Nettie Maria Stevens


Nettie Maria Stevens - atlaswikiNettie Maria Stevens - atlaswikiNettie Maria Stevens - atlaswiki


βιογραφικά στοιχεία

Η Nettie Maria Stevens ήταν από τις πρώτες γυναίκες γενετίστριες. Αυτή και ο Edmund Beecher Wilson ήταν οι πρώτοι ερευνητές που περιέγραψαν την χρωμοσωμική βάση του φύλου. Γεννήθηκε στις 7 Ιούλη 1861, στο Cavendish του Vermont. Η οικογένειά της ήταν μεσοαστοί και είχαν ζήσει στην Αγγλία για πέντε γενιές. Ο πατέρας της ήταν μαραγκός και πολυτεχνίτης. Η δουλειά του πήγαινε αρκετά καλά και κατάφερε να κάνει αρκετή περιουσία στο Westford, ώστε να στείλει τα παιδιά του στο σχολείο.

Παιδί εργαζόμενων γονέων, η Stevens μεγάλωσε σε μια εποχή, όπου ήταν περιορισμένες οι δυνατότητες εκπαίδευσης των γυναικών. Εκείνη την περίοδο η εκπαίδευση δεν ήταν συνηθισμένη για τις γυναίκες, αλλά η Stevens είχε την τύχη να παρακολουθήσει τα μαθήματα στην ακαδημία Westford, η οποία ήταν ανοικτή σε μαθητές όλων των εθνικοτήτων και των δυο φύλων. Αυτό φαίνεται πως επηρέασε σε μεγάλο βαθμό το επαγγελματικό της μέλλον.

Η Stevens αποφοίτησε από την ακαδημία στα 19 της χρόνια, ολοκληρώνοντας σε μόνο δυο χρόνια την εκπαίδευση της και όχι σε τέσσερα, όπως θα έπρεπε. Αποφοίτησε μάλιστα με την υψηλότερη δυνατή βαθμολογία της χρονιάς της, όπως βέβαια συνέβαινε και σε κάθε σχολική χρονιά. Αποφάσισε να πάει στο κολλέγιο των εκπαιδευτικών στη Μασαχουσέτη και στη συνέχεια εργάστηκε ως δασκάλα για κάποιο διάστημα, αρκετό για να εξοικονομήσει κάποια χρήματα για την περαιτέρω εκπαίδευση της και με σκοπό να παρακολουθήσει ένα πανεπιστήμιο στην Καλιφόρνια.

Ως δασκάλα η Stevens δίδασκε λατινικά, μαθηματικά, αγγλικά, καθώς και φυσιολογία και ζωολογία στο γυμνάσιο του Λίβανου, στο Χάμσαϊρ, και είχε μεγάλο ζήλο για μάθηση, τον οποίο προσπάθησε να μεταδώσει και στους μαθητές και στους συναδέλφους της. Αργότερα, εργάστηκε και ως βιβλιοθηκάριος, ωστόσο υπάρχουν κενά στην ιστορία της που αγνοούνται από αυτή την περίοδο έως ότου γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ το 1896 σε ηλικία 35 χρόνων. Εκεί σπούδασε φυσιολογία υπό τον καθηγητή Oliver P. Jenkins.

Πέρασε τα καλοκαίρια της μελετώντας στο εργαστήριο Hopkins Seaside, στην Καλιφόρνια, εκδηλώνοντας έτσι την αγάπη της για τη μάθηση και την επιστήμη της βιολογίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Stevens αποφάσισε να αλλάξει καριέρα και να συγκεντρωθεί στην έρευνα αντί για τη διδασκαλία. Αφού απέκτησε το μεταπτυχιακό της πάνω στη βιολογία - ένα εξαιρετικά ασυνήθιστο επίτευγμα για μια γυναίκα εκείνη την εποχή -, γράφτηκε στο κολλέγιο του Bryn Mawr στην Πενσιλβάνια, ως απόφοιτη βιολογίας. Ήταν τόσο καλή φοιτήτρια, ώστε της χορηγήθηκε υποτροφία που της έδινε τη δυνατότητα να σπουδάσει στο Ζωολογικό Σταθμό στη Νάπολη της Ιταλίας και στη συνέχεια στο Ζωολογικό Ινστιτούτο του Theodor Boveri στο Wurzburg της Γερμανίας.


Nettie Maria Stevens - atlaswikiNettie Maria Stevens - atlaswiki


Ο Boveri την περίοδο εκείνη δούλευε πάνω στο πρόβλημα του ρόλου των χρωμοσωμάτων στην κληρονομικότητα. Η Stevens πιθανώς εκδήλωσε το ενδιαφέρον της για το θέμα αυτό κατά τη διάρκεια της επίσκεψης της εκεί. Επιστρέφοντας στο Bryn Mawr, απέκτησε το διδακτορικό της το 1903 και, από τη στιγμή αυτή, έγινε ερευνήτρια στη βιολογία στο Bryn Mawr. Από το 1903 έως το 1905, η έρευνα της χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Carnegie.

Το 1905 προήχθη σε συνεργάτιδα στην πειραματική μορφολογία, μια θέση την οποία κατείχε μέχρι το θάνατό της, το 1912. Την ίδια χρονιά δόθηκε στη δημοσιότητα το έργο της σχετικά με τη διαπίστωση του φύλου και το ρόλο των χρωμοσωμάτων. Η Stevens πέθανε το 1912 από καρκίνο του μαστού, πριν προλάβει να καταλάβει τη θέση της ερευνήτριας καθηγήτριας που δημιουργήθηκε γι’ αυτήν στο Bryn Mawr.

Παρόλο που η Stevens συνεργάστηκε με τον Hunt Morgan, το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας το εκτέλεσε ως ανεξάρτητη ερευνήτρια. Ορισμένοι πιστεύουν πως η θέση της στον τομέα της γενετικής είχε σε μεγάλο βαθμό αγνοηθεί, διότι τα εύσημα για την ανακάλυψη των Χ και Υ χρωμοσωμάτων και του ρόλου τους στον καθορισμό του φύλου είχαν δοθεί στον Wilson και στον Morgan, οι οποίοι μοιραστήκαν και το Νόμπελ για αυτή την ανακάλυψη. Ο Wilson μάλιστα είχε διαβάσει χειρόγραφα της Stevens για τα χρωμοσωμικά μοντέλα πριν από τη δημοσίευση της δικής του εργασίας.

Η Stevens είχε κάπως αμφιλεγόμενο χαρακτήρα. Μετά το θάνατο της, ο Hunt Morgan έγραψε μια εκτεταμένη, αν και απορριπτική νεκρολογία, υπονοώντας ότι ήταν περισσότερο μια τεχνικός παρά μια επιστημόνισσα. Αυτή η μεταγενέστερη εκτίμηση έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενη δήλωση του σε μια συστατική επιστολή: «Aπό τους μεταπτυχιακούς φοιτητές που είχα κατά τη διάρκεια των τελευταίων δώδεκα χρόνων, δεν υπήρχε κανείς τόσο ικανός και ανεξάρτητος, όσο η δεσποινίς Stevens...».

Η Stevens δίδαξε σε ολόκληρη τη σχετικά σύντομη διάρκεια της ζωής της, εμπνέοντας πολλούς φοιτητές που θέλουν να σταδιοδρομήσουν στον τομέα της επιστήμης. Έχει δημοσιεύσει πάνω από 38 εργασίες από το 1901 μέχρι το θάνατό της πάνω στην κυτταρολογία και την πειραματική φυσιολογία.


Nettie Maria Stevens - atlaswikiNettie Maria Stevens - atlaswiki


επιστημονικό έργο

Για περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια, οι άνθρωποι προσπαθούσαν, με υποθέσεις και πειράματα, να δώσουν απάντηση στο ερώτημα: «Τι καθορίζει το φύλο των ζωντανών οργανισμών; To αν, δηλαδή, θα είναι αρσενικοί ή θηλυκοί;». Ωστόσο, μόλις στις αρχές του 20ού αιώνα έγινε φανερό ότι το φύλο καθορίζεται τη στιγμή της γονιμοποίησης και εξαρτάται από τα χρωμοσώματα του ωαρίου και του σπερματοζωαρίου και όχι, για παράδειγμα, από άλλους εξωτερικούς παράγοντες κατά τα στάδια της πρώιμης ανάπτυξης του εμβρύου, όπως είκαζαν πολλοί βιολόγοι και ερευνητές έως τότε. Την πειραματική πιστοποίηση της χρωμοσωμικής βάσης των φύλων, για πρώτη φορά στην ιστορία της γενετικής, πραγματοποίησε η Nettie Maria Stevens.

Η Nettie Maria Stevens, που επέστρεψε στο Bryn Mawr για να εργαστεί πάνω στο ερώτημα του καθορισμού του φύλου των οργανισμών, αρχικά μελέτησε τα χρωμοσώματα (νηματοειδή σωμάτια που βρίσκονται στον πυρήνα των κυττάρων και φέρουν γενετικές πληροφορίες) αρκετών εντόμων και τα συνέκρινε με το φύλο των απογόνων τους. Η επιτυχία της ήρθε το 1904, κατά τη μελέτη του mealworm (είδος σκουληκιού που εξελίσσεται σε σκαθάρι) Tenebrio Monitor. Ανακάλυψε, δηλαδή, ότι τα σπερματοζωάρια του συγκεκριμένου είδους μπορούν να έχουν δύο μορφές. Είτε θα διαθέτουν στον πυρήνα τους δέκα μεγάλα χρωμοσώματα (Χ), είτε εννιά μεγάλα (Χ) και ένα μικρό (Υ). Από την άλλη, στον πυρήνα τους τα ωάρια διαθέτουν πάντα δέκα μεγάλα χρωμοσώματα (Χ). Όσο αφορά στους απογόνους, τα σωματικά κύτταρα των θηλυκών απογόνων έχουν είκοσι μεγάλα χρωμοσώματα (Χ), ενώ των αρσενικών δεκαεννιά μεγάλα (Χ) και ένα μικρό (Υ). Η Στίβενς κατέληξε ότι η πρώτη περίπτωση, που δίνει θηλυκό απόγονο, προκύπτει από την ένωση ΧΧ χρωμοσωμάτων, ενώ η δεύτερη περίπτωση, που δίνει αρσενικό, από την ένωση ΧΥ χρωμοσωμάτων. Μελέτες και ορισμένων άλλων ειδών έδωσαν παρόμοια αποτελέσματα.

Επομένως, χάρη στη Stevens, έγινε φανερό ότι το φύλο καθορίζεται τη στιγμή της γονιμοποίησης ενός ωαρίου από ένα σπερματοζωάριο. Το αν το έμβρυο θα είναι θηλυκό ή αρσενικό είναι θέμα τύχης, που εξαρτάται από τα χρωμοσώματα του σπέρματος του πατέρα, καθώς όλα τα ωάρια φέρουν το χρωμόσωμα Χ, ενώ μόνο μερικά σπερματοζωάρια φέρουν το χρωμόσωμα Υ. Αν το ωάριο γονιμοποιηθεί από σπερματοζωάριο Χ, το έμβρυο θα γίνει θηλυκό (ΧΧ). Αν γονιμοποιηθεί από σπερματοζωάριο Υ, θα γίνει αρσενικό (ΧΥ). Τα ζεύγη χρωμοσωμάτων (ΧΧ) ή (ΧΥ) ονομάζονται χρωμοσώματα του φύλου και είναι τα μόνα που διαφέρουν ανάμεσα σε άτομα διαφορετικού φύλου. Τα υπόλοιπα ζεύγη χρωμοσωμάτων των εμβρύων είναι και στα δύο φύλα κοινά.

Το έργο της Stevens σχετικά με τη χρωμοσωμική βάση των φύλων δόθηκε στη δημοσιότητα το 1905 ως έκθεση του Ινστιτούτου Carnegie, το οποίο και χρηματοδοτούσε από το 1903 την έρευνα και τα πειράματά της. Βέβαια, η θεωρία της δεν έγινε δεκτή από όλους τους επιστήμονες εκείνη τη χρονική στιγμή. Παρόλα αυτά, ήταν πολύ σημαντική για την εξέλιξη του τομέα της γενετικής.

Πέρα των όσων αναφέρθηκαν, η Stevens υπήρξε και μια δημιουργικότατη συγγραφέας. Δημοσίευσε περίπου 38 εργασίες σε 11 χρόνια. Μάλιστα για την εργασία της «Μελέτη των γεννητικών κυττάρων των Aphis of rosae και Aphis of oenotherae», της απονεμήθηκε το 1905 το βραβείο έρευνας της Ellen Richards. Με αυτόν τον τρόπο αναγνωριζόταν η προσφορά της στην προώθηση της επιστημονικής έρευνας από γυναίκες.

Τέλος, η Nettie Maria Stevens ασχολήθηκε με επιτυχία και με τους κλάδους της εμβρυολογίας, κυτταρογενετικής και της ιστολογίας. «Έφερε νέα δεδομένα και εισήγαγε νέες θεωρίες», έγραψε η Marilyn Bailey Ogilvie στο «Γυναίκες και Επιστήμη». Ωστόσο, ο πρώιμος θάνατός της το Μάιο του 1912 την ανέκοψε από τη συνέχιση του σπουδαίου ερευνητικού της έργου.





οι πληροφορίες και οι εικόνες συγκεντρώθηκαν από
την Άννα Σουλτάνη, την Ευανθία Τσαλίδου και την Κυριακή Τσεκμέ


More pages