Rita Levi Montalcini


Rita Levi Montalcini - atlaswikiRita Levi Montalcini - atlaswikiRita Levi Montalcini - atlaswiki


η ζωή και το επιστημονικό έργο της

Γεννήθηκε στις 22 Απριλίου του 1909 στο Τορίνο από οικογένεια εύπορων και καλλιεργημένων Εβραίων. Μαζί με τη δίδυμη αδελφή της Πάολα ήταν η μικρότερη από τέσσερα παιδιά. Ο πατέρας της, Adamo Levi, ήταν ηλεκτρολόγος μηχανικός και προικισμένος μαθηματικός, ενώ η μητέρα της, Adele Montalcini, ήταν ταλαντούχα ζωγράφος και, κατά τα λεγόμενα της Rita Levi Montalcini, «ένας εξαιρετικός άνθρωπος». Ο μεγαλύτερος αδελφός της, Gino, πέθανε το 1974 από καρδιακή προσβολή. 'Ηταν ένας από τους πιο φημισμένους Ιταλούς αρχιτέκτονες και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο. Η αδελφή της, Anna, πέντε χρόνια πιο μεγάλη από την ίδια και τη δίδυμη αδελφή της Paola, ζει ακόμη στο Τορίνο μαζί με τα παιδιά και τα εγγόνια της. Από την εφηβεία της η Anna ήταν ενθουσιώδης θαυμάστρια της σπουδαίας Σουηδού συγγραφέα, βραβευμένης με Νόμπελ Selma Lagerlof, γεγονός που επηρέασε σε μεγάλο βαθμό και τη Rita Levi Montalcini, τόσο ώστε αποφάσισε να γίνει συγγραφέας και να περιγράψει το ιταλικό έπος «a la Lagerlof». Τα πράγματα όμως πήραν διαφορετική τροπή.

Τα τέσσερα παιδιά απολάμβαναν μία υπέροχη οικογενειακή ατμόσφαιρα γεμάτη ανιδιοτελή αγάπη και αμοιβαία αφοσίωση. Οι γονείς τους ήταν εξαιρετικά καλλιεργημένοι και τους εμφύσησαν τη μεγάλη τους εκτίμηση για την πνευματική ενασχόληση. Επικρατούσε, ωστόσο, ένα τυπικό βικτωριανό πρότυπο ζωής, όπου όλες οι αποφάσεις λαμβάνονταν από την κεφαλή της οικογένειας, το σύζυγο και πατέρα. Η ίδια η Rita Levi Montalcini αναφέρει: «ο πατέρας μας μας αγαπούσε πολύ και είχε μεγάλο σεβασμό για τις γυναίκες, αντίθετα με τις απόψεις πολλών άλλων στην ανδροκρατούμενη εκείνη εποχή». Πίστευε, απλώς, πως η επαγγελματική σταδιοδρομία και ανέλιξη των γυναικών θα είχε αντίκτυπο στα καθήκοντά τους ως συζύγων και μητέρων. Επακόλουθο αυτής της θέσης του ήταν η απόφαση του σχετικά με τις τρεις κόρες του, Rita, Paola και Anna, να μην ασχοληθούν με σπουδές που άνοιγαν το δρόμο σε μία επαγγελματική καριέρα, καθώς και να μην εγγραφούν στο πανεπιστήμιο, αλλά να σταλούν σε ιδιωτικό σχολείο θηλέων, όπου θα τους μάθαιναν πώς να γίνουν καλές σύζυγοι και μητέρες.

Σε αντίθεση με τις δυσχέρειες που αντιμετώπισε η Rita Levi Montalcini, η δίδυμη αδελφή της Paola είχε καλύτερη τύχη. Από την εφηβεία της είχε δείξει την εξαιρετική καλλιτεχνική φύση της και η απόφαση του πατέρα της δεν την εμπόδισε να αφιερώσει όλο το χρόνο της στη ζωγραφική. Έτσι έγινε μία από τις σπουδαιότερες γυναίκες ζωγράφους στην Ιταλία και παραμένει ακόμη και σήμερα σε πλήρη δραστηριότητα. Η Rita Levi Montalcini είχε, όμως, να αντιμετωπίσει αρκετές δυσκολίες. Στα είκοσί της χρόνια συνειδητοποίησε, μετά το θάνατο ενός στενού φίλου της οικογένειας από καρκίνο, ότι δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στο γυναικείο ρόλο που σχεδίασε ο πατέρας της για την ίδια και έτσι του ζήτησε την άδεια να ασχοληθεί με την επαγγελματική της καριέρα. Στοιχείο του χαρακτήρα της ήταν η αποφασιστικότητά της. Συνεπώς, μέσα σε οκτώ μήνες κάλυψε τα κενά της στη λατινική και ελληνική γλώσσα, καθώς και στα μαθηματικά, αποφοίτησε από το λύκειο και εισήχθη στην ιατρική σχολή το 1930 στο Τορίνο. Ήταν μαθήτρια του διάσημου Ιταλού ιστολόγου, Giuseppe Levi και ήταν υπόχρεη σ’ αυτόν για την κατάρτιση που έλαβε στις βιολογικές επιστήμες, καθώς και για το γεγονός ότι έμαθε να προσεγγίζει επιστημονικά προβλήματα με ένα πιο αυστηρό τρόπο σε μία εποχή όπου μια τέτοια προσέγγιση ήταν ακόμη ασυνήθιστη.


Rita Levi Montalcini - atlaswiki Rita Levi Montalcini - atlaswiki


Το 1936 αποφοίτησε με τον υψηλότερο έπαινο από την ιατρική σχολή με πτυχίο στην Ιατρική και τη Χειρουργική, και έκανε εγγραφή για τριετή εξειδίκευση στη νευρολογία και τη ψυχιατρική, αβέβαιη ακόμα για το αν έπρεπε να αφοσιωθεί πλήρως στο ιατρικό επάγγελμα ή να επιδιώξει παράλληλα βασική έρευνα στη νευρολογία. Η αμηχανία της αυτή δεν κράτησε πολύ.

Το 1936 ο Μουσολίνι εξέδωσε το «Μανιφέστο για την Υπεράσπιση της Φυλής», που υπεγράφη από δέκα Ιταλούς "επιστήμονες". Το μανιφέστο ακολουθήθηκε σύντομα από τη δημοσίευση νόμων φραγής ακαδημαϊκών και γενικά επαγγελματικών σταδιοδρομιών σε Ιταλούς πολίτες που δεν ανήκαν στη φυλή των Αρίων. Η Rita Levi, μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα που πέρασε στις Βρυξέλλες ως επισκέπτρια στο νευρολογικό ινστιτούτο, επέστρεψε στο Τορίνο την περίοδο της εισβολής από το γερμανικό στρατό στο Βέλγιο, την άνοιξη του 1940, για να ενωθεί με την οικογένειάς της. Η ίδια και η οικογένειά της είχαν δύο εναλλακτικές, είτε να μεταναστεύσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, είτε να ασκήσουν κάποια δραστηριότητα που να μη χρειάζεται την υποστήριξη και τη σύνδεση με τον έξω κόσμο των Αρίων όπου ζούσαν. Επέλεξαν τη δεύτερη εναλλακτική. Η Rita Levi αποφάσισε να χτίσει μια μικρή εργαστηριακή μονάδα στο σπίτι και να την εγκαταστήσει στο δωμάτιό της. Η έμπνευσή της ήταν ένα άρθρο του 1934 από το Viktor Hamburger που αναφερόταν στις συνέπειες της χειρουργικής αφαίρεσης των άκρων στα έμβρυα νεοσσών. Το σχέδιο της είχε μόλις ξεκινήσει όταν ο Giuseppe Levi, ο οποίος είχε διαφύγει από το Βέλγιο με την εισβολή των Ναζί, επέστρεψε στο Τορίνο και συνεργάστηκε μαζί της, όντας ο πρώτος και μόνος της βοηθός.

O ανελέητος βομβαρδισμός του Τορίνο από τις Αγγλο-Αμερικανικές δυνάμεις του αέρα το 1941 κατέστησε επιτακτική την εγκατάλειψη του Τορίνο και τη μετακίνηση σε ένα εξοχικό σπίτι όπου η Rita Levi ξαναέχτισε το μικρό της εργαστήριο και επανέλαβε τα πειράματά της. Το φθινόπωρο του 1943, η εισβολή στην Ιταλία από το γερμανικό στρατό ανάγκασε για άλλη μια φορά την οικογένεια της Rita να εγκαταλείψει την προσωρινή κατοικία της και να μετακομίσει στη Φλωρεντία, όπου έζησε υπόγεια μέχρι το τέλος του πολέμου.


Rita Levi Montalcini - atlaswikiRita Levi Montalcini - atlaswikiRita Levi Montalcini - atlaswiki


Στη Φλωρεντία η Rita προσελήφθη ως γιατρός σε ένα στρατόπεδο πολέμου. Εκεί ήρθε αντιμέτωπη με ποικίλες επιδημικές μολυσματικές ασθένειες. Ο πόλεμος στην Ιταλία τελείωσε το Μάιο του 1945. Η οικογένεια της Rita επέστρεψε στο Τορίνο και η ίδια ανέλαβε και πάλι τις ακαδημαϊκές θέσεις της στο πανεπιστήμιο. Το φθινόπωρο του 1947, μία πρόσκληση από τον Καθηγητή Viktor Hamburger για να συνεργαστούν και να επαναλάβουν τα πειράματα που είχαν εκτελέσει πολλά χρόνια πριν στα έμβρυα των νεοσσών, επρόκειτο να αλλάξει την πορεία της ζωής της.

Παρότι είχε προγραμματίσει να παραμείνει στο St. Luis για δέκα με δώδεκα μήνες, τα εξαιρετικά αποτελέσματα της έρευνάς τους κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη αναβολής της επιστροφής της στην Ιταλία. Η παράταση αυτή κράτησε 30 χρόνια. Ενώ βρισκόταν στην Αμερική, συνάντησε το βιοχημικό συμφοιτητή της Stanley Cohen. Και οι δύο μαζί ξεκίνησαν να εργάζονται σκληρά και η συνεργασία αυτή τους απέφερε πολλά επιτεύγματα.
Μάλιστα, στην Αμερική, το 1952, η Rita πραγματοποίησε το σημαντικότερο έργο της: την απομόνωση του αυξητικού παράγοντα των νεύρων από παρατηρήσεις ορισμένων καρκινικών ιστών που προκαλούν εξαιρετικά γρήγορη ανάπτυξη των νευρικών κυττάρων. Επρόκειτο για πρωτεϊνες και αμινοξέα που επιτρέπουν στα κύτταρα του νευρικού συστήματος να αναπτύσσονται και να αναλαμβάνουν συγκεκριμένη δράση. Μετέπειτα, αυτό το στοιχείο συνέβαλε ουσιαστικά στη μείωση της νόσου Altzheimer και χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον κλάδο της ιατρικής. Το 1956 της προσέφεραν τη θέση του Αναπληρωτή Καθηγητή και το 1958 του Μόνιμου Καθηγητή, μία θέση την οποία κατείχε μέχρι τη συνταξιοδότησή της το 1977. Το 1962 ίδρυσε μία ερευνητική μονάδα στη Ρώμη, μοιράζοντας το χρόνο της μεταξύ αυτής της πόλης και του St. Louis. Από το 1961 μέχρι το 1969 διηύθυνε το Κέντρο Ερευνών Νευροβιολογίας του CNR (Ρώμη), ενώ από το 1969 έως το 1978 διετέλεσε Διευθύντρια του Ινστιτούτου Κυτταρικής Βιολογίας του Ιταλικού Εθνικού Συμβουλίου Ερευνών, στη Ρώμη.


Rita Levi Montalcini - atlaswikiRita Levi Montalcini - atlaswiki Rita Levi Montalcini - atlaswiki



Η ίδια δεν παντρεύτηκε ποτέ και αυτό υποστηρίζει ότι ήταν δική της απόφαση. Αναφέρει χαρακτηριστικά: "Έβλεπα πόσο καταπιεστικός ήταν ο, κατά τα αλλά γλυκύτατος, πατέρας μου για τη μητέρα μου και είπα ότι δε θα βρεθώ ποτέ σε αυτή τη θέση. Και είχα δίκιο".


ισόβια γερουσιαστής

Στις 1 Αυγούστου 2001 διορίστηκε ισόβια γερουσιαστής, από τον Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας, Carlo Azeglio Ciampi. Στις 28-29 Απριλίου του 2006 η Levi-Montalcini, ηλικίας 97, παρέστη στην έναρξη της συνέλευσης της νεοεκλεγέντος Γερουσίας, κατά την οποία ο Πρόεδρος της Γερουσίας εκλέχθηκε: Αυτή δήλωσε την προτίμησή της για την Κεντροαριστερά υποψήφιος Φράνκο Μαρίνι.

Η Levi-Montalcini, η οποία είναι το αρχαιότερο μέλος της Άνω Βουλής, δεν επέλεξε να είναι η προσωρινή πρόεδρος με την ευκαιρία αυτή. Παίρνει ενεργά μέρος στις συζητήσεις της Άνω Βουλής, εκτός αν είναι απασχολημένη σε ακαδημαϊκές δραστηριότητες σε όλο τον κόσμο.

Λόγω της στήριξης της κυβέρνησης του Ρομάνο Πρόντι, συχνά επικρίθηκε από ορισμένους γερουσιαστές της δεξιάς πτέρυγας, οι οποίοι την κατηγόρησαν ότι "διέσωζε" την κυβέρνηση, όταν η πενιχρή πλειοψηφία της κυβέρνησης στη Γερουσία ήταν σε κίνδυνο.

Είχε προσβληθεί συχνά δημόσια, καθώς και σε «blogs», από το 2006, τόσο από κεντροδεξιούς γερουσιαστές όπως ο Francesco Storace, όσο και ακροδεξιούς «bloggers» για την ηλικία της και την εβραϊκή καταγωγή της. Η Levi-Montalcini είναι σήμερα η παλαιότερη και η μεγαλύτερη βραβευμένη με Νόμπελ σε ζωή η οποία, αν και βαρήκοη και σχεδόν τυφλή, πρόσφατα ορκίστηκε να παραμείνει μια πολιτική δύναμη στη χώρα της.




βραβεία και διακρίσεις


- 1968: έγινε η δέκατη γυναίκα που εκλέχθηκε στην Εθνική Ακαδημία Επιστημών των Η.Π.Α.
- 1985: τιμήθηκε με το Βραβείο Louisa Gross Horwitz από το πανεπιστήμιο Columbia μαζί με τον Stanley Cohen (συν-νικητή του Βραβείου Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής του 1986) και το Viktor Hamburger.
- 1986: η Levi Montalcini και ο συνεργάτης της Stanley Cohen έλαβαν το βραβείο Νόμπελ στην Ιατρική, καθώς και το Βραβείο Albert Lasker για Βασική Ιατρική Έρευνα. Αυτό την κατέστησε την τέταρτη νικήτρια Βραβείου Νόμπελ προερχόμενη από μικρή (λιγότεροι από 50.000 άνθρωποι) αλλά πολύ παλιά εβραϊκή κοινότητα της Ιταλίας, μετά τους Emilio Segre, Salvador Luria και Franco Μodigliani.
- 1987: έλαβε το Εθνικό Μετάλλιο Επιστημών, την υψηλότερη Αμερικανική επιστημονική διάκριση.
- 1999: ορίστηκε Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της Οργάνωσης Διατροφής και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών.
- 2001: ορίστηκε ισόβια Γερουσιαστής από τον Ιταλό Πρόεδρο Carlo Azeglio Ciampi.
- 2006: έλαβε το βαθμό του Επίτιμου (Honoris Causa) στη Βιοϊατρική Τεχνολογία από το Πολυτεχνείο του Τορίνο, στη γενέτειράς της.
- 2008: έλαβε το βαθμό του Επίτιμου Διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο Complutense της Μαδρίτης στην Ισπανία.

Είναι μέλος της Επισκοπικής Ακαδημίας Επιστημών και ιδρυτικό μέλος της Πόλης της Επιστήμης.

Κάποιοι από τους τίτλους που έλαβε:
· Ιππότης Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Αξίας της Ιταλικής Δημοκρατίας (Ρώμη, 8η Ιανουαρίου 1987)
· Μεγάλος Αξιωματικός της Λεγεώνας της Τιμής (Ρώμη, 5 Δεκ 2008).
· Χρυσό μετάλλιο αξιέπαινου πολιτισμού (Ρώμη, 31η Οκτωβρίου 1986 και Ρώμη, 6 Ιουνίου 2001)
· Ακαδημαϊκή Honor 's Ακαδημία Τεχνών του Design · Νόμπελ Ιατρικής (1986)
· Στις 31 Μαΐου 1990, το Πανεπιστήμιο του Urbino παρέχει το δίπλωμα τιμής στις βιολογικές επιστήμες.
· Στις 18 Σεπτεμβρίου 2001, το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια που παρέχει δίπλωμα τιμής για το κτηνιατρικό φάρμακο.
· Στις17 Δεκεμβρίου 2002, το Πανεπιστήμιο της Σιένα παρέχει ένα δίπλωμα τιμής ένεκεν στο φαρμακείο.
· Στις 19 Ιουνίου 2004, ο πανεπιστημιακός l 'degli Studi del Sannio της παρέχει δίπλωμα τιμής ένεκεν στην οικονομία και το εμπόριο.
· Στις 4 Οκτωβρίου 2006, το «Πανεπιστήμιο της Περούτζια παρέχει δίπλωμα τιμής ένεκεν στο πολυμέσων επικοινωνίες.
· Στις 27 Οκτωβρίου 2006, το Πολυτεχνείο του Τορίνο που παρέχει δίπλωμα τιμής στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής.
· Στις 22 Ιανουαρίου 2008, ο πανεπιστημιακός l 'degli Studi di Milano-Bicocca απονέμει τον τιμητικό βαθμό στη βιομηχανική βιοτεχνολογία.
· Στις 23 Φεβρουαρίου 2008, στην κύρια αίθουσα του «Πανεπιστημίου της Πάδοβας, έλαβε το Βραβείο Louis Κόπολα - Πόλη της Gallipoli (βραβείο για την έρευνα) και τη σφραγίδα της στην πόλη της Πάδοβας.
· Στις 23 Οκτωβρίου 2008, το Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης Complutense της απονέμει τιμητικό βαθμό.
· Στις 5 Δεκεμβρίου 2008, στη Ρώμη, στο Villa Medici, της απονεμήθηκε το πρώτο μετάλλιο τιμής στο College της Γαλλίας από το διευθυντή της Γαλλικής Ακαδημίας στη Ρώμη, Φρεντερίκ Μιτεράν.
· Ο δήμος της Ρώμης έχει αναθέσει την τιμητική ιδιότητα του πολίτη.
· Η πόλη της Caprese Michelangelo έχει αναθέσει την τιμητική ιδιότητα του πολίτη (12 Ιουνίου 2009).


Rita Levi Montalcini - atlaswiki Rita Levi Montalcini - atlaswiki


"Λίγο Φαγητό, Κανένας Σύζυγος, Καθόλου Τύψεις Και Μια Ήρεμη Ζωή"

σήμερα

Η Rita Levi Mantolcini συμμετέχει ακόμα ενεργά στην πολιτική ως ισόβιο μέλος της ιταλικής Γερουσίας. Επίσης, διεξάγει εκστρατεία για τα δικαιώματα των γυναικών στην Αφρική. Το ίδρυμα της μέχρι στιγμής έχει δώσει 7.000 υποτροφίες σε Αφρικανές για να σπουδάσουν.

Παρ’ όλο ότι η κ. Montalcini είναι 103 χρονών, η φυσική της κατάσταση είναι πολύ καλή και η ίδια αποκαλύπτει ότι το μυστικό της μακροζωίας της βρίσκεται στην ίδια την ανακάλυψή της. Στον αυξητικό παράγοντα των νεύρων (NGF), τον οποίο η ίδια λαμβάνει καθημερινά με τη μορφή κολλυρίου.


Rita Levi Montalcini - atlaswikiRita Levi Montalcini - atlaswiki



Αξίζει, τέλος, να παραθέσουμε κάποια λόγια της ίδιας: «Ο εγκέφαλος έχει δύο ημισφαίρια, ένα αρχαϊκό που κυβερνά τα συναισθήματα και τα ένστικτά μας και ένα νεώτερο, που ελέγχει την ικανότητά μας για λογική. Σήμερα το αρχαϊκό κομμάτι επικρατεί. Ήταν το κομμάτι του εγκεφάλου μας που μας ώθησε να κατέβουμε από τα δέντρα, αλλά είναι η αιτία όλων των καταστροφών και του μεγάλου κινδύνου που αντιμετωπίζει ο πλανήτης σήμερα. Οδηγεί την ανθρωπότητα στην εξαφάνιση. Το τέλος έχει φτάσει... Δυστυχώς, η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν είναι απλά αποτέλεσμα των γονιδίων μας. Ένα παιδί σε ηλικία 2 ή 3 ετών απορροφά όσα βρίσκονται στο περιβάλλον γύρω του, ακόμα και το μίσος για όσους είναι διαφορετικοί. Απορροφάμε τα πάντα. Όλα όσα καμουφλάρονται ως "ευφυή" και λογικά, είναι στην πραγματικότητα ένστικτα - και μάλιστα ένστικτα χαμηλού επιπέδου. Έτσι προκύπτουν η τρομοκρατία, ο φονταμενταλισμός και τα όπλα μαζικής καταστροφής. Ο κίνδυνος είναι ότι σε τραγικές στιγμές αυτή η πλευρά του εγκεφάλου κυριαρχεί και ελέγχει τη συμπεριφορά μας και τέτοιου είδους άνθρωποι θριαμβεύουν...».

Για τη συμπλήρωση των 100 ετών ζωής της δήλωσε: «Προσπαθώ να τα ξεχάσω. Απλώς έτυχε να γεννηθώ πριν εκατό χρόνια. Όσο για το θάνατο, δεν με νοιάζει, επηρεάζει μόνο το μυαλό μου. Αυτό που θα απομείνει από εμένα είναι η δουλειά μου. Το σημαντικό δεν είναι ο θάνατος, είναι να έχεις ζήσει με ηρεμία χρησιμοποιώντας το λογικό αριστερό μέρος του εγκεφάλου και όχι τη δεξιά, ενστικτώδη πλευρά του, που οδηγεί στη δυστυχία».








οι πληροφορίες και οι εικόνες συγκεντρώθηκαν από
τη Σταυρούλα Τασσοπούλου, τη Γεωργία Παπαδοπούλου,
την
Ευτυχία Μπούγια, την Τζένου Αθηνά-Χριστίνα και
τη
Φωφώ Μπερμπερίδου

More pages