Εκεί η Μary γνωρίζει πολλούς επιστήμονες, οι οποίοι την εμπλουτίζουν με ολοένα και περισσότερες γνώσεις. Ο στενός της φίλος William Wollaston, προσθέτει και άλλα δείγματα στη συλλογή των ορυκτών της και της χαρίζει το πρίσμα που είχε χρησιμοποιήσει για να ανακαλύψει το ηλιακό φάσμα, o James South της διδάσκει πώς να παρατηρεί τα συστήματα δύο αστέρων, ο Sir Edward Parry της φέρνει σπόρους και ορυκτά από την Αρκτική, όπου έδωσε σ’ ένα νησί το όνομα της και η λαίδη Bunbury της διδάσκει την ταξινόμηση των κοχυλιών. Το 1817 η Mary και ο William επισκέπτονται το Παρίσι και γνωρίζουν εκεί κάποιους από τους μεγαλύτερους επιστήμονες της εποχής όπως o Laplace, Poisson, Pionsot, Emile Mathieu. H οικογένεια επιστρέφει στο Λονδίνο και μετακομίζει τελικά το 1824 στην Chelsea εξαιτίας του διορισμού του άντρα της ως γιατρού του Βασιλικού Νοσοκομείου στην συγκεκριμένη πόλη. Η Mary, έχοντας πλέον ισχυρές φιλίες στον επιστημονικό χώρο που την βοηθούν στέλνοντας της συγγράματα και κάνοντας πειράματα για λογαριασμό της, βρίσκεται στην τέλεια θέση για να συγγράψει σχετικά με τις επιστήμες.

«Οι Μαγνητικές Ιδιότητες των Ιώδων Ακτίνων του Ηλιακού Φάσματος», που αποτελεί την πρώτη εργασία της Mary, υποβλήθηκε από το σύζυγο της στη Βασιλική Εταιρεία. Τα αποτελέσματα της στην αρχή έγιναν αποδεκτά και προώθησαν αρκετά την έρευνα στο θέμα του μαγνητισμού, αργότερα όμως διαψεύστηκαν λόγω των σεξιστικών προκαταλήψεων που επικρατούσαν την τότε εποχή.

Το 1827 ο λόρδος Henry Brougham, αρχικαγκελάριος, μέσω αλληλογραφίας ρώτησε τον σύζυγο της Mary, William, αν ήθελε η σύζυγος του να αναλάβει τη μετάφραση της πραγματείας του Laplace «Mecanique Celeste» για λογαριασμό της δικής του εταιρείας (Κοινωνία για τη Διάδοση της Χρήσιμης Γνώσης). Αρχικά η Mary δίστασε. Λίγο καιρό όμως αργότερα δέκτηκε την πρόταση με την προϋπόθεση όμως ότι σε περίπτωση που δεν γινόταν αποδεκτό το χειρόγραφο της θα καιγόταν. Τέσσερα χρόνια μελέτης και δουλειάς πάνω στο βιβλίο της ήταν αρκετά για να καταφέρει η Mary να να δημοσιεύσει το έργο της «Ουράνια Μηχανική». Η Μary όμως δεν αρκέστηκε στην απλή μετάφραση του βιβλίου, αφού στην εισαγωγή του βιβλίου της εξήγησε λεπτομερώς τα μαθηματικά που χρησιμοποιούνταν απο το Laplace και τα οποία ήταν άγνωστα στους περισσότερους μαθηματικούς στην Αγγλία εκείνη τη στιγμή. Το έργο της «Ουράνια Μηχανική» ήταν υπερβολικά μεγάλο για την Βιβλιοθήκη της Χρήσιμης Γνώσης και ο John Herschel συνέστησε την έκδοση του στον εκδότη John Murray. Το βιβλίο εμφανίστηκε το 1831 και ήταν άμεση επιτιχία τόσο από την άποψη του αριθμού αντιτύπων που πουλήθηκαν όσο και από τους έπαινους και τις ενθουσιώδης κριτικές που δέκτηκε.



Mary Somerville - atlaswiki Mary Somerville - atlaswikiMary Somerville - atlaswiki

Το εξώφυλλο (αριστερά) και μία σελίδα (κέντρο) από το βιβλίο της Mary «Ουράνια Μηχανική».
Στα δεξιά, το
εξώφυλλο του βιβλίου της «
Φυσική Γεωγραφία».


Το 1832-1833 η Μary πηγαίνει στο Παρίσι. Εκεί ανανεώσε τις φιλίες της με πολλούς μαθηματικούς και εργάστηκε πάνω στο νέο της έργο «Η Σύνδεση των Φυσικών Επιστημών». Το νέο της έργο ήταν μια εργασία περιγραφική και αναφερόταν στη γενική αστρονομία, την οπτική, την ύλη, το μαγνητισμό, τον ηλεκτρισμό, τη θερμότητα και τον ήχο. Το βιβλίο αυτό είχε ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία από το προηγούμενο. Τα επόμενα σαράντα χρόνια έκανε δέκα εκδόσεις και μεταφράστηκε στα γαλλικά, τα γερμανικά και τα ιταλικά. Αποδείχτηκε ένα πολύ σημαντικό βιβλίο τόσο για τους μετέπειτα επιστήμονες όσο και για το ευρύ κοινό.

Το 1835 δημοσίευσε μια εκτεταμένη περιγραφή των σύγχρονων ιδεών πάνω στο θέμα των κομητών. Οι τιμές πλέον που αποδίδονταν στη Mary ήταν πάρα πολλές. Ορίστηκε επίτιμο μέλος της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Δουβλίνου, του Βρετανικού Φιλοσοφικού Ινστιτούτου και της Εταιρείας Φυσικής και Φυσικής Ιστορίας της Γενεύης. Και το σπουδαιότερο, την ίδια χρονιά, ο Βρετανός πρωθυπουργός sir Robert Peel χορήγησε στη Mary ετήσια σύνταξη διακοσίων λιρών, η οποία αυξήθηκε το 1837 στο ποσό των τρακοσίων λιρών (από τον τότε πρωθυπουργό της Βρετανίας William Lamb το Β΄). Το 1838 η οικογένεια μετακόμισε στην Ιταλία εξαιτίας ενός προβλήματος υγείας που αντιμετώπιζε ο William. Το υπόποιπο της ζωής της η Mary το πέρασε στην Ιταλία, όπου και έγραψε πολλά έργα.

Το 1848 η Mary δημοσιεύσε το πιο επιτυχημένο βιβλίο της, τη «Φυσική Γεωγραφία», μία περιγραφή της γης, της θάλασσας, των ζώων και των ανακατατάξεων τους, βιβλίο το οποίο χρησιμοποιούταν μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα σε σχολεία και πανεπιστήμια. Το έργο ήταν καθαρά περιγραφικό ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η περιγραφή γινόταν με φαντασία και ποιητική διάθεση, παραθέτοντας παράλληλα και τις κριτικές της στο δουλεμπόριο, την ταξική πάλη και την ανισότητα. Το βιβλίο της έκανε επτά εκδόσεις.


Mary Somerville - atlaswiki Mary Somerville - atlaswiki Mary Somerville - atlaswiki


Ως αποτέλεσμα της παραπάνω δημοσίευσης η Mary λαμβάνει ακόμη περισσότερες τιμητικές διακρίσεις. Το 1856 εξελέγη στην Ιταλική Ακαδημία Επιστημών, το 1870 στην Ιταλική Γεωγραφική Εταιρεία, το 1857 στην Αμερικανική Γεωγραφική και Στατιστική Εταιρεία και το 1869 στην Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία. Επίσης, της απονεμέθηκαν το Χρυσό μετάλλιο Βικτωρίας της Βασιλικής Γεωγραφικής Εταιρείας, το Χρυσό μετάλλιο Βίκτωρα Εμμανουήλ και το πρώτο χρυσό μετάλλιο της Γεωγραφικής Εταιρείας της Φλωρεντίας. Το 1869 εκδόθηκε το τελευταίο της βιβλίο «Περί Μοριακής και Μικροσκοπικής Επιστήμης», το οποίο ήταν μια καινούρια αναθεωρημένη έκδοση του έργου της «Φυσικές Επιστήμες». Ήταν το λιγότερο καλογραμμένο απ’ όλα τα βιβλία της, οικονομικά απέτυχε και η αναθεωρημένη έκδοση του δε δημοσιεύτηκε ποτέ. Η Mary Somerville πέθανε το 1872. Το όνομα της δόθηκε σε ένα από τα πρώτα γυναικεία κολλέγια που ιδρύθηκαν στην Ευρώπη, το Somerville College. Σε όλη της τη ζωή ήταν ένθερμος υποστηρικτής της εκπαίδευσης των γυναικών και του δικαιώματος ψήφου των γυναικών.


Mary Somerville - atlaswiki Mary Somerville - atlaswiki

Όψεις του Somerville College, Οξφόρδη.



oι πληροφορίες και οι εικόνες συγκεντρώθηκαν από το Λάμπρο Σκαράνη

More pages